G'alati mashhurlar

[Han]

G'alat-i mashhur = mashhur hato demakdir.

Ko'proq til va adabiyotga dahlli bir iboradir. Ya'ni xalq oarasida va rasmiy qo'llanishda hatoli iste'mol qilina boshlab, vaqt o'tishi bilan to'g'ri qabul ko'rib ketgan so'z, gap. ibora va hk.lardir qisqacha aytganda.




Siz ham o'zlaringiz aniqlagan mashhur bo'p ketgan g'alati ifodalarni qoldiring, iltimos....:D

[Madalio'g'li]

G'alat-i mashhur = mashhur hato demakdir.



Marhamat va rahmat ham bunday so'zlardan... Marhamat, achinmoq; rahmat ham marhamat,achinmoq, musfiq bo'lmoq degani.Arabiy gapiradigan birodarlar batafsil ma'lumotga egadir hisoblayman.Lekin bunday so'zlarning O'zbekchadagi yangi ma'nolari ham yoqmagan emas.Ham buyrun yoki tashakkur etaman deb ham duo qiladi, Allohning rahmatiga iltijo etadi hamda tavozu bilan ikrom qiladi...Mana bu İslomning zarofati, nazokati bo'lsa kerak.;)

Hurmat ila...

İlova: Xato qilgan bo'lsam uzr.Tushunganim bundaydir.:)

[MUHLIS]

Avlod so'zi. Asli Arabcha bo'lib, to'gridan to'g'ri tarjimada "bolalar" degan ma'noni anglatadi.
Bizda bu so'zni "avlodlar" deb ikki marta ko'paytirib ishlatilad, ya'ni, asli o'zi Arabcha ko'plik (birlikda valad) formasida bo'lishiga qaramasdan uni biz birlikda deb qabul qilganmiz.
Setora/sitora - ko'pchilik bu so'zni "uch tor" deb hisoblashadi, ammo aslida fors-tojik tilida bu so'z "yulduz" demak.
Chorsu/Chorsi - tilimizda bu so'z "maydon", "to'rt suvli yer", "to'rt tomon" kabi turli ma'nolarda, va asosan "shahar markazi" ma'nosida ishlatiladi. Aslida bu so'z fors-tojik tilidan o'tgan bo'lib, ma'nosi "to'rtburchak" demakdir. Ingliz tilidagi "square" so'zi bilan ayni ma'noga ega.

[Han]

Avlod, Axloq, Ashob, Ahbor, Ulamo kabi Arabiyda koiplikda qo'llanadigan so'zlar O'zbekchaga birlikdagi ma'nolari bilan kirib kelgan...

masalan: Habar - Ahbor - Ahborot (ko'plikning ko'pligi ham da Arabcha-Forscha grammatika aralashgan holda) :)

[Tokugawa]

Muhlis, ijozatingiz bilan shu yerda bir comment kiritaman.

Setora/sitora - ko'pchilik bu so'zni "uch tor" deb hisoblashadi, ammo aslida fors-tojik tilida bu so'z "yulduz" demak.

Setor (ohirida "a" harfi yo'q) - bu cholg'u asbobi, va haqiqatdan ham "uch tor" demaktir. Lekin aslida 10 ta tori bor. Paradox.
Sitora - siz aytgandek, "yulduz" ma'nosini anglatadi.
Bizning O'zbekistonda bo'lgan "Setora" guruhining nomi kelib chiqishi haqida lekin bilmadim.

[MUHLIS]

Setor (ohirida "a" harfi yo'q) - bu cholg'u asbobi, va haqiqatdan ham "uch tor" demaktir. Lekin aslida 10 ta tori bor. Paradox.
O'sha setor bilan chalkashtirishsa kerakda.

[Han]

mana yana bittasi


Tashrif - sharaf, obro' berish, sharafli qilish, sharaflantirish.

ya'ni biron joyga borish bilan o'sha joyga sharaf olib kelish.

bu so'z bizga o'z - to'g'ri ma'nosi bilan Arabchadan o'tgan bo'lishiga qaramay, noto'g'ri joylarda ham iste'mol qilinadi...

ruschadagi Vizit so'zi o'rnida ishlatilmoqchi bo'ladiyu lekin har gal ham ma'nosi to'g'ri kelavermaydi.

Masalan: Putin O'zbekistonga tashrif buyurdi = Putin O'zbekstonga sharaf olib keldi.

Qo'llanilgan joyi jaa g'alati emasmi?...

