AGIZ (dialekt) zenginligimiz

[Cimkent]

bu bashlik altinda butun turk halklari yashayan sahalari kapsayan genish cografyada konushulan agiz (dialekt) zenginliklerimizi sergileyelim.

ilk ornek bizden olsun
kazakistanin Turkistan shehri civarindaki ozbek turkleri agzindan:
(o'zbekchedeki "o" harflerini az uzatmali 'a' sheklinde, "a" harfini de 'e' ye yakin ince, "o'" harfini de normal 'o' olarak okumanizi tavsiye ederim)
mavi renkte verilenler edebiy o'zbekchede olmayan, agizdaki kullanimlardir.

oya /aya, oyi/- (anne)
dada - (baba)
aka/og'a - (abi, aga)
uka/ini - (erkek kardesh) kuchuk
oyto' /opa/- (abla)
singil - (kiz kardesh) kuchuk
yezna /pochcha/- (enishte)

[Cimkent]

bizim burada, koylerde aksham inekler sagilinca komshular kendi aralarinda sirayla birbirlerine veriyorlar. yani bir aksham uch dort komshumuz sutleri bize veriyorlar yarin biz de diger komshularla bashkasina. bu sut degishtirme adetine Turkistan o'zbekleri teyshik diyorlar. kadinlar sutleri degishiyorlar bu adette. ona bizde almashish, almashmoq denir. ama ilginch tarafi, ozbekchede teyshik'in hich bir yerde kullanildigina rastlamadim. edebiy dilimizde boyle bir kelime yok. turkiye turkchesinde bu kelime degishmek fiili sheklinde halen yashamaktadir. demek degishmek, degishik kelimsinin koklerinden biri bizim memlekette agizda yashiyormush. ama millet bunun degish -tokush fiilini bildiren bir kelime oldugunu bilmiyor. degishilen sudun adi teyshik diye biliyorlar. dolayisiyla "teyshik almashasizmi?" yani "teyshik degishirmisiniz?" diye soruyorlar komshularina

[Qizilbash]

yezna - (enishte)

bizde de yezne sözü var (aynı manada, yani enişte manasında)

[kurshad]

uzbek turkcesi ---- Balkan turkleri agzi ---- Turkiye Turkcesi

ishlamak ---- ishlemek ---- calismak
Haydamak ---- haydamak ---- araba surmek
bildir ---- bildir ---- gecen, evvelki


Ilk aklima gelenler..

[Han]

uzbek turkcesi ---- Balkan turkleri agzi ---- Turkiye Turkcesi


bildir ---- bildir ---- gecen, evvelki




özbekçede bıldır değil bultır'dır...


körsatmoq (Özb) *** göstermek (Tr)

özbek türkçesindeki fiilin kökleri Kör-mekden geliyor.. Türkiye türkçesindeki versiyonu da aynı kökten ama ses değişikliği olmuş görsetmek olması lazımken göstermek olmuş ...

[mustafa06]

Han,

körsatmoq (Özb) *** göstermek (Tr)

Göstermek kelimesi yaygın olarak kullanılmasına rağmen, Tokat yöresi kırsalında görsetmek olarakta kullanılmaktadır. Bashka yerlerde de olması mümkün diye düshünüyorum.
Benim büyüklerim hala görsetmek diye söylemektedirler.:)

[Gobustan]

Azərbaycan Türkçəsində - Türkiye Türkcesinde

yeznə - enişte
bəy - damad
qayın - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) erkek kardeşine denir.
baldız - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) kız kardeşine denir.
ata (ataya, lehçelerde, bazan, DƏDƏ , de diyorlar) - baba (father)
ana - anne (mother)
baba - grandfather
nənə - grandmother
əmi - çocuğun babasının erkek kardeşi onun "əmi"si
dayı - çocuğun annesinin erkek kardeşi
xala - çocuğun annaesinin kız kardeşi
bibi - çocuğun babasının kız kardeşi
qardaş - erkek kardeş
bacı - kız kardeş

P.S. Burda düşmeyen "Ə" harfı, "e"nin ters formasıdır. Türkmen ve Kazak alfabesinde bu "a" üzerinde 2 nokta olarak yazılıyor. Özbek Türkçesinde de bu ses var, ama harf olarak yoktur.

[Han]

:) hepsi bizde de ayni hemen hemen yani bir agzi farki kadar ancak..

hehe demek Azeri turkchesi = Ozbek turkchesi imish...

bizde havalara girmishiz :)

[Destankutluhan]

Azərbaycan Türkçəsində - Türkiye Türkcesinde

yeznə - enişte
bəy - damad
qayın - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) erkek kardeşine denir.
baldız - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) kız kardeşine denir.
ata (ataya, lehçelerde, bazan, DƏDƏ , de diyorlar) - baba (father)
ana - anne (mother)
baba - grandfather
nənə - grandmother
əmi - çocuğun babasının erkek kardeşi onun "əmi"si
dayı - çocuğun annesinin erkek kardeşi
xala - çocuğun annaesinin kız kardeşi
bibi - çocuğun babasının kız kardeşi
qardaş - erkek kardeş
bacı - kız kardeş

P.S. Burda düşmeyen "Ə" harfı, "e"nin ters formasıdır. Türkmen ve Kazak alfabesinde bu "a" üzerinde 2 nokta olarak yazılıyor. Özbek Türkçesinde de bu ses var, ama harf olarak yoktur.

Neredeyse hepsi Turkiye Turkcesinde mevcut. Bizim yorelerimizde Malatya-Elazig cevresinde de bu sekillerde kullanilir.

[wolfie]

uzbek turkcesi ---- Balkan turkleri agzi ---- Turkiye Turkcesi

ishlamak ---- ishlemek ---- calismak


Ilk aklima gelenler..
işlemek kelimesi aynı anlam ve telaffuzla anadoluda da var...

[CHOYHONACHI]

Ozbekcede bekat - Turkcede durak anlaminda. Her halde bekat ismi ile beklemek fiili arasinda bir baglanti var gibi ...

Saygilarimla
CHOYHONACHI

[wolfie]

Azərbaycan Türkçəsində - Türkiye Türkcesinde
azerbaycan türkiye(istanbul) türkiye (anadolu)

yeznə - enişte - enişte
bəy - damad -damat
qayın - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) erkek kardeşine denir. -kayın (kayınbirader) -kayın (kayınço)
baldız - kocanın (ve ya karının) karısının (ve ya kocasının) kız kardeşine denir. -baldız - baldız
ata (ataya, lehçelerde, bazan, DƏDƏ , de diyorlar) - baba (father) -baba
ana - anne (mother) - ana
baba - grandfather - dede -dede
nənə - grandmother - anneanne/babaanne/nine - nine
əmi - çocuğun babasının erkek kardeşi onun "əmi"si - amca - emmi
dayı - çocuğun annesinin erkek kardeşi - dayı - dayı
xala - çocuğun annaesinin kız kardeşi - teyze -teyze
bibi - çocuğun babasının kız kardeşi - hala - hala
qardaş - erkek kardeş - birader / kardeş - kardeş
bacı - kız kardeş - bacı -bacı