Bütün Türk'i Cumuhuriyetler neden Latin Alfabesini Kullanmıyorlar?

[KIZILBAŞ]

Bütün Türkü Cumuhuriyetler neden Latin Alfabesini Kullanmıyorlar?

BİLDİĞİM Kadarıyla Latin alefabesini Türkiye,Azerbaycan Kullanıyor,neden bütün türk cumhuriyetleri Günümüzün alfabesi olan ve her yerde anlaşılan alfabeye gecmiyorlar,şahsen ben forumdan bişi analamıyorum,türkçeye en yakın alfabe latin alfabesidir,

arkadaşalr bu konu hakkında bilgi veririseniz sevinirim

[Turk]

Türkmenistan da Latin alfabesine geçti diye biliyorum. Pasaportunu bana gösteren bir Türkmen arkadaş vardı. ı harfi yerine y, i yerine üstü çizgili y vardı.

[Colpan]

Bütün Türkü Cumuhuriyetler neden Latin Alfabesini Kullanmıyorlar?

BİLDİĞİM Kadarıyla Latin alefabesini Türkiye,Azerbaycan Kullanıyor,neden bütün türk cumhuriyetleri Günümüzün alfabesi olan ve her yerde anlaşılan alfabeye gecmiyorlar,şahsen ben forumdan bişi analamıyorum,türkçeye en yakın alfabe latin alfabesidir,

arkadaşalr bu konu hakkında bilgi veririseniz sevinirimLatin abecesi Türkiye'den başka Gagauz Yeri'nde, Azerbaycan'da, Türkmenistan'da ve Özbekistan'da kullanılmaktadır. Yakında Kazakistan geçecek. Tataristan şu tarihlerde çoktan geçmiş olacaktı ama Duma bunu veto etti.

İnsanların yüzyıllardır süren alışkanlıklarını bir anda bırakmalarını istemek bence insafsızlık olur. Türkiye'de dahi, arap harfleri terk edildikten yirmi-otuz yıl sonra dahi eski harflerle yazan insanlara rastlanmaktaydı. Ben, şu tarihlede dahi günlük notlarını eski yazıyla tutan insanlar tanıyorum. Bunu, rejim aleyhtarı oldukları için değil, öyle daha hızlı yazdıkları için yapıyorlar.

[Turk]

Harf İnkılabı yapıldığında Peyami Safa kederinden günlerce evinden dışarı çıkmamış. Ama bugünün şartlarında düşündüğümüzde Arap harflerini kullanmadığımıza memnunum.

[Kaptan-i Derya]

Latin alfabesini kullanmalari iyide, yalniz grammer'de cok karmasiklik var.

[KIZILBAŞ]

Latin abecesi Türkiye'den başka Gagauz Yeri'nde, Azerbaycan'da, Türkmenistan'da ve Özbekistan'da kullanılmaktadır. Yakında Kazakistan geçecek. Tataristan şu tarihlerde çoktan geçmiş olacaktı ama Duma bunu veto etti.

İnsanların yüzyıllardır süren alışkanlıklarını bir anda bırakmalarını istemek bence insafsızlık olur. Türkiye'de dahi, arap harfleri terk edildikten yirmi-otuz yıl sonra dahi eski harflerle yazan insanlara rastlanmaktaydı. Ben, şu tarihlede dahi günlük notlarını eski yazıyla tutan insanlar tanıyorum. Bunu, rejim aleyhtarı oldukları için değil, öyle daha hızlı yazdıkları için yapıyorlar.

peki dostum bu forum neden halen rus alfabesini kullanıyor?

[Colpan]

peki dostum bu forum neden halen rus alfabesini kullanıyor?1. Alışkanlıklar.

2. Rusça da bu forumun üç dilinden biridir. Diğerleri ise Özbekçe ve İngilizcedir.

[Kaptan-i Derya]

-ve Türkçe?

[Colpan]

-ve Türkçe?Türkçe'yi Tillar sahifası ve Turkistan Forumu dışında kullanmak yasak.