[Han]

iflos degan so'zi Arabchada bankrot bo'lgan degan ma'noda

bizga esa kir, irkit, has degan yangi ma'no bilan kirib kelgan...
eng ko'p qo'llaniladigan g'alati mashhurlardan...

[мовароуннахр]

Хофиз деб 200 минг хадисни ёд олганларга айтишади аслида.

бизда отарчиларга хофиз дейишади.

мана сизга кип-кизил галат машхур!!!

[Madalio'g'li]

"Hofiz" bizning elda(Turkiya) Qur'oni Karimni yod olganlar uchun ishlatiladi.Ayollar uchun ham "hofize"

Movaro birodar, bu so'z chindan qipqizil g'alat ekan. :)

[Uyyonli]

iflos degan so'zi Arabchada bankrot bo'lgan degan ma'noda

bizga esa kir, irkit, has degan yangi ma'no bilan kirib kelgan...
eng ko'p qo'llaniladigan g'alati mashhurlardan...
Shuning uchun ham Xorazmcha aksentda, bu so'z deyarli ishlatilmaydi agar birovni so'kmasang. Asosan kir ishlatiladi.
Hurmatli Han Tashrif haqidagi ma'lotinggiz uchun kotta rahmat. Alohid rahmat bildiraman.

[Uyyonli]

O'sha setor bilan chalkashtirishsa kerakda.
Nima bo'lganda ham bizga ular yulduz bo'lib qoladi eng g'alatisi bu nomni olish uchun ikkita setorachilar urush janjal.

[Shokirbek]

Yaxshi mavzuni ochibsiz, Han.

Chindan ham o'zbek tiliga arab yoki fors tilidan kirib kelgan ba'zi so'zlar o'zining asl ma'nosidan o'zgartirilib ifoda etilgan.

Iltimos so'zining arabcha ma'nosi esa - izlamoq yoki talab qilmoq ma'nosida bo'lib, siz aytgan ma'noni arabcha qomuslarni titib topa olmadim.

Menimcha, talab qilmoq ma'nosidan o'zimizdagi iltimosga o'tgan bo'lsa ajab emas.


Iflos so'ziga kelsak, darhaqiqat, arabchada uning ma'nosi siz aytgandek. Mashhur "muflislik" hadisi bunga misol. Lekin o'zbekchadagi "iflos" so'zi aynan o'sha arabcha so'zdan kelib chiqqanligiga shubha qilaman. Chunki, o'zbek tilida o'qigan qo'lyozmalarda bu ikki so'zni ikki xil - arabchasini
(إفلاس) "iflos" shaklida, o'zbekchasini "iplos" (إبلاس, yoki إيبلاس) shaklida ko'rdim.

[Han]

demak iltimos so'zining ma'nosi not'og'ri qolgan yodimda.. bir izlashtirib ko'ray...

iflos so'zini qo'lyozmalarda ko'pincha iplos deb uchratganman. mahalliy talaffuz shakli deb o'ylardim.

[Shokirbek]

[COLOR="blue"]Chorsu/Chorsi - tilimizda bu so'z "maydon", "to'rt suvli yer", "to'rt tomon" kabi turli ma'nolarda, va asosan "shahar markazi" ma'nosida ishlatiladi. Aslida bu so'z fors-tojik tilidan o'tgan bo'lib, ma'nosi "to'rtburchak" demakdir. Ingliz tilidagi "square" so'zi bilan ayni ma'noga ega.


Fors tilida "chorsu" - to'rt tomon degani. Ba'zi lahjalarda " so' " shaklida keladi.

"Farhangi zaboni tojiki" kitobida (2/286) shunday deyiladi:
"So'(y).
Taraf, jonib.
Parokanda kardand har so' savor,
Firistoda bo nomai shahriyor. Firdavsi".

To'rtburchakni esa foschada "chorkunj" deydilar. Yuqorida nomi kelgan kitobning 1-jild 575-betida shunday so'zlar bor:
"Kunj.
1. Go'sha, zoviya, burchak.
Sayido, bas ki jahon dar nazaram tang shudast,
Joy dar kunji qafas kardaam az bevatani. Sayido".

[Masrur]

Kunda shunda Axborot ko'rsatuvi nomiga e'tibor qilganmisiz?
Arabchadagi xabar ko'plikda Axbor hosil qiladi (qolipga tushirilgan noto'g'ri ko'plik) keyin unga ikkinchi marta to'g'ri ko'plik qo'shimchasi ko'shib biznikilar Axborot yasb olishgan chamasi..
o'zbekcha tarjimada esa: xabarlarlar

[Masrur]

aytgancha, lahm go'sht
"Oka, go'shtti lahm joyidan 2 kilo, iltimos. O'tirish bor..",

yana o'sha arabchada "lahm" go'sht ma'nosini beradi.
Lahm go'sht - Go'sht go'sht!!

[Mas'ud]

Hozirgi o'zbekchda ishlatilayotgan "fuqaro" so'zi ham, boshqa so'zga almashtirilishi kerak...Chunki ma'nosi "faqirlar" (yani kambag'allar, nochorlar ma'nosini beradi. arabcha: faqirun ning ko'pligi)...Ustiga ustak unga ham "-lar" qo'shimchasini qo'shib ishlatayapmiz...
yana bir so'z: "ustuvor" so'zini ham hozirgi kunda ishlatilish ma'nosi maqsadga muvofiq emas...

Olloh bilguvchiroqdir...

[Shokirbek]

yana bir so'z: "ustuvor" so'zini ham hozirgi kunda ishlatilish ma'nosi maqsadga muvofiq emas...

Olloh bilguvchiroqdir...


"O'zbek tilining izohli lug'ati" 2-jild, 284-betida shunday deyilgan:
"USTUVOR [f-t] esk. kt. (fors-tojik, eskirgan so'z, kitobiy ibora degani). Mahkam, mustahkam, buzilmas."

"Farhangi zaboni tojiki" da (2/396) bunday deyiladi:
"USTUVORI. 1. poydori, istodagi kardan, mahkami.

2. Bovari, e'timod."

Hozirgi "qonun ustuvorligi" deganda qonunnig pishiq, mustahkamligi emas, hamma narsadan ustunda bo'lishi kerak degan ma'noda so'zlaydilar. Chindan ham bu ibora xato ibora bo'lib chiqadi.

[Fifi]

"O'zbek tilining izohli lug'ati" 2-jild, 284-betida shunday deyilgan:
"USTUVOR [f-t] esk. kt. (fors-tojik, eskirgan so'z, kitobiy ibora degani). Mahkam, mustahkam, buzilmas."

"Farhangi zaboni tojiki" da (2/396) bunday deyiladi:
"USTUVORI. 1. poydori, istodagi kardan, mahkami.

2. Bovari, e'timod."

Hozirgi "qonun ustuvorligi" deganda qonunnig pishiq, mustahkamligi emas, hamma narsadan ustunda bo'lishi kerak degan ma'noda so'zlaydilar. Chindan ham bu ibora xato ibora bo'lib chiqadi.


Assalomu alaykum wr, wb.
Ilmoqli gap qilish hamda shaxsiyatga tegish niyatim yo'q. :)
Ammo, yuqoridagi "ustuvor" degan so'zning qay ma'noda ishlatilishiga o'z fikrimni bildirmoqchiman, xolos.

Ha, yuqorida "Ustuvor" so'ziga sharh to'g'ri berilgan. Ammo, "ustuvor" bilan "ustivor"ni chamamda farqi bor. Qonun ustuvorligi emas, balki qonun ustivorligi deb yoziladi.

Tojik tilida pastki qismga ustun, takash, ustunash deyiladi.
O'zbek tilida "ust" ,"usti" yuqori qismga nisbatan aytiladi. Shu sabali ham ustuvorligi emas, aniqrog'i ustivorligi yoziladi.
Endi "Ustuvorligi" deb yozilishiga sabab, ustun so'zidan olinganligida. Ustun o'zbek tilida yuqori ma'nosini anglatadi. Qonun hamma narsadan ustun.
Shu sababli ham ustu+vorligi= ustuvorligi.
Fikrim xato bo'lsa, uzr.

Assalomu alaykum wr,wb.

[Fifi]

"Qonun-ustuvor",- deb aytilmaydi. Agar-da shunday deb aytlisa, unda Siz haqsiz. Ibora ma'no jihatdan xato ishlatilgan bo'ladi. Adabiyotlarda ko'pincha "Qonun ustun turadi" ,- deb yozilganini ko'p o'qiganman.

[Han]

qimmat degan so'zimiz aslida Qiymatdir... lekin g'alati turi Qimmat bilan mashhur bo'lgan...

[Yaxshibola]

qimmat degan so'zimiz aslida Qiymatdir... lekin g'alati turi Qimmat bilan mashhur bo'lgan...birodori aziz, bu odatda "mashhur" diyilmidi.

[Frida]

birodori aziz, bu odatda "mashhur" diyilmidi.

Ha, gapingizga qo'shilaman, menimcha, odat bo'lgan - deyish ancha yaxshiroq.

Bizda yana Test sinovlari deyishadi. Test so'zi sinov deb tarjima qilinsa, demak - bu Sinov sinovlari degani bo'ladi. :rolleyes:

[Han]

Kasofat (kasif) so'zi arabchada zich, (taqriban) to'liq, ko'p degan ma'nolarda... lekin bizning tilimizga yomonlik, shumlik deganga o'xshash ma'no almashtirib kirib kelgan...

********

birodori aziz, bu odatda "mashhur" diyilmidi.
Ha, gapingizga qo'shilaman, menimcha, odat bo'lgan - deyish ancha yaxshiroq.

PS: mana shu odatga adabiyotda qo'yilgan nom - g'alati mashhur terminidir.

[Shokirbek]

Kasofat (kasif) so'zi arabchada zich, (taqriban) to'liq, ko'p degan ma'nolarda... lekin bizning tilimizga yomonlik, shumlik deganga o'xshash ma'no almashtirib kirib kelgan...


To'g'ri, arab tilida siz aytgan ma'noni beradi. Biroq, menimcha, kasofat so'zi arabchadan emas, forscha+arabchaning qo'shilmasidan yuzaga kelgan so'z desak ma'qul emasmikin. "Kas" forschada "kishi" degani, "ofat" arabchada (o'zbekchada ham, forschada ham) ofat degani, ya'ni "ofat kishi", "ofat keltiruvchi kishi", "shumqadam" degan ma'nolar kelib chiqadi. O'zbekchada esa "kasofat" ayni shu ma'nolarda keladi, binobarin, bunda "galatilik" (yoki "g'alatlik" - xato) bo'lmaydi, vallohu a'lam.

[Han]

forscha+arabchaning qo'shilmasidan yuzaga kelgan so'z desak ma'qul emasmikin.

bu ham o'yimga keldiyu negadir qalbim tatmin bo'lmagandi... lekin mantiqan ikkinchi yo'l maqsadga yaqinroq...

[Alouddin]

"bu udum bizga avlod-ajdodlarimizdan qolgan" degan bitta prikol bor :D

[Han]

bu balki G'alati mashhur terminini qo'llashga loyiq emasdir, lekin
aslida Husayn bo'lgan nomni biz Husan qilib o'zlashtirib olganmizda...

[lobar]

Agar mavzuga taalluqli bo'lmasa oldindan uzr so'riymanu,

lekin HARRIP degan so'z ham juda g'alati mashxur so'zlarga kirmasmikin?

Bu so'zni ba'zilar qishloqda tug'ilganlarga nisbatan etishsa kerey, lekin man, umuman, qatli bo'sayam, oddiy narsalargayam chunmiydigan omiroq odamlaga nisbatan ishlatardim. :oops:

[Nigorabegim]

Ba'zi taklifnomalarda "Sizni lutfan taklif etamiz",- deyishadi, ya'ni sizga lut ko'rsatib-odam o'rnida ko'rib degan ma'noda keladi e'tibor bersak.
Yoki suyaksiz go'shtni lahm deyishadi. Lahm so'zi arab tilida go'sht ma'nosini anglatadi. Lahm go'sht so'z birikmasi go'sht ma'nosidagi so'zining takrorlanib qo'llanilishi bo'lib qolmaydimi?!

[Han]

Ba'zi taklifnomalarda "Sizni lutfan taklif etamiz",- deyishadi, ya'ni sizga lut ko'rsatib-odam o'rnida ko'rib degan ma'noda keladi e'tibor bersak.


"lutfan"ni har qancha o'qisam va o'ylasam ham odam o'rnida ko'rish degandek g'alati ma'noga bog'lay olmadim...
balki izohlarsiz, bizni qiynamay? :)

[Samimiy]

Bu mavzuning maqsadini boshida notugri tushungan ekanman. Endi uqib qiziqib qoldim :)

O'zbekchada "ins-jins" deyiladi. Turkchada esa "in-cin" (uqilishi "in-jin") deyiladi. Ikkalasi ham inson(lar) va jin(lar) manosida. Shularning qaysi biri tugri, yoki ikkalasi ham notugri bulsa tugrisi qanday buladi?

[Madalio'g'li]

Bu mavzuning maqsadini boshida notugri tushungan ekanman. Endi uqib qiziqib qoldim :)

O'zbekchada "ins-jins" deyiladi. Turkