Ma'nosini Bilganlar Bormi?

[R.Azimov]

Bir maqolning ma'nosi va o'rinli ishlatilishi to'g'risida "aqlli"lar bilan tortishib qolgandim.

Kimda qanday fikr bor? Siz nima deb o'ylaysiz?

Gap ko'p ko'mir oz.


P.s: To'gri tahlil qilganga hadya sifatida yuz tanga beriladi.



R.A.

[El Mariacho]

Bir maqolning ma'nosi va o'rinli ishlatilishi to'g'risida "aqlli"lar bilan tortishib qolgandim.

Kimda qanday fikr bor? Siz nima deb o'ylaysiz?

Gap ko'p ko'mir oz.


P.s: To'gri tahlil qilganga hadya sifatida yuz tanga beriladi.



R.A.

eto znachit,
Kogda to davnim davno, lyudi grelis okolo drov to est uglya, i iz za etogo bil o svetlo i teplo. Vot ottuda poshla eta pogovorka. To est lyudi sobiralis i razgovarivali, besedovali. A tak kak drov malo, i ne pogovorish vrode, poetomu oni i govorili, tipa stoit li igra svech. Ili perehodi bistree k delu.
Moe mnenie eto.

[maradona]

Bir maqolning ma'nosi va o'rinli ishlatilishi to'g'risida "aqlli"lar bilan tortishib qolgandim.

Kimda qanday fikr bor? Siz nima deb o'ylaysiz?

Gap ko'p ko'mir oz.


P.s: To'gri tahlil qilganga hadya sifatida yuz tanga beriladi.



R.A.

Gap bilan shunday qoralash mumkinki, bunday qoralash uchun yer yuzidagi ko'mir ham yetmaydi :lool:

[mushketyor]

Gap bilan shunday qoralash mumkinki, bunday qoralash uchun yer yuzidagi ko'mir ham yetmaydi :lool:

komir bolishi shartmi qoralash uchun

[maradona]

komir bolishi shartmi qoralash uchun
ota bobomizdan kelayotgan maqolga til tekkizmaaaa ;)

[mushketyor]

ota bobomizdan kelayotgan maqolga til tekkizmaaaa ;)

komirgaya qoysangchi seni hurmating uchun qol ham tekizmayman:lool:

[Royal]

Bir maqolning ma'nosi va o'rinli ishlatilishi to'g'risida "aqlli"lar bilan tortishib qolgandim.
Kimda qanday fikr bor? Siz nima deb o'ylaysiz?
Gap ko'p ko'mir oz.

P.s: To'gri tahlil qilganga hadya sifatida yuz tanga beriladi.
R.A.

"GAP KOP - KOMIR OZ"
Otmishda uzundan-uzoq qish kechalarida qoni-qoshnilar, yor-dostlar bir uyga yigilib, tancha atrofiga otirib gurunglashilardilar. Shunda suhbatlari haddan tashqari chozilib ketsa, uy egasi yohud suhbatdoshlaridan biri, "yarim chin yarim hazil" manosida : "yetar endi vaqt ham allmahal boldi, uy-uylaringizga jonangiz endi" degan ma'anoda shu maqolni etardi. Keyinchalik ham bu maqol gap nihoyatda chozilib ketgan payitda etiladigan bolgan.
yana: "Ish kop, temir oz. Gap kop komir oz", "Qish ochogi tor, Tur uyinga bor".
yana: gapni chozilib manosi yoqolib oddie bahlashibu-tortishishga boshlangadayam etiladi.
Sh.Shomaqsudov va Sh. Shorahmedov.
"HIKMATNOMA" 1990 Ozbek Ensiklopediysi Nashriyoti.

El_Mariachoni gapi ancha maqsadga yaqin boldi.

[Shokirbek]

Xotiram pand bermasa, bundan yigirma yillar ilgari Ekin Vohidov bir maqolasida (shoir ham gohida maqola yozadi) o'sha hikmatnomadagidek so'zlarni aytib, keyin: Buni aslida xalqimiz "Gap ko'pku, umr oz" degan bo'lishsa ajab emas. Zero, gapiraman, desangiz umr ham tugab ketadi gapning ko'pligidan. Keyin bora-bora "Gap ko'p, ko'mir oz" degan maqolga aylangan bo'lishi ehtimol.

Buni o'qiganimga 20 yilcha bo'ldi, yodimda borini aytdim.

[R.Azimov]

Xotiram pand bermasa, bundan yigirma yillar ilgari Ekin Vohidov bir maqolasida (shoir ham gohida maqola yozadi) o'sha hikmatnomadagidek so'zlarni aytib, keyin: Buni aslida xalqimiz "Gap ko'pku, umr oz" degan bo'lishsa ajab emas. Zero, gapiraman, desangiz umr ham tugab ketadi gapning ko'pligidan. Keyin bora-bora "Gap ko'p, ko'mir oz" degan maqolga aylangan bo'lishi ehtimol.

Buni o'qiganimga 20 yilcha bo'ldi, yodimda borini aytdim.

Barakalla Shokirbek.

Variant to'ppa to'g'ri!

Va'da qilingandek 100 tangaga sohib chiqdingiz!


Boshqa ishtirokchilarga ham fikrlari bilan o'rtoqlashganliklari uchun chuqur minnatdorchiligimni bildiraman.

Hurmat bilan
R.A.

[Asadbek]

WARNING to Maradona and Mushketyor: Ikkalangiz ham Offtoplarni yig'ishtirsalaringiz yaxshi bo'lardi. Bitta joyda o'tirvolib, forumda bahslarni buzib o'tirishdan uyalmaysizlarmi?
Savol yoki mavzu bo'yicha gaplaringiz bo'lmasa, nima qilasizlar yozib?
Bu sizlarga oxirgi OGOHLANTIRISH! (bu post (http://www.forum.uz/showpost.php?p=255055&postcount=5) va yana bu post (http://www.forum.uz/showpost.php?p=255056&postcount=6) uchun)


To R.Azimov: Do'stim, marhamat, mavzuni davom ettiring, yaxshi ketyapti. Tashakkur sizga!

[gulamus]

Da ladno R.Azimov ogayniz bolsa kerakde hahaahhah... PMda javobimi etib unga 100 tanga berib yuvaray degan bolsangiz kerak man shahsan bu ideaga qoshilmiman manimcha undan oldin etilgan chiroyli fikralar togri !!

tak chto Asadbek aka sizga ham kuch berildi deb hammaga warning berawuramn oka !!!!! :) a tak ovtopchilar bolgan bosla togri qildiz oka :) :) kuch berilsa uni togri joyga ishlatibsiz ...."_" shu joyga midi :):):) mayli hurmat bilan moderator okala!!!!!;)

salut

[satik]

kech qolib bo'sayam o'zimi versiyami aytay,

menimcha gap ko'p ko'mir oz degani "ko'p gapirmasdan, ishti qil!" degani bo'sa kerak.

Tak chto, gapti ko'paytirmastan ishti qililar.

[Shokirbek]

Yuz tangani qachon olamiz? :) :D

[mimoza]

Salom!

Men davom qila qolaman, indamadilar, davom qiling degan iltimosga, treadni egasi :).

'itning azobi'- (m-n: u konyakni it azobida ichdi) qaerdan paydo bo'lgan?

Zhavob bir tangaga arzimaydi :D (togrisi zhavobini ozim ham bilmayman).

P.S. Prizni tilla tangada oldingizmi, Shokirbek :lol: ?

[R.Azimov]

Salom!

Men davom qila qolaman, indamadilar, davom qiling degan iltimosga, treadni egasi :).

'itning azobi'- (m-n: u konyakni it azobida ichdi) qaerdan paydo bo'lgan?

Zhavob bir tangaga arzimaydi :D (togrisi zhavobini ozim ham bilmayman).

P.S. Prizni tilla tangada oldingizmi, Shokirbek :lol: ?

;)

"Itning azobi" - nega aynan itga qiyoslangani haqida biror bir tushunchaga ega emasman.
Menimcha charchagan it halloslab nafas olib juda ham azob chekkandek bo'lib ko'rinadi. Balki shunga metaforik tarzda bu ibora kelib chiqqandir. (it azobda yugurib, arang yetib oldim... shakl ham uchraydi)

P.s: Shokirbek, tayyor bo'layapti, yaqinda yuz tanga bo'lib qoladi, shu onda xabar beraman. ;)

[-Resident-]

Salom!

Men davom qila qolaman, indamadilar, davom qiling degan iltimosga, treadni egasi :).

'itning azobi'- (m-n: u konyakni it azobida ichdi) qaerdan paydo bo'lgan?

Zhavob bir tangaga arzimaydi :D (togrisi zhavobini ozim ham bilmayman).

P.S. Prizni tilla tangada oldingizmi, Shokirbek :lol: ?
Konyakni it azobida ichishni bilmadimku lekin qadimdan" It azobida o`lmoq"(tagiga chizilgan qismi shahsga qarab o`zgaradi) degan ibora bor!
Agar shu haqda gap ketayotgan bo`lsa menimcha it tashqarida yashagan,ovqatni qoldig`ini yegan,vaqti kelsa och qolgan,kasal bo`lsa birov davo qilmagan va hk..
Shundan kelib chiqib it azobida o`lmoq iborasi kelib chiqqan!

[Gareeb]

Yahshi yurish bor, yahshi turish bor lekin yahshi o'lim yo'q degan gap bor halqimizda. O'lim nafaqat it uchun umuman hamma uchun qattiq azobli. Menimcha odamchalik qiynalib jon beradigani bo'lmasa kerak.

[Shokirbek]

;)

P.s: Shokirbek, tayyor bo'layapti, yaqinda yuz tanga bo'lib qoladi, shu onda xabar beraman. ;)

Rahmat, kam bo'lmang. Agar rostdan ham tangalar tillalardan iborat bo'lsa (chindan ham va'da hazildan iborat bo'lmasa ;) ), unda anchagina yaxshi mablag' bo'ladi, shekilli.

Shuning uchun, bu tangalarni Andijonda ezilganlarga, o'z boquvchilarini yo'qotgan beva, yetim-yesir jigarlarimizga hadya qilsak, degan fikrdaman.

U yoqqa yetkazib beradiganlar bormi?

[mimoza]

Yahshi yurish bor, yahshi turish bor lekin yahshi o'lim yo'q degan gap bor halqimizda. O'lim nafaqat it uchun umuman hamma uchun qattiq azobli. Menimcha odamchalik qiynalib jon beradigani bo'lmasa kerak.odamni qo'rqitmang, vuuujjj, murashkalar urmalab ketti hamaegimda :).

[mimoza]

Konyakni it azobida ichishni bilmadimku lekin qadimdan" It azobida o`lmoq"(tagiga chizilgan qismi shahsga qarab o`zgaradi) degan ibora bor!
Agar shu haqda gap ketayotgan bo`lsa menimcha it tashqarida yashagan,ovqatni qoldig`ini yegan,vaqti kelsa och qolgan,kasal bo`lsa birov davo qilmagan va hk..
Shundan kelib chiqib it azobida o`lmoq iborasi kelib chiqqan!
qijnalib-it azobi, bular sinonimlar ekan, ikkinchida berilgan ibora (metafora!!! it bilan boglik holatlarni siz aytganigizday itga qilinadigan munosabatdan kelib chiqqan bo'lsa kerak (vafador bo'lsa ham egasiga, bir xilda och qoladi, hovlida, qishni sovugida, etishi kerak v.sh.o'). Asosijsi: Shuncha associacilarni ikkitagina so'z bilan ifodalagan tilgami yoki buni oylab topgan odamgami qoyil qolish kerak, nima qigan bo'lardik bomaganida shu ibora? Bittagina qiynalib degan sozni ozi har doim ham odamni qoniqtirmaydi.

Yana bitta ibora: boshi bog'liq (unashtirilgan)- bu qaerdan kelgan?

[mimoza]

Rahmat, kam bo'lmang. Agar rostdan ham tangalar tillalardan iborat bo'lsa (chindan ham va'da hazildan iborat bo'lmasa ;) ), unda anchagina yaxshi mablag' bo'ladi, shekilli.

Shuning uchun, bu tangalarni Andijonda ezilganlarga, o'z boquvchilarini yo'qotgan beva, yetim-yesir jigarlarimizga hadya qilsak, degan fikrdaman.

U yoqqa yetkazib beradiganlar bormi?voj boooo, hazillashdim, deyolmaydigan qildingizu!
Men hazillashgan edim, lekiin, tilla tanga deganda :).

[R.Azimov]

qijnalib-it azobi, bular sinonimlar ekan, ikkinchida berilgan ibora (metafora!!! it bilan boglik holatlarni siz aytganigizday itga qilinadigan munosabatdan kelib chiqqan bo'lsa kerak (vafador bo'lsa ham egasiga, bir xilda och qoladi, hovlida, qishni sovugida, etishi kerak v.sh.o'). Asosijsi: Shuncha associacilarni ikkitagina so'z bilan ifodalagan tilgami yoki buni oylab topgan odamgami qoyil qolish kerak, nima qigan bo'lardik bomaganida shu ibora? Bittagina qiynalib degan sozni ozi har doim ham odamni qoniqtirmaydi.

Yana bitta ibora: boshi bog'liq (unashtirilgan)- bu qaerdan kelgan?

"Boshi bog'liq"

Ilgaridan yigit bilan qizni bir biriga "unashtirish"da mahalla oqsoqollari chqirilib, elga dasturxon yozilib ziyofat uyushtirilish kabi amallar bajarilib kelinadi. Ba'zi vohalarda kuyov bo'lmish tomonidan yuborilgan ro'molcha kelin bo'lmishga o'ratiladi va shu kundan e'tiboran qiz "boshi bog'liq" hisoblanadi... (hozir bunday amallar kamdan kam uchrasa kerak)

Javob noto'g'ri bo'lsa o'zingiz kelishtirib qo'yarsiz hurmatli mimoza;)

[Shokirbek]

voj boooo, hazillashdim, deyolmaydigan qildingizu!
Men hazillashgan edim, lekiin, tilla tanga deganda :).


"hazildan iborat bo'lmasa" degan iborani bekorga qo'shuvdimmi, sizning foydangizga-da! :D :) :twisted:

[mimoza]

"Boshi bog'liq"

Ilgaridan yigit bilan qizni bir biriga "unashtirish"da mahalla oqsoqollari chqirilib, elga dasturxon yozilib ziyofat uyushtirilish kabi amallar bajarilib kelinadi. Ba'zi vohalarda kuyov bo'lmish tomonidan yuborilgan ro'molcha kelin bo'lmishga o'ratiladi va shu kundan e'tiboran qiz "boshi bog'liq" hisoblanadi... (hozir bunday amallar kamdan kam uchrasa kerak)

Javob noto'g'ri bo'lsa o'zingiz kelishtirib qo'yarsiz hurmatli mimoza;)Raxmat zhavobingiz uchun.
Ko'zizni qisganingizdan malum, bilmaydi baribir zhavobni demoqchiligingiz. Kuev bola yuborgan rumolni o'ratilgani togrisida bilmas edim. Agar shundaj bo'lsa logikaga to'gri keladi :). Molodec.
Bu savolni boshqadan ham soragan edim, bosh hamisha kuk bilan o'ralgan, debdi, bo'ldi.Balki bu variant zhavob biron narsalarni eslatadi sizga :)???
Men o'zim tushunmadim to'grisi.

[mimoza]

"hazildan iborat bo'lmasa" degan iborani bekorga qo'shuvdimmi, sizning foydangizga-da! :D :) :twisted:nima qildingiz, men tushunmadim? Men gaplarimni nimaga originally Posted by Azimov qilib qo'ydingiz? Val kulibsiz, kegin zhilamydingiz, a zhaxlingiz nimaga chiqdi?

[-Resident-]

Ota go`ri qozihonami.... degan iborani ham bir tahlil qilvorilar biladiganlar bo`lsa!:)

[Royal]

Ota go`ri qozihonami.... degan iborani ham bir tahlil qilvorilar biladiganlar bo`lsa!:)
mayit komilvotganda soraladi halqdan: Bu odamni birortalarga va birortalardan olar - berari bormidi ?
Agar beradigani bosa oilasidan shu birowni haqqini boyniga oladigan bormi ? agar beradigani bosa mana shu oila azolariga berila qop ketmasin
deyiladi. Agar hozir hech qando gap bomasa unda kechib ketarsila deyiladi.
Shunda hamma ozini etadiganini etadi, bir hilla oshatta yanayam mayit oz akasimi yoki ukasimi yoki yana bir qarindoshi bosayam mayit oila azolaridan "meros" olishga gap boshliydi, bunga odamla narozi bolishadi:
murda kutib qoldi, shu gapni gapiradigan gapmi, ota gori qozihona qilib deyishadi.
yana boshqachasini yahshiroq bilganla etishar.

[Gareeb]

Odatda agar biror arzimas narsa haqida torishib qolinsa shu iborani ishlatishadi, lekin aynan nimani anglatadi bilmayman.Meni mana bu so'zning ma;nosi qiziqtiradi: jilla qursa. Nima degani bu?

[Shokirbek]

nima qildingiz, men tushunmadim? Men gaplarimni nimaga originally Posted by Azimov qilib qo'ydingiz? Val kulibsiz, kegin zhilamydingiz, a zhaxlingiz nimaga chiqdi?

Uzr, mendan o'tdi. Rostdan ham siz gapirgan ekansiz, shunga ham ota go'ri qozixonami? :)


P.S. Bu smilik : :twisted: jilmayishning bir turi emasmi?

[mimoza]

Meni mana bu so'zning ma;nosi qiziqtiradi: jilla qursa. Nima degani bu?jilla qursa- hech bomaganda', degani. dialektda qollanadigan ibora(?).

[mimoza]

Uzr, mendan o'tdi. Rostdan ham siz gapirgan ekansiz, shunga ham ota go'ri qozixonami? :)


P.S. Bu smilik : :twisted: jilmayishning bir turi emasmi?Uzr bilan qutilmaysiz endi, qozixonga boramiz, etibor bilan o'qijdigan qilib qojishsin sizni :).
Tepadagi tarifdan qarasangiz, bu iborani notogri ishlatdingiz.

[R.Azimov]

Odatda agar biror arzimas narsa haqida torishib qolinsa shu iborani ishlatishadi, lekin aynan nimani anglatadi bilmayman.Meni mana bu so'zning ma;nosi qiziqtiradi: jilla qursa. Nima degani bu?
Gareeb, o'zbeklarni uyaltirib qo'ydingizku-a?
Men ham bu iboraga o'xshash so'z qo'shilmasi "hech bo'lmaganda" ekanligini bilaman xolos, lekin aynan "jilla qursa" ning qayerdan kelib chiqqanini bilmas ekanman. (jilla-chilla,jala, jo'r-la va Qursa-qurisa,ko'rsa kabi so'zlarning shevaga moslashib ketgan shakli emasmikin?)
O'zingizda qanaqangi variantlar bor?

[Shokirbek]

Uzr bilan qutilmaysiz endi, qozixonga boramiz, etibor bilan o'qijdigan qilib qojishsin sizni :).
Tepadagi tarifdan qarasangiz, bu iborani notogri ishlatdingiz.

Tepadagi ta'rif (Royal aytgan so'z) maqolning asli kelib chiqishi qanday ekanligini izohlab berdi. Lekin, arzimagan ishlardan, so'zlardan, munosabatlardan (va h.k.lardan) pashshadan fil yasab olganlarga qarata: Shu arzimagan narsani buncha achchiq ichakdek cho'zdi-ya, ha, bittasi shuni degan (qilgan) bo'lsa bo'ptida, shunga ota go'ri qozixonami? deb ko'chma ma'noda ishlatishadi. Aqli qosirimcha, o'rinli ishlatgan bo'lsam kerak. ;)

[Gareeb]

Gareeb, o'zbeklarni uyaltirib qo'ydingizku-a?
Men ham bu iboraga o'xshash so'z qo'shilmasi "hech bo'lmaganda" ekanligini bilaman xolos, lekin aynan "jilla qursa" ning qayerdan kelib chiqqanini bilmas ekanman. (jilla-chilla,jala, jo'r-la va Qursa-qurisa,ko'rsa kabi so'zlarning shevaga moslashib ketgan shakli emasmikin?)
O'zingizda qanaqangi variantlar bor?
Menham bu iborani uzbek jurnalistlari nutqida ko'p eshitaman, lekin "hech bo'lmaganda" degan ma'nodan boshqasini bilmayman, shuning uchun so'ragandim. :) Tilimiz juda ham boyda..

[Shokirbek]

Qo'r to'kdi degan ibora nimani anglatadi? Qanday kelib chiqqan?

[Gareeb]

Qo'r to'kib degani menimcha viqor bilan, savlat bilan degan ma'noni anglatadi. Masalan: Farmonbibi to'rida qo'r to'kib o'tiribdi.
wAllohu a'lam

[Asadbek]

Qo'r to'kdi degan ibora nimani anglatadi? Qanday kelib chiqqan?
"Qovog'idan qor yog'ib turibdi" degan ibora bor, shundan kelib chiqib, "qor to'kdi" degani "jahlini to'kib sochdi" degan ma'noni bildirmaydimi?

[R.Azimov]

"Qovog'idan qor yog'ib turibdi" degan ibora bor, shundan kelib chiqib, "qor to'kdi" degani "jahlini to'kib sochdi" degan ma'noni bildirmaydimi?

Asadbek aka Qo'r (o').

Lekin qo'r so'zining o'zi nima? viqor zo'sining sinonimimi? Men qo'r so'zining alohida ishlatilganini ko'rmaganman.
Qo'r menimcha "tuman", "lak" kabi so'z bo'lib yuz yoki ming yoki o'n degan sonlardan birini anglatsa keragov, Qo'rboshi degan suzning o'zagiga e'tibor bering-a?
lak-lak askar,
Tuman boylik,
Qo'rboshi...
o'xshashlik bor shekilli.

;)

[Gareeb]

qo'ra degan so'zni ma'nosini bilasizlarmi?

[Pythagor]

qo'ra degan so'zni ma'nosini bilasizlarmi? Bu so'z shevada bo'sa kere, men eshitgandekman, hozi aniq esimda yo'q...

[R.Azimov]

qo'ra degan so'zni ma'nosini bilasizlarmi?

2 xil joyda ishlatilishini bilaman

Qo'ylarni qamaydigan joy.( qo'ylarni qo'raga qamadi)
shashlik qilishda ishlatiladigan qo'ra. (bir qo'ra shashlik jiz-jiz qilib ishtahani ochib yubordi)

[Asadbek]

Asadbek aka Qo'r (o').

....

My bad... charchoq bilintirdimi deyman :) ignore that message.

Qo'r to'kib iborasi Gareeb aytganidek, "Savlat to'kib, viqor bilan" ma'nolarini bildiradi.
Qo'r so'zi - boylik va olov, cho'g' ma'nolarini ham bildiradi. Kontextga qarab aniqlashtirish kerak bo'ladi...


Qo'rboshi esa o'nboshi, yuzboshi va mingboshilardan yuqori turadigan lavozim egasiga nisbatan aytilgan, adashmasam. Xonning bevosita askarlar bilan shug'ullanuvchi yordamchilariga shunaqa nom berilgan.

[Asadbek]

Men ham bir so'z tashlasam o'rtaga...

Guppi degan so'zning ma'nosi va kelib chiqishi haqida nima deya olasiz?

Javoblar uchun oldindan rahmat!

[Gareeb]

2 xil joyda ishlatilishini bilaman

Qo'ylarni qamaydigan joy.( qo'ylarni qo'raga qamadi)
shashlik qilishda ishlatiladigan qo'ra. (bir qo'ra shashlik jiz-jiz qilib ishtahani ochib yubordi)
Men ham huddis hu man;nolarda ishlatilishi bilaman. Ko'pchiligimiz uzbek sharoitida bo'lmaganimiz tufayli haqiqiy uzbekcha so'z va iboralarni unutib yuborayotganimiz achinarli holat. Shahsan o'zimda shunday bo'lyapti.

[Gareeb]

Men ham bir so'z tashlasam o'rtaga...

Guppi degan so'zning ma'nosi va kelib chiqishi haqida nima deya olasiz?

Javoblar uchun oldindan rahmat!
Guppi so'zini , maqtanchoq , oshirib gapiradiganlarga nisbatan ichlatiladi.Menimcha guppi so'zi "ko'pik" so'zidan kelib chiqqan. Ko'pirma, guprma, guppi bo'lib qolgan deb o'ylayman.

[Shokirbek]

"Qo'r to'kdi" ma'nosiga berilgan juda qoniqarli javoblar uchun rahmat.

Yana bir ma'nolaridan (yuqoridagi ma'nodan ucha farq qilmaydi) biri "joylashish" ma'nosida keladi. Inqilobdan so'ng bitilgan kitoblardan birida shunday deyiladi:

Маълумдурки, бизнинг Туркистонда руслар қўр тўкмай туруб олам бошқача эди. Ул вақтларда бутун дунёда дегулик даражада ҳолат бошқа эди.

[Shokirbek]

Guppi so'zini , maqtanchoq , oshirib gapiradiganlarga nisbatan ichlatiladi.Menimcha guppi so'zi "ko'pik" so'zidan kelib chiqqan. Ko'pirma, guprma, guppi bo'lib qolgan deb o'ylayman.

Guppi so'zining yuqoridagi siz aytgan ma'nosini bilmas ekanman, lekin yana bir ma'nosi qalinroq to'nga o'xshash bir kiyimga ishlatiladi, shekilli. Guppi chopon degan iborani eshitganman.

P.S. O'zbeklarning iste'molda kam bo'lgan so'zlarini (iboralarini) o'rtaga tashlab fikr almashish hammamiz uchun foydadan xolimas. Topicni ochgan R.Azimovga alohida rahmat. :?

[Samimiy]

Guppi so'zini , maqtanchoq , oshirib gapiradiganlarga nisbatan ichlatiladi.Menimcha guppi so'zi "ko'pik" so'zidan kelib chiqqan. Ko'pirma, guprma, guppi bo'lib qolgan deb o'ylayman.
Bizning Jizzaxda loppi degan suz bor, u ham maqtanchoq manosida. Lekin asli lofchi suzining buzib aytilishi-da :)
Lekin guppi suzini men ham Shokirbek aytgan manoda bilardim. Xoturam pad bermasa guppi chopon suzi ayniqsa Oybek asarlarida kup uchraydi.

[Samimiy]

Menga Ustasi farang degan ifoda ja yoqardi oldin. Keyin uylab qarasam uzimizga ishonchimiz yuqligini bildirar ekan. Shu ifoda haqida nima deysizlar?

[Shokirbek]

Guppining qaerdan kelib chiqqaniga kelsak, menimcha, o'sha guppi choponni (yoki choponga o'xshash guppini) tayyorlash paytida uning ichiga qo'yiladigan paxta savalanadi. Paxtani savashda har bir urilganda gup, gup deb ovoz chiqargani bois guppi deb atashgandir. Wallohu a'lam.

[Shokirbek]

Menga Ustasi farang degan ifoda ja yoqardi oldin. Keyin uylab qarasam uzimizga ishonchimiz yuqligini bildirar ekan. Shu ifoda haqida nima deysizlar?

Siz aytgan ma'noni uncha anglab yetmadim. Inqilobdan ilgari (Balki o'rislar kirib kelganda, balki undan-da burun) Fransiyadan kelgan tovarlar menimcha ancha manzur bo'lgan. O'sha diyordan kelgan ashyolarni Farangistondan kelgan deb, farangiy (ya'ni Farangistonga oid) deyishgan. Omma uni farangi deb atashgan. Esimda bor, Ayollar kiyim qilib kyadigan muayyan bir matodan tikilgan ko'ylakni Farang (ba'zilar parang ham deyishadi) ko'ylak deyishardi.

Shunga binoan, Farangistonliklar hamma narsaga usta (hozir Yaponiya) bo'ladi, deb, ba'zi bir ishlarni qoyillatadigan kishiga "bu falon narsaga juda ustasi farang-da" deyishgan bo'lsa bordir.

[Samimiy]

Siz aytgan ma'noni uncha anglab yetmadim. Inqilobdan ilgari (Balki o'rislar kirib kelganda, balki undan-da burun) Fransiyadan kelgan tovarlar menimcha ancha manzur bo'lgan. O'sha diyordan kelgan ashyolarni Farangistondan kelgan deb, farangiy (ya'ni Farangistonga oid) deyishgan. Omma uni farangi deb atashgan. Esimda bor, Ayollar kiyim qilib kyadigan muayyan bir matodan tikilgan ko'ylakni Farang (ba'zilar parang ham deyishadi) ko'ylak deyishardi.

Shunga binoan, Farangistonliklar hamma narsaga usta (hozir Yaponiya) bo'ladi, deb, ba'zi bir ishlarni qoyillatadigan kishiga "bu falon narsaga juda ustasi farang-da" deyishgan bo'lsa bordir.

Ha, siz aytganingiz tuppa-tugri, lekin bitta qushimcha qilaman. U ham bulsa juda oldinlari garbiy Yevropaliklarning hammasini ham farang deyishgan shekilli.
Lekin mening aytganim - uta yuqori sifatli buyumlarga nisbatan shu ifoda ishlatilgan. Yani "bu zur narsa ekan, endi ustasi farang-da", deb. Yani buni faqat chet elliklar qiloladi, bizlar hayotda bunaqa narsa qilolmaymiz degan mano kelib chiqyapti-da, shunday emasmi?

[Gareeb]

Guppi so'zining yuqoridagi siz aytgan ma'nosini bilmas ekanman, lekin yana bir ma'nosi qalinroq to'nga o'xshash bir kiyimga ishlatiladi, shekilli. Guppi chopon degan iborani eshitganman.

P.S. O'zbeklarning iste'molda kam bo'lgan so'zlarini (iboralarini) o'rtaga tashlab fikr almashish hammamiz uchun foydadan xolimas. Topicni ochgan R.Azimovga alohida rahmat. :?
Ha men ham bu haqda Qodiriyning "mehrobdan chayon" asarida o'qigandim. Solih Mahdumni tasvirlashda shu zo'zni ham ishlatib o'tadi . Lekin bizda guppini men aytib o'tgan ma;noda hali ham ishlatishadi. masalan:Aldama guppi.

[Asadbek]

Guppi so'zining yuqoridagi siz aytgan ma'nosini bilmas ekanman, lekin yana bir ma'nosi qalinroq to'nga o'xshash bir kiyimga ishlatiladi, shekilli. Guppi chopon degan iborani eshitganman.
Tashakkur, javobingiz to'g'ri.

Guppi - qalin chopon, qalin to'n deganidir.
Gareebning aytgani ham bor gap, Guppi so'zi olifta, maqtanchoq, manmanlik qiladigan odamlarga nisbatan ko'chma ma'noda ishlatiladi.

[Asadbek]

O'zbek tilida "Bolo", "Boloxona" so'zlari uchraydi.
Bu so'z nima ma'noni anglatadi?

[mimoza]

Siz aytgan ma'noni uncha anglab yetmadim. Inqilobdan ilgari (Balki o'rislar kirib kelganda, balki undan-da burun) Fransiyadan kelgan tovarlar menimcha ancha manzur bo'lgan. O'sha diyordan kelgan ashyolarni Farangistondan kelgan deb, farangiy (ya'ni Farangistonga oid) deyishgan. Omma uni farangi deb atashgan. Esimda bor, Ayollar kiyim qilib kyadigan muayyan bir matodan tikilgan ko'ylakni Farang (ba'zilar parang ham deyishadi) ko'ylak deyishardi.

Shunga binoan, Farangistonliklar hamma narsaga usta (hozir Yaponiya) bo'ladi, deb, ba'zi bir ishlarni qoyillatadigan kishiga "bu falon narsaga juda ustasi farang-da" deyishgan bo'lsa bordir. Evropaliklarni Osie ipaklariyu, priparvalari ancha avaldanoq maftun qiganini bilaman, a O'zbeklarni ham farang ko'ylaklari' maftun qiganini bilmagan ekanman (hozir xa, aval demoqchiman men).
Qaerdan olasizlar bularni hammasini?

Qulog'i yog'li bo'lsin- nima degani bu, qaerdan kelib chiqqan?
Yaqinda etimologik slovar qilib chiqaraman, hammasini yigib :). (xazil!)

[Shokirbek]

O'zbek tilida "Bolo", "Boloxona" so'zlari uchraydi.
Bu so'z nima ma'noni anglatadi?

Bolo so'zi forschadan olingan bo'lib, yuqori, tepa ma'nolarini anglatadi. Boloxona deganning aynan tarjimasi: Tepaxona degani.

Bir forsiy baytda ham shu so'z ishlatilgan:

Dona to bar xok naftad* kay ba bolo qad kashad,
Qadri odam ham balandast xoksori meshavad.

Ma'nosi: Uruq (don-dun) to yerga tushmas, ko'milmas ekan, qachon yuqoriga ko'tariladi, qad rostlaydi?! (Inchunin) Kishi xoksor bo'laverar ekan, uning qadri-da ziyoda bo'ladi, qimmati-da oshadi.

Boloxonador qilib so'kindi, degani ham shu o'zakdan olingan bo'lsa kerak.Ya'ni so'kishda anchagina ilgarilab, qavat-qavat qilib so'kdi. :rolleyes:


=====
* Na aftad ning qisqartma ko'rinishi (she'r vazni uchun yuqoridagi holda kelgan).

[Dil]

" Elkamning chuquri ko`rsin" yoki " Elkam chuqurini ko`rsin"degan so`zning ma`nosi tahlil qilib ko`raylik..
Bilishimcha u ayollar tomonidan ishlatiladigan kinoyali so`z, ammo qanchalar to`g`ri talaffuz qilinishi men uchun ham qiziq.

[Asadbek]

" Elkamning chuquri ko`rsin" yoki " Elkam chuqurini ko`rsin"degan so`zning ma`nosi tahlil qilib ko`raylik..
Bilishimcha u ayollar tomonidan ishlatiladigan kinoyali so`z, ammo qanchalar to`g`ri talaffuz qilinishi men uchun ham qiziq.
Nazarimda, "Yelkamning chuquri ko'rsin" bo'lsa kerak. Odamning yelkasidagi chuqur joyi bo'ladi o'zi, ammo u ko'pincha ozg'in odamlarda ko'zga ko'proq tashlanadi. Ya'ni, odam ozib ketsa, yelkasining chuqur joyi (Bo'yningiz atrofini ushlab ko'ring :) ) yaqqol ko'zga tashlanadi.
Bu ibora asosan, kishi biror joyni yomon ko'rib qolganida, juda ham bezib ketganida aytiladi. Bu bilan, shu joyni o'larmon holatga kelganimda ko'rsam mayli, lekin hozir bundan kechaman, qabilida.
Yana bilmadim...


PS: Shokirbek, javob uchun tashakkur.

[satik]

" Elkamning chuquri ko`rsin" yoki " Elkam chuqurini ko`rsin"degan so`zning ma`nosi tahlil qilib ko`raylik..
Bilishimcha u ayollar tomonidan ishlatiladigan kinoyali so`z, ammo qanchalar to`g`ri talaffuz qilinishi men uchun ham qiziq.

1989-1991 yillari , yani 1-3 sinfda o'qiyotgan paytlarimda "G'uncha" jurnaliga obuna edim. Shu jurnalda "Dono bobo gap mag'zini chaqadilar" rukni bor edi. Mazkur ruknda halqimizning betakror iboralarining ma'nolari berilar edi. Quyidagini ham "G'uncha" da ilk bor o'qiganman.
"Yelkamni chuquri ko'rsin" iborasining ma'nosi ,biror jismni yoki makonni (ko'proq makonni) qaytib ko'rmaslik istagining o'ta kuchliligini bildiradi. Masalan "Endi bu shaharni yelkamni chuquri ko'rsin!"

Lekin bu iboraning etimologik tahliliga munosabat bildirishga ojizman.

[Shokirbek]

O'zbeklarda yan "Qandingni ur!" degan ibora bor, ma'nosi nima, qanday kelib chiqqan?

Birinchisini bilsamda, ikkinchisini bilolmadim.

[mimoza]

O'zbeklarda yan "Qandingni ur!" degan ibora bor, ma'nosi nima, qanday kelib chiqqan?

Birinchisini bilsamda, ikkinchisini bilolmadim.-molodec degani emasmi? Metaforik ibora, kimnidir maqtaganda, erkaklar ayniqsa, o'sha maqtalaetgan odamni elkasiga 'sekin' :) uradi, qoqadi va sh.o'. Shundan kelib chiqqandir balkim?

'Ko'zidan qonli yoshi to'kildi'- bu iborachi? Hech kim ko'rganmi kimdir qonli yosh to'kkanini? Nima sabab bilan paydo bo'lgan bu ibora? Va manosiga ham bir o'giz to'xtalib o'tilsa, xursand bo'lardim?

Zhavoblar uchun oldindan raxmat!

[musoFR]

"qo'l berganga qush toymas" - nimani anglatadi?

[Lorelei]

"qo'l berganga qush toymas" - nimani anglatadi?
Qul emas Quldan berganga qush ham tuymas deyiladi. Ya'ni inson uzi zahmat chekib topmasa birov bergan yoki berib turadigan hadya yoki narsa uzoqqa bormasligini anglatadi. Ya'ni barakasi bulmaydi. Birovning quliga qarama, uzing doimo harakatda bul degan ma'noni anglatadi.

[Lorelei]

'Ko'zidan qonli yoshi to'kildi'- bu iborachi? Hech kim ko'rganmi kimdir qonli yosh to'kkanini? Nima sabab bilan paydo bo'lgan bu ibora? Va manosiga ham bir o'giz to'xtalib o'tilsa, xursand bo'lardim?

Zhavoblar uchun oldindan raxmat![/QUOTE]
Ko'zidan qonli yoshi to'kildi iborasi biror ishidan qattiq afsus chekib, nadomat bilan yig'lashni anglatadi. Qon so'zi bu erda menimcha yurak bilan bog'liq bulib, chin yurakdan yig'lashlikni anglatadi

[DaeAnd]

Bugun to'satdan go'rso'xta degan o'xshatishni esladimu mazmunini u qadar chuqur bilmasligimni o'zim anglab yetdim. Bu so'z qayerdan kelib chiqqan, nega uni salbiy ifodalarda qo'llaniladi? Izohlab bersangizlar...

[PainKiller]

Ota go`ri qozihonami.... degan iborani ham bir tahlil qilvorilar biladiganlar bo`lsa!:)
Ota gori kozihona-Yani, otasining gorida, hich kim korkkanidanmi, marhumga hurmat yuzasidanmi yolgon gapirmasligi kerak ekan, ildizini olib karalganda. Shu sababdan, janjal bolganda, tirik bolsa otasiniing oldiga ajrimga, tirik emas, marhum bolsa, kabri ustiga kelishar ekan. Mana bu iboranin mazmuni.

[Gareeb]

Bugun to'satdan go'rso'xta degan o'xshatishni esladimu mazmunini u qadar chuqur bilmasligimni o'zim anglab yetdim. Bu so'z qayerdan kelib chiqqan, nega uni salbiy ifodalarda qo'llaniladi? Izohlab bersangizlar...
Murdasifat degani bo'lsa kerak.Go'r o'lik, so'khta, forschada shokhtan -yasamoq fe'lidan olingan,menimcha.
Shokirbek aka yahshiroq biladilar bunaqa narsalarni
:)

[MUHLIS]

Bizning Jizzaxda loppi degan suz bor, u ham maqtanchoq manosida. Lekin asli lofchi suzining buzib aytilishi-da :)
Lekin guppi suzini men ham Shokirbek aytgan manoda bilardim. Xoturam pad bermasa guppi chopon suzi ayniqsa Oybek asarlarida kup uchraydi.
Qiziq.
Men aynan lofchi va LOF so'zining ma'nosi haqida o'ylayotgan edim. To'g'rirog'i o'ylab yuraman xar zamonda.
Ma'lumki, lofchi so'zi ishonarsiz tarzda va ko'p yolg'on gapiradigan odamlarga nisbatan ishlatiladi. Bu so'z "chi" so'z yasovchi qo'shimcha yordamida shakllangan. Lof so'zi esa bizda faqat o'sha "lofchi" ishlatadigan yolg'onlarga nisbatan ishlatiladi halos.
Ammo uning asl ma'nosi nima? Masalan ozarbayjonchada "laf" so'zi "juda", "xaddan ziyod", "o'ta" so'zlariga yaqin ma'noda ishlatiladi, "laf cho'h" degani "juda ko'p" degani....Unda, xaddan ziyoda mubolag'a bilan yolg'on so'zlovchilarga "lofchi" deyilmasmikan?
Keyingisi, bizda "GO'LAHI" degan so'z bor. Ba'zan ko'chadan uyga kechroq qaytsak uydagilar "Ha go'lahi" deb koyishardi.....Buning ma'nosi nima ekan a?

[Gerkules]

Bugun to'satdan go'rso'xta degan o'xshatishni esladimu mazmunini u qadar chuqur bilmasligimni o'zim anglab yetdim. Bu so'z qayerdan kelib chiqqan, nega uni salbiy ifodalarda qo'llaniladi? Izohlab bersangizlar...
So'xta degani tojikchada yongan,kuygan degan ma'noni bildiradi. Go'rso'xta go'ri yongan, go'ri kuygan ma'nosini beradi. Bu ibora hammavaqt ko'chma ma'noda ishlatiladi.

[Asadbek]

...
Unda, xaddan ziyoda mubolag'a bilan yolg'on so'zlovchilarga "lofchi" deyilmasmikan?
...
Xuddi shunaqa, "Lofchi" deb biror voqea yo xabarni ishonarsiz, haddan ziyoda oshirib aytadigan kishilarga nisbatan aytiladi.
Yolg'on gapiradiganlarga esa "Yolg'onchi" deyiladi.

"Go'lahi" degan so'zning asl ma'nosini bilmadim...

[MUHLIS]

So'xta degani tojikchada yongan,kuygan degan ma'noni bildiradi. Go'rso'xta go'ri yongan, go'ri kuygan ma'nosini beradi. Bu ibora hammavaqt ko'chma ma'noda ishlatiladi.
masalan "urod" so'zining o'rnigami? :mrgreen:

[MUHLIS]

Go'lahi.
Mana shu so'z, uyi yo'q darbadar kimsalarga nisbat berib aytilmasmikan? G'lahi degani esa, kuloh liyib uysiz tentirab yuradigan darveshlarga aytilmasmikan?

[Hozimi]

Qiziq.
Keyingisi, bizda "GO'LAHI" degan so'z bor. Ba'zan ko'chadan uyga kechroq qaytsak uydagilar "Ha go'lahi" deb koyishardi.....Buning ma'nosi nima ekan a?




"Go'lax" so'ziga ilk bor DIDO xonim qalamiga mansub bir she'rda duch kelgan edim.O'zi ikki nimdan yaralgan bo`lak,


Hasratim ham dardim his qilgan go`lax,
Har xohish istagi ayladi go`dak,
Qiynama, tinch qo`ygin, sen andi Yurak.


"Go'lax" so'zi ko'pchilikning diqqatini tortganini sezgan Logoscience mavzuga oydinlik kiritish uchun chog'lanadi, ammo "go'lax va andi so'zlari tahlilga muhtojga o'xshaydiku, lekin azbaroyi noto'g'ri tushunmasliklari uchun tahlildan bazo'r tiyildim", deb yozmaslikka qaror qiladi.



Nihoyat, DIDO xonim to'rt ko'z bilan kutilgan postlarini yo'llab ko'ngillarni rohtlatadilar:
"Logoscince, I know u always keep looking to my spelling. Andi--endi, but the meaning doesn't change.:P
Go`lax--olov, gulxan, I think you know it. I meant my heart is go'lax. Bu postdan keyin Logoscience ham tahlildan o'zini tiyolmagan ko'rinadi ki quyidagi postni yo'lladi va "go'lax" so'zining ma'nosi yana da oydinlandi:
"Singlim DIDO, spellingingizga bo'lgan e'tiborimni aybga buyurmaysiz.
Andi deganda hayolim o'tgan kunlarga ketib qolibdi.
Go'laxga kelsak Gulxaniy degan shoir bo'lardi, shuni hammomda go'laxlik qilgan deb o'rgatishgandi. Shuning uchun men bu so'zni kasb ma'nosida tushungan bo'lishim mumkin. Bu ma'noda ham she'rning go'zalligi lat yemaydi.
Ijodingizga omadlar. "
Ha, azizlar... bir o'q bilan ikki quyon urdik chog'i... Ham "Go'lax" so'zining ma'nosini o'rgandik ham ikki qadrli forum ishtirokchisi DIDO xonim bilan Logoscience ni xotiramizda yangiladik.:lol:

MUHLIS, mabodo yoshligingizda mahalladoshlar bilan cho'g' ichida kartoshka pishirib "picnic" qilish odatingiz yo'qmidi? Agar shunday odatingiz bo'lgan bo'lsa, u holda uydagilaringizning "Hey golahi" deb koyishlari tamoman mantiqli.:D
Omon bo'ling

[MUHLIS]

Hozimi katta rahmat sizga, yaxshi javob bo'ldi.

[mimoza]

Sadag'a so'zinima manoni bildiradi va albatta asosij savol qaerdan kelgan o'zbek tiliga (Albatta arab tilidan bo'lsa kerak :? ?)

M-n: Sadag'ang bo'laj!
Qomatingga men sadag'a...

Zhavoblar uchun oldindan raxmat.

[DaeAnd]

Sadag'a so'zinima manoni bildiradi va albatta asosij savol qaerdan kelgan o'zbek tiliga (Albatta arab tilidan bo'lsa kerak :? ?)

M-n: Sadag'ang bo'laj!
Qomatingga men sadag'a...

Zhavoblar uchun oldindan raxmat.

Sadaqa tugri yozilishi. Sadag'ang bo'lay tovush o'zgarishi tufayli shu ko'rinishga keladi. Arabcha so'z zakot bilan o'xshash deb o'ylayman. 5 ta farzni bilgan insonga zakot haqida tushuntirib o'tirishga xojat yuq bulsa kerak, menimcha. Salomat bo'ling.

[mimoza]

Sadaqa tugri yozilishi. Sadag'ang bo'lay tovush o'zgarishi tufayli shu ko'rinishga keladi. Arabcha so'z zakot bilan o'xshash deb o'ylayman. 5 ta farzni bilgan insonga zakot haqida tushuntirib o'tirishga xojat yuq bulsa kerak, menimcha. Salomat bo'ling.
Raxmat sizga zhavobingiz uchun. Yo'q, zakot so'zini tushuntirishingizga xozhati yo'q. Zakot so'zini yuqorida keltirgan kontextda qo'llagan bo'larmidingiz: zakoting bo'laj (bilmadim balki boshqacharog' ifodalash kerakdir???) eki qomatingga men zakot?

Salom bilan,
mimoza

[DaeAnd]

Zakot so'zini yuqorida keltirgan kontextda qo'llagan bo'larmidingiz: zakoting bo'laj (bilmadim balki boshqacharog' ifodalash kerakdir???) eki qomatingga men zakot?

Salom bilan,
mimoza

Mimoza honim, o'rinli gapirdingiz. O'xshash degandim, xali ham shu fikrdaman. Lekin to'liqligicha bir-birining o'rnida qo'llab bulmaydi. Balki, zakotning ma'nosi kengligidadur bu ikkilanish...

O'zimizning bir irim borku, yomon tush ko'rsang, oqar suvga ayt, yoki devonaga sadaqa ber deb. Bu jihatdan qaraganingizda ham ikkisi nomutanosib albatta.
Lekin, sadaqa yetim-yesirlarga berilganda, zakotga chindan o'xshash.

[Ulug'bek]

Sadag'a so'zi nima manoni bildiradi va albatta asosiy savol qaerdan kelgan o'zbek tiliga (Albatta arab tilidan bo'lsa kerak :? ?)
M-n: Sadag'ang bo'lay!
Qomatingga men sadag'a...
Javoblar uchun oldindan raxmat.

Sadaqa - arabchadan kirib kelgan so'z bo'lib, aslida (nimagadir erishish yo nimadandir qutulish uchun, Alloh roziligini ko'zlab) mol ni birovga berish yo'li bilan amalga oshiriladi. Ammo, shu bilan birgalikda ko'chma manoda ham ko'p ishlatiladi va ko'rinishidan, "qurbon" va "fido" bo'lish manolarini tashiydi. Siz keltirgan misollar ham ko'chma manoda ishlatilib, "qurbon" va "fido" bo'lish manosidadir.

Sadaqa va zakot aloqodorligi xususida, bularning diniy termin sifatida bir-biriga bog'liqligi bor. Sadaqa zakotdan bu manoda umumiyroq, chunki har qanday zakot ham, "farz qilingan sadaqa" hisoblanadi, sadaqaning qolgan qismi esa ixtiyoriy sadaqa- molni, olishga loyiq kishi(lar)ga berishdan iboratdir.
Shu bilan birgalikda zakot ko'cma manoda ishlatilganda hech ham sadaqaning ko'chma manosiga o'xshamaydi, shuning uchun keltirgan misollaringizda zakotni ishlatish noto'g'ridir. Ko'chma manoda zakot (arab tilida shunday, o'zbekchada umuman zakot ko'chma manoda qo'llanadimi yo'qmi buni ham urganish kerak birinchi) ko'p miqdordagi biror narsaga erishganda uning bir qismini boshqalarga to'lovsiz taqdim etishi, masalan kompyuterni yaxshi bilgan kishi do'stiga to'locsiz uning jihozini o'xshatib berishi kabi.

PS. Yangi o'zbek latinida siz yozgan Zh o'rniga - J va siz yozgan J o'rniga esa - Y qo'llaniladi.

[mimoza]

Садаqа - арабчадан кириб келган соьз боьлиб, аслида (нимагадир еришиш ё нимадандир qутулиш учун, Аллох розилигини коьзлаб) мол ни бировга бериш ёьли билан амалга оширилади. Аммо, шу билан биргаликда коьчма манода хам коьп ишлатилади ва коьринишидан, "qурбон" ва "фидо" боьлиш маноларини ташиыди. Сиз келтирган мисоллар хам коьчма манода ишлатилиб, "qурбон" ва "фидо" боьлиш маносидадир.
&нбсп;
Садаqа ва закот алоqодорлиги хусусида, буларнинг диниы термин сифатида бир-бирига богьлиqлиги бор. Садаqа закотдан бу манода умумиыроq, чунки хар qандаы закот хам, "фарз qилинган садаqа" хисобланади, садаqанинг qолган qисми еса ихтиёриы садаqа- молни, олишга лоыиq киши(лар)га беришдан иборатдир.
Шу билан биргаликда закот коьцма манода ишлатилганда хеч хам садаqанинг коьчма маносига оьхшамаыди, шунинг учун келтирган мисолларингизда закотни ишлатиш нотоьгьридир. Коьчма манода закот (араб тилида шундаы, оьзбекчада умуман закот коьчма манода qоьлланадими ёьqми буни хам урганиш керак биринчи) коьп миqдордаги бирор нарсага еришганда унинг бир qисмини бошqаларга тоьловсиз таqдим етиши, масалан компютерни яхши билган киши доьстига тоьлоцсиз унинг йихозини оьхшатиб бериши каби.
&нбсп;


ПС. Янги оьзбек латинида сиз ёзган Ж оьрнига - Й ва сиз ёзган Й оьрнига еса - Ы qоьлланилади.Raxmat javobingiz uchun, ancha engil nafas oldim :). Tarjimon ham shu manoda bergan ekan, yani qurbon bo'lmoq', fído' manosida. Saal bomasa, tarjimonni to'grilayman deb xato qilib quyar ekanman.



P.S. etibor qiling translit qilingandan kejingi ahvolga, lekin harakat qildim zh ni j ga almashtirishga :).

[Royal]

Raxmat javobingiz uchun, ancha engil nafas oldim :). Tarjimon ham shu manoda bergan ekan, yani qurbon bo'lmoq', fído' manosida. Saal bomasa, tarjimonni to'grilayman deb xato qilib quyar ekanman.

P.S. etibor qiling translit qilingandan kejingi ahvolga, lekin harakat qildim zh ni j ga almashtirishga :).

Sadaqa raddi balo
yani: Sadaqa balo-qazodan asriydi dib ham etishadi.

[mimoza]

Sadaqa raddi balo
yani: Sadaqa balo-qazodan asriydi dib ham etishadi.men bergan kontextdachi? Nima uchun bu so'z 'fido', 'qurbon' manolarida ham ishlatiladi? Hozirgi arab tilda ham shu manoda ishlatar ekanmi bu so'zni? Qanday qilib bu 2 ta manolarni ham o'ziga olgan, bormi sababi? Xato qo'llanmayaptimikan bu so'z biz tomonimizdan (yani ezuvchi bu erda, bilmadim oddij ogzaki nutqda (obixodnaya rech) ham qo'llaniladimi bu so'z shu mano bilan? )? Sinonimi bormi bu so'zni yana? V.sh.o' savollar

[Asadbek]

Sadaqa so'zi arab tilida "haqiqatparvar bo'lish, amallarida to'g'ri bo'lish" ma'nolarini beradi.
Arablar bu so'z bilan biror narsani ixtiyoriy ravishda, insonparvarlik maqsadida boshqa birovga berishni ifodalash uchun foydalanishadi.
Bundan kelib chiqib, "Jonim senga sadaqa bo'lsin" degan gapning ==> "Jonimni senga beray" degan mazmunda ishlatilishini tushunib olamiz :)

[Royal]

men bergan kontextdachi? Nima uchun bu so'z 'fido', 'qurbon' manolarida ham ishlatiladi? Hozirgi arab tilda ham shu manoda ishlatar ekanmi bu so'zni? Qanday qilib bu 2 ta manolarni ham o'ziga olgan, bormi sababi? Xato qo'llanmayaptimikan bu so'z biz tomonimizdan (yani ezuvchi bu erda, bilmadim oddij ogzaki nutqda (obixodnaya rech) ham qo'llaniladimi bu so'z shu mano bilan? )? Sinonimi bormi bu so'zni yana? V.sh.o' savollar
Halqimizda sadaqani kotta kichigi bomiydi deyioshgani uchun, sadaqaga eng kichik bir pul belgisi, yani kichik summa va kiyim yoki buyimladan ozi yahshi holdayu lekin tashashga koz qiymiydigan bolgan narsa.
Shuni uchun ishlatishsa kerayde shu sozni:
Sadaqang bolay - yani mani sadaqa qilginu sanga keladigan balo-qazolar ketsin , mani tufayli deganday!!

[Ulug'bek]

Sadaqa so'zi arab tilida "haqiqatparvar bo'lish, amallarida to'g'ri bo'lish" ma'nolarini beradi. Arablar bu so'z bilan biror narsani ixtiyoriy ravishda, insonparvarlik maqsadida boshqa birovga berishni ifodalash uchun foydalanishadi.



Bazi bir aniqlik kiritish kerakdek (aslida boshni qotirmay deb tashlab ketgan tafsilotlar):


1. Arab tilida "sadaqa" ( صدق ) bilan "sadaqah" ( صدقة )ning farqi bor, hozir gaplashayotganimiz 2- dir. Siz bu yerda yozgan esa 1-ning manosidir, uning manosi qisqacha "tog'ri aytish/gairish" dir va undan o'zbekcha sidq, sadoqat, sodiqlik va sidqi-dillik kabi ishlatilish shakllari bor.

2. 2- Bo'lmish "sadaqah" esa تصدق (sadaqa bermoq) kabi fe'lning harakat nomiga o'xshash ko'rinishidir va uning manosini oldin aytgandim.



3. Bundan kelib chiqib, "Jonim senga sadaqa bo'lsin" degan gapning ==> "Jonimni senga beray" degan mazmunda ishlatilishini tushunib olamiz :)



Xuddi shunday! "Qurboning bo'lay, Fidong bo'lay, Senga jonim fido" lar ham aynan shu manoda.



4- Nima uchun bu so'z 'fido', 'qurbon' manolarida ham ishlatiladi?

Ko'chma manoda bu axir, "sadaqa"ning asl manosini ko'chirsangiz shu chiqadida, Asadbek aytgan mano ham shunga juda yaqin "joningizni birovga bersangiz" - "qurboni bo'lgan bo'lasiz".



Hozirgi arab tilda ham shu manoda ishlatar ekanmi bu so'zni?

Yo'q. Bu ko'p tarqalgan fenomena, 1 xalq boshqa tildan 1 so'zni oladida, keyin biroz yoki bazida ancha farqli manolarda ham ishlataveradi, yani o'ziniki qilib olgan bo'ladi.



Xato qo'llanmayaptimikan bu so'z biz tomonimizdan (yani ezuvchi bu erda, bilmadim oddij ogzaki nutqda (obixodnaya rech) ham qo'llaniladimi bu so'z shu mano bilan? )?

Albatta xato emas, o'zlashtirilgandan keyin.

Xalq istemolidanda ko'chliroq dalil bo'lishi mumkinmi?

Aytishadiku: "Yaxshi odamning sadaqasi ketsang arziydi" deb!



Sinonimi bormi bu so'zni yana? V.sh.o' savollar

Fido bo'lmoq, qurbon bo'lmoqlar yetmaydimi?:)

Oling yana bitta "tasadduq bo'lmoq" Aytishadiku "Jonim senga tasadduq" deb. Aslida bu aynan sadaqa ning o'zidir! تصدق ning haqiqiy harakat nomi shu! :)

ps. Uff, juda cho'zilib ketdida!:(

[Asadbek]

...
2. 2- Bo'lmish "sadaqah" esa تصدق (sadaqa bermoq) kabi fe'lning harakat nomiga o'xshash ko'rinishidir va uning manosini oldin aytgandim.
...
Tashakkur. Marhamat, men ham aytib o'tgandim shekilli:
Arablar bu so'z bilan biror narsani ixtiyoriy ravishda, insonparvarlik maqsadida boshqa birovga berishni ifodalash uchun foydalanishadi.
Albatta Olloh marhamati yo'lida qilinadi.
Men arab tanishimdan so'ragandim.

[Ulug'bek]

Tashakkur. Marhamat, men ham aytib o'tgandim shekilli:


Asadbek, menga xuddi, o'sha yozuvlardan, bir o'zakdan chiqqan ammo farqli manolar tashigan so'zlar orasida chalkashtirilib, 1tasiga 2lasining ham manolari berib yuborilgandek ko'ringani uchun yozgandim tepadagilarni.
Hurmatlarim.

[mimoza]

ps. Uff, juda cho'zilib ketdida!:( Bitta domla bittagina 'Qassob' (arabcha emasmi bu so'z ham mabodo, chunki qadimgi eki hozirgi (jiddisch eki hebräisch edi, esimda yo'q) evrejlarni tilida bizni hozirgi 'Qassob' so'zi 'qassab' ko'rinishda mavjud (bo'lgan) ekan?) so'zini o'rganib bir butun (qalinmasu, lekin bitta so'z uchun anachagina qalin :)) kitob ezgan. Agarda hohlasangiz butun kitob ezish mumkin bu to'grida ham :).


Raxmat javoblaringiz uchun!
Asadbek, Royal minnatdorman! Menga har bir fikr qanchalik muhim ekanini tasavvur ham qilolmajsizlar.

Hurmat bilan,
mimoza

[mimoza]

Bazi bir aniqlik kiritish kerakdek (aslida boshni qotirmay deb tashlab ketgan tafsilotlar):

2. 2- Bo'lmish "sadaqah" esa تصدق (sadaqa bermoq) kabi fe'lning harakat nomiga o'xshash ko'rinishidir va uning manosini oldin aytgandim



Xuddi shunday! "Qurboning bo'lay, Fidong bo'lay, Senga jonim fido" lar ham aynan shu manoda.



4-
Ko'chma manoda bu axir, "sadaqa"ning asl manosini ko'chirsangiz shu chiqadida, Asadbek aytgan mano ham shunga juda yaqin "joningizni birovga bersangiz" - "qurboni bo'lgan bo'lasiz".Albatta xato emas, o'zlashtirilgandan keyin.

Xalq istemolidanda ko'chliroq dalil bo'lishi mumkinmi?

Aytishadiku: "Yaxshi odamning sadaqasi ketsang arziydi" deb!





Fido bo'lmoq, qurbon bo'lmoqlar yetmaydimi?:)

Oling yana bitta "tasadduq bo'lmoq" Aytishadiku "Jonim senga tasadduq" deb. Aslida bu aynan sadaqa ning o'zidir! تصدق ning haqiqiy harakat nomi shu! :)

ps. Uff, juda cho'zilib ketdida!:(
Assalomu alaykum,

Bu tema yo'qolib qomasin :). Fikrlaringizni va vaqtingizni ayamaysizlar degan umiddaman?

Bu ibora 'qomatingga men sadag'a' og'zaki nutqda ham xuddi shu shaklda ishlatiladimi, eki boshqa text zhanrlarda (adabietdan boshqa) ham ishlatiladimi?

'QANOTI SINGAN KAPTARDAY'- bu iborachi, badiiy adabietda qullanadimi bu soz ko'prog', yoki og'zaki nutqda hammi? Nimaga kaptar, boshqa qush emas, muhimmi bu zhuda ham kaptar deyilishi? Yoki chumchuqmi yoki qaldirg'ochmi desa ham bo'ladimi? :)

Raxmat oldindan zhavoblaringiz uchun