dervish
08-18-2005, 12:09 AM
Dünya petrol fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağının anlaşılmasıyla başlayan ‘yeni petrol mücadelesi’nde her gün yeni gelişmeler meydana geliyor.
Bu ‘yeni mücadele’ malum önemli petrol rezervlerine sahip büyük petrol şirketlerinin ele geçirilmesine matuf kıyasıya yapılan değişik bir mücadele. Bu mücadelede başı çekenler de büyüyen ekonomileri sebebiyle petrol tüketimleri görülmedik ölçüde artan Çin ve Hindistan...
Çin, dünyanın birçok ülkesinde bu mücadelesine inatla devam ediyor. Buna en son örnek Çin şirketi CNOOC’un Amerikan Unical’ı ele geçirme hamlesiydi. Bu hamle, Kongre’nin ayağa kalkması sonucu ortaya çıkan büyük siyasi muhalefet yüzünden şimdilik gerçekleşmedi.
Ne var ki, başarısız bu hamle Çin’in yeni petrol rezervleri arayışlarını herhangi bir şekilde etkilememiş bulunuyor; tam tersine Çin arayışlarına hızla ve inatla devam ediyor. Bu çerçevede Çin’in son hedefi Kazakistan’da faaliyette olan PetroKazakistan şirketi. Bu şirket esasen bir Kanada şirketi. Kazakistan’ın ikinci en büyük yabancı petrol şirketi olan bu şirket, bu ülkede 550 milyon varillik ispatlanmış rezervlere ve muhtemelen henüz ispatlanmamış başka rezervlere de sahip. Yalnız bu rezervler Hazar Denizi civarında değil, ülkenin orta kısımlarında ve işte bu yüzden Batılı yabancı şirketler bugün için PetroKazakistan ile pek ilgilenmiyorlar.
İlgilenenler ise Çin ve Hindistan. The Financial Times gazetesi Çin’in devlet petrol şirketi CNPC’nin yan kuruluşu PetroChina aracılığıyla PetroKazakistan’a, satın almaya dönük teklif verme hazırlığında olduğunu yazdı geçen gün. Diğer yandan PetroKazakistan’a Hindistan’ın talip olduğu son haberlerden anlaşılıyor. Bunlara göre, devlet kontrolündeki dev Hint petrol şirketi IOC’ın Mittal Çelik Grubu ile birlikte PetroKazaistan’ı ele geçirme yönünde harekete geçtiği, hatta 3,585 milyar dolarlık teklifte bulunduğu söyleniyor ki; bu ikisi Tüpraş’a talip. PetroKazakistan’ın piyasa değerinin 3,2 milyar dolar civarında olduğu düşünülürse IOC’nin PetroKazakistan’ı ele geçirmede ne kadar istekli ve kararlı olduğu kendiliğinden anlaşılıyor.
Çin ve Hindistan’ın enerji güvenliği politikaları çerçevesinde ele geçirmeyi planladıkları PetroKazakistan şirketi esasen Kazak hükümeti ile çeşitli problemler yaşamış olan bir şirket. Kazak hükümeti geçen nisan ayında şirketin günlük ham petrol üretimine sınırlama getirmiş, üretimi günlük 150 bin varilden 85 bin varile düşürmüştü. Ayrıca Kazak hükümeti geçen ay da şirketi 55 milyon dolarlık bir cezaya çarptırmıştı ve bu ceza, şirketin tekel kanunlarına riayet etmemesi yüzünden verilmişti.
Bu ve başka gelişmelerden dolayı hisselerini satarak Kazakistan’ı terk etmeye hazırlanan Kanada şirketine şimdi Çin ve Hindistan talip. Son tahlilde PetroKazakistan’ın kimin eline geçeceğine Kazak hükümeti karar verecek şüphesiz. İşte bu karar sürecinde Kazak hükümetinin birçok jeopolitik unsuru dikkate alıp Kazakistan için en uygununu bulması gerekiyor.
Bu bapta, dev komşusu Çin ve Çin ile ilgili önemli, stratejik mülahazalar; diğer yanda Çin’e karşı bir tür siyasi denge olabilecek yeni bir güç olan Hindistan var. Çin, esasen Kazakistan enerji denkleminde önemli bir yere sahip. Çin, Kazakistan’ın batısındaki petrol rezervlerine şimdiden sahip durumda. Ayrıca Doğu Türkistan’ı Kazakistan’a bağlayacak iki dev petrol boru hattı halen inşa halinde.
Kazakistan’daki Çin ile Hindistan arasında yaşanan bu yeni, ilginç rekabet bakalım nasıl sonuçlanacak, Kazakistan acaba kimi tercih edecek? Yakında belli olur.
18.08.2005
e-posta adresi:f.ertan@zaman.com.tr (f.ertan@zaman.com.tr)
Bu ‘yeni mücadele’ malum önemli petrol rezervlerine sahip büyük petrol şirketlerinin ele geçirilmesine matuf kıyasıya yapılan değişik bir mücadele. Bu mücadelede başı çekenler de büyüyen ekonomileri sebebiyle petrol tüketimleri görülmedik ölçüde artan Çin ve Hindistan...
Çin, dünyanın birçok ülkesinde bu mücadelesine inatla devam ediyor. Buna en son örnek Çin şirketi CNOOC’un Amerikan Unical’ı ele geçirme hamlesiydi. Bu hamle, Kongre’nin ayağa kalkması sonucu ortaya çıkan büyük siyasi muhalefet yüzünden şimdilik gerçekleşmedi.
Ne var ki, başarısız bu hamle Çin’in yeni petrol rezervleri arayışlarını herhangi bir şekilde etkilememiş bulunuyor; tam tersine Çin arayışlarına hızla ve inatla devam ediyor. Bu çerçevede Çin’in son hedefi Kazakistan’da faaliyette olan PetroKazakistan şirketi. Bu şirket esasen bir Kanada şirketi. Kazakistan’ın ikinci en büyük yabancı petrol şirketi olan bu şirket, bu ülkede 550 milyon varillik ispatlanmış rezervlere ve muhtemelen henüz ispatlanmamış başka rezervlere de sahip. Yalnız bu rezervler Hazar Denizi civarında değil, ülkenin orta kısımlarında ve işte bu yüzden Batılı yabancı şirketler bugün için PetroKazakistan ile pek ilgilenmiyorlar.
İlgilenenler ise Çin ve Hindistan. The Financial Times gazetesi Çin’in devlet petrol şirketi CNPC’nin yan kuruluşu PetroChina aracılığıyla PetroKazakistan’a, satın almaya dönük teklif verme hazırlığında olduğunu yazdı geçen gün. Diğer yandan PetroKazakistan’a Hindistan’ın talip olduğu son haberlerden anlaşılıyor. Bunlara göre, devlet kontrolündeki dev Hint petrol şirketi IOC’ın Mittal Çelik Grubu ile birlikte PetroKazaistan’ı ele geçirme yönünde harekete geçtiği, hatta 3,585 milyar dolarlık teklifte bulunduğu söyleniyor ki; bu ikisi Tüpraş’a talip. PetroKazakistan’ın piyasa değerinin 3,2 milyar dolar civarında olduğu düşünülürse IOC’nin PetroKazakistan’ı ele geçirmede ne kadar istekli ve kararlı olduğu kendiliğinden anlaşılıyor.
Çin ve Hindistan’ın enerji güvenliği politikaları çerçevesinde ele geçirmeyi planladıkları PetroKazakistan şirketi esasen Kazak hükümeti ile çeşitli problemler yaşamış olan bir şirket. Kazak hükümeti geçen nisan ayında şirketin günlük ham petrol üretimine sınırlama getirmiş, üretimi günlük 150 bin varilden 85 bin varile düşürmüştü. Ayrıca Kazak hükümeti geçen ay da şirketi 55 milyon dolarlık bir cezaya çarptırmıştı ve bu ceza, şirketin tekel kanunlarına riayet etmemesi yüzünden verilmişti.
Bu ve başka gelişmelerden dolayı hisselerini satarak Kazakistan’ı terk etmeye hazırlanan Kanada şirketine şimdi Çin ve Hindistan talip. Son tahlilde PetroKazakistan’ın kimin eline geçeceğine Kazak hükümeti karar verecek şüphesiz. İşte bu karar sürecinde Kazak hükümetinin birçok jeopolitik unsuru dikkate alıp Kazakistan için en uygununu bulması gerekiyor.
Bu bapta, dev komşusu Çin ve Çin ile ilgili önemli, stratejik mülahazalar; diğer yanda Çin’e karşı bir tür siyasi denge olabilecek yeni bir güç olan Hindistan var. Çin, esasen Kazakistan enerji denkleminde önemli bir yere sahip. Çin, Kazakistan’ın batısındaki petrol rezervlerine şimdiden sahip durumda. Ayrıca Doğu Türkistan’ı Kazakistan’a bağlayacak iki dev petrol boru hattı halen inşa halinde.
Kazakistan’daki Çin ile Hindistan arasında yaşanan bu yeni, ilginç rekabet bakalım nasıl sonuçlanacak, Kazakistan acaba kimi tercih edecek? Yakında belli olur.
18.08.2005
e-posta adresi:f.ertan@zaman.com.tr (f.ertan@zaman.com.tr)