[Qizilbash]

Bir yerden okumuştum ki Azerbaycan türkleri arapların işgaline maruz kalmadan önce türk alfabesini kullanıyormuşlar (Orhon Yenisey abidelerindeki yazıların yazıldığı elifba)

[anew]

Türkmenistan da Latin alfabesine geçti diye biliyorum. Pasaportunu bana gösteren bir Türkmen arkadaş vardı. ı harfi yerine y, i yerine üstü çizgili y vardı.

Burada küçük bir hata var. Şöyle ki

TR | TKM
----------
I ı | Y y
Y y | Ý ý
İ i | I i

[Bilge_Kagan]

Bütün Türkü Cumuhuriyetler neden Latin Alfabesini Kullanmıyorlar?

BİLDİĞİM Kadarıyla Latin alefabesini Türkiye,Azerbaycan Kullanıyor,neden bütün türk cumhuriyetleri Günümüzün alfabesi olan ve her yerde anlaşılan alfabeye gecmiyorlar,şahsen ben forumdan bişi analamıyorum,türkçeye en yakın alfabe latin alfabesidir,

Birkac yuzyil boyunca Kril abecesini kullanmis halklardan pat diye baska bir abeceye gecmelerini bekleyemezsiniz. Hele de basta biraz daha "millici" bir lider yoksa, bu cok zordur, ancak dunyanin geneline uyum saglama istegi sonucu ortaya cikar.

Latin abecesi Türkiye'den başka Gagauz Yeri'nde, Azerbaycan'da, Türkmenistan'da ve Özbekistan'da kullanılmaktadır. Yakında Kazakistan geçecek.

Bu soyledigin yerlerde Gagauz yeri haric bir iki abecelilik soz konusu. Yani "hepten" degistirilemedi henuz. Kazakistan'da ozellikle bu cok belirgin, hatta Kril abecesinin belirgin bir ustunlugu var zira buradaki insanlar ( daha dogrusu ruslar icin diyeyim... ) hala kril abecesi buyuk onem arzediyor.

Yine de Turkmenistan icin dogrusunu anew bilir, ben okudugumu soyluyorum...

Tataristan şu tarihlerde çoktan geçmiş olacaktı ama Duma bunu veto etti.

Rus egemenligi altindaki Turk bolgelerinin cogunda ( Cuvasistan haric...Onlar biraz "Ruscu" gibi... ) Latin abecesi "ulusal sesleri korumak icin" kabul edilmisti, biraz "boslukta" olan Yeltsin doneminde. Sadece Tataristan degil yani, benim aklima ilk gelen Yakut cumhuriyeti'nin kullandigi abecedir ( bizim abecemizden cok daha fazla harfleri vardi, eger dokumanlari karistirirken bir ara rastlarsam tarar buraya koyarim... ).

Putin doneminde Latin abecelerinin yerine sadece Kril getirildigi gibi, derslere haftada 4 ders Ortodoks dini dersi koyuldu, anadil dersleri iki derse indirildi ve ogretim sadece bazi okullarla sinirli tutuldu, Rus dili derslerinin sayisi artirildi.


Bir yerden okumuştum ki Azerbaycan türkleri arapların işgaline maruz kalmadan önce türk alfabesini kullanıyormuşlar (Orhon Yenisey abidelerindeki yazıların yazıldığı elifba)

Arap isgali sirasinda burada bugunku tabirle "Azerbaycan Turkleri" yoktu, Hazarlar vardi. Bunlarin hangi abeceyi kullandigi kesinlik kazandiysa da ben henuz duymadim/okumadim.

Ama Orkun âbidelerinde kullanilan abece, cok uzun sureli ve genis kapsamli kullanilan bir abece olmadi. Hatta bana kalirsa, Sogdak abecesinden uyarlanmis Uygur abecesi karsisinda kat'i bir yenilgiye ugradi...Bundan oturu, cok da gercekci bir iddia oldugunu dusunmuyorum...

[Turk]

Burada küçük bir hata var. Şöyle ki

TR | TKM
----------
I ı | Y y
Y y | Ý ý
İ i | I i

Eyvallah. Doğru diyorsun :)

[mustafa06]

azerbaycan ,türkmenistan ve özbekistan latin harfleri kullanıyorlar ama harf sayısı ve harflerin her ülkede farklı sesleri ifade etmesi anlaşmayı zorlaştırmıyormu?
TR | TKM
----------
I ı | Y y
Y y | Ý ý
İ i | I i ANEW kardeşe teşekkür
Özbekçe O A X U
Türkçede A E H Ö ve başkaları

[anew]

Türkiye'de bile bölgeler arası ses faklılıklar varken, çok geniş coğrafyada aynı olsun istemek bana tuhaf geliyor.

[Colpan]

Türkiye'de bile bölgeler arası ses faklılıklar varken, çok geniş coğrafyada aynı olsun istemek bana tuhaf geliyor.Haklısınız kesinlikle. Bu handikap da kullanılan tüm harfleri alfabeye ekleyerek çözülebilir.

[anew]

Haklısınız kesinlikle. Bu handikap da kullanılan tüm harfleri alfabeye ekleyerek çözülebilir.

Evet ama bu seferde bazı harfler bazı yerlerde hiç kullanılmadan duracak.
Eğer tüm harflerin olduğu bir alfabe istiyorsanız bu şu anda zaten yapılmış durumda. Buna Unicode denir. UTF-7, UTF-8, UTF-16, UCS gibi harf/karakter sistemleri de var.

[Seckjin Khan]

Bildiğim kadarıyla Azeri dilinde de rusça harfler var mesela Haberler Xaberler şeklinde ve daha niceleri her Türk Devleti yavaş yavaş Latin harflere geçiyor ama kendi dilleri çeçevesinde.Genellikle bu geçiş Rusça Latin karışımı oluyor,bizde de Arap alfabesinden kalma  harfi kullanılıyor yani yazılışta...

Bu geçiş dönemleri hep böyle oluyor Dillerimiz Globalleşiyor :D

[Colpan]

Bildiğim kadarıyla Azeri dilinde de rusça harfler var mesela Haberler Xaberler şeklinde ve daha niceleri her Türk Devleti yavaş yavaş Latin harflere geçiyor ama kendi dilleri çeçevesinde.Genellikle bu geçiş Rusça Latin karışımı oluyor,bizde de Arap alfabesinden kalma  harfi kullanılıyor yani yazılışta...Bu harfler kullanılmadığı sürece çarpık bir dille yazmakyaız. Bence Türkçemizin â, î, û, x, q harflerine ve yapamadığım ters e, nasal n harflerine âciliyyetle ihtiyâcı vardır.

[CX_ETKO_CX]

Arkadaşlar bir şeyler yazmadan önce kısa bir araştırma yapsanız faydalı olur.

1. Dış Türkler 100 yıllardan beri kril kullanmıyor. Hatta kril alfabesine geçeli 100 yıl bile olmadı. Hatta yaşlı kişiler bu sebepten dolayı bugünkü latin alfabesinde pek zorluk çekmiyorlar.

2. Türkiye ve KKTC dışında Azerbaycan (latine ilk geçeni), Türkmenistan ve Özbekistan'da latin alfabesi kullanılıyor.Kazakistan ve Kırgızistan'ın 2 yıl içinde ortak olarak latin alfabesine geçmesi planlandı.

3. rusya içindeki esir Türkler avtonom olmalarına rağmen kremlinin bir çok zorluğuyla karşı karşıyalar. Tataristan hükümetinin latin alfabesine geçiş isteği putin tarafından veto edildi.

4. X harfi Anadolu Türkçesinde de sözlü olarak kullanılmakta.

5. Ters e harfi Türkmenistan alfabesindede var. Türkmenistan alfabesinde "ters e" üzeri noktalı a harfi olarak yer almakta.

[Temur]

Aslinda latin alfabesi kullanılma yavas yavas yayginlasiyor. Azerbaycan Türkmenistan Özbekistanb...

[Cimkent]

latin alfabesine gechishimize fazla sevinemedik aslinda. chunki bu daha chok gostermelik bir shey oldu ozbekistan ichin. Alfabe degishtirme karari aslinda Turkche konushan topluluklar kurultayindan chikmishti. ozal'in zamaninda. o donemlerde Orta asya liderleri ichin kilavuz ve fikir babasi gibiydi Ozal. olumunden sonra bir dagilma bashladi. alinmish kararlar bir shekilde uygulamaya konmaliydi. ozbekistan bir grup dilcilerini turkiyeye gonderdi, alfabenin inceliklerini ogrenmeleri ichin. ama alfabe harfleri onaylanirken kimse o rapora bakmadi tamamen ozbek agzina yabanci ingiliz konushma tarzi ve ozellikleri on planda tutularak bir alfabe kabul edildi

[Qizilbash]

Bildiğim kadarıyla Azeri dilinde de rusça harfler var mesela Haberler Xaberler şeklinde

X harfinin ruscadan keçdiğini bilmiyordum. :) O zaman "x" sesi de dilimize ruscadan keçmiştir.

[kurshad]

X harfinin ruscadan keçdiğini bilmiyordum. :) O zaman "x" sesi de dilimize ruscadan keçmiştir.

x sesi; turkiye alfabesindeki kh sesini temsil etmektedir. Esasen arap kokenli bir sozcuk olan haber(khabar) 'in okunusu icin orijinaline en uygununu Azerbaycan alfabesinde 'kh' yerine 'x' kullanilarak bu durum cozulmus.

[Qizilbash]

Arap isgali sirasinda burada bugunku tabirle "Azerbaycan Turkleri" yoktu, Hazarlar vardi. Bunlarin hangi abeceyi kullandigi kesinlik kazandiysa da ben henuz duymadim/okumadim.

Azerbaycan türkleri derken o zamankı Azerbaycan arazisinde yaşayan türkleri kast etmiştim. Üstelik hazarlar yalnız Quzeyde yaşıyordular. Azerbaycan arazisinde hazarlardan başka da türk halkları vardı. Şimdiki Azerbaycan türkleri o halkların karışmasından yaranmıştır.

Ama Orkun âbidelerinde kullanilan abece, cok uzun sureli ve genis kapsamli kullanilan bir abece olmadi. Hatta bana kalirsa, Sogdak abecesinden uyarlanmis Uygur abecesi karsisinda kat'i bir yenilgiye ugradi...Bundan oturu, cok da gercekci bir iddia oldugunu dusunmuyorum...

Ola biler sen doğru söyleyirsen.

[Bilge_Kagan]

Azerbaycan türkleri derken o zamankı Azerbaycan arazisinde yaşayan türkleri kast etmiştim. Üstelik hazarlar yalnız Quzeyde yaşıyordular. Azerbaycan arazisinde hazarlardan başka da türk halkları vardı. Şimdiki Azerbaycan türkleri o halkların karışmasından yaranmıştır.

Ben sizin bugun Azerbaycan Turklerini sadece Oguz Turkleri kabul edeceginizi dusunerek boyle soylemistim, kusura bakma...

[Yashi]

Türkçe'yi Tillar sahifası ve Turkistan Forumu dışında kullanmak yasak.

Bu saçma kurali yapan insanlar bilmelidir ki Türkce veya Özbekce ayni dildir.

[Qizilbash]

Ben sizin bugun Azerbaycan Turklerini sadece Oguz Turkleri kabul edeceginizi dusunerek boyle soylemistim, kusura bakma...

Men tarih kitabından oxuduğumu söyledim. :)

[Bilge_Kagan]

Bu saçma kurali yapan insanlar bilmelidir ki Türkce veya Özbekce ayni dildir

Oyleyse diger bolumlere git Ozbekce oku anla ve Ozbekce yaz, bakalim ne kadar basarabileceksin...

[Bilge_Kagan]

Uslubumdan oturu Ozbekceyle Turkce'nin farkli diller oldugunu kabul ediyor oldugum gibi bir sonuc cikmis ortaya...

Turkce ile Ozbekce'nin ayni dil oldugunu ben de biliyorum. Ancak takdir edersiniz ki ikisi de uzerinde biraz calismamis olan insanlar icin anlasilmaz kaliyor. Forumun diger bolumlerinde Turkce bilenler cok az, Turkce "Ingilizce" ya da "Rusca" gibi "genel" bir ozellik tasimadigi icin, forumda karisikliga sebep oluyor. Yasak olmasinin sebebi bu.

[mustafa06]

Türkiye'de bile bölgeler arası ses faklılıklar varken, çok geniş coğrafyada aynı olsun istemek bana tuhaf geliyor.




Türkiyede yazım konusunda bölgeler arasinda bir farklılık yoktur.
sorduğum soruyu daha da açayım ;aynı seslerin aynı şekil ile yazsak anlaşmak daha kolay olmaz mı? örnek; A harfi her ülkede aynı sesi işaret etseydi nasıl bir sorun çıkar ki?
1-ortak seslerin benzer harflerle işaretlenmesiyle ortak abece oluşurdu.
2-farklı seslere değişik harf kullanılsa 2 -3 harf farklı olurdu.
bunu da öğrenmek çok kolaydı.

[konyali]

Su yazilar konu ile ilgili:


1) Zeynep Korkmaz, Türk Dünyası ve Ortak Yazı Dili (http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/korkmaz_03.pdf) (04.03.2005),
Adres: http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/korkmaz_03.pdf

2) Emine Gürsoy Naskali, Türkçe ve Türk Cumhuriyetleri (http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/naskali_01.pdf)
Adres: http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/naskali_01.pdf

[Memty]

ə: açık e
x: sert h
q: kalın g

[Kaptan-i Derya]

ə: açık e
x: sert h
q: kalın g

özbekçe - türkçe

q - k
k - g
o - a
a - e (bazen)

bunlar benim bildiklerim.

[Tangriberdi]

1991inci yılda Ankaradaki Türk Cumhuriyetleri Kurultayında kabul edilen Ortak Türk Alfabesi aşağıdaki gibidir.
Ortak Türk Alfabesi= OTA
Türk Alfabesi(Türkiye)=TA

OTA TA
A A
B B
C C
Ç Ç
D D
Æ Anadolu Türk lehçelerinde kullanılan Türkiye Türklerince Azerbaycan Alfabesindeki Ters E Türkmencede Noktalı A diye adlandırılan Açık E sesi Edebiyat (literature), El (Hand), Elzem(Essential) Eş (Pair) sözcüklerindeki ağız açık söylenen e
E Anadolu Türk lehçelerinde kullanılan kapalı e , El(people, land, country) Eşik( Threshold), Emmek(to suck) gibi kelimelerde kullanılan kapalı e
F F
G G
Ğ Türkçeden farklı olarak gırtlaktan çıkan G sesini yansıtır. Bazı Anadolu lehçelerinde halen görülür.
H H ince He sesidir, Henüz (Yet)Hekim (Doıctor)Hiç(Never) Hâla (Still)gibi sözlerdeki adi H sesi.
X H kalın gırtlak H sı. Hakan(Kaghan) Halı (Carpet)Hala(Aunt) sözlerindeki gibi
I I
İ İ
J J
K Türkiyedeki ince K Kedi(Cat) Kül(Ash) Kâr (Benefit)
Q Türkiyedeki kalın K Kadın(Woman) Kat (Floor) Kar (Snow)
L L
M M
N N
N' Türkçenin bazı lehçelerinde görülen geniz n si eski sağır nun , nğ birleşimi gibi çıkıyor, n emek için boğazınızın gerisine koyduğunuz dille yumşak ğ der gibi.
O O
Ö Ö
P P
R R
S S
Ş Ş
T T
U U
Ü Ü
V V
Y Y
Z Z


Şimdi En üstte yazan cümleyi Ortak alfabeyi kullanarak yazarsak Türkiye Türkçersi ile bir cümle şöyle yazılacaktır.
1991inci yılda Anqaradaki Türk Cumxuriyætlæri Qurultayında qabul edilæn Ortaq Türk Alfabesi aşağıdaki gibidir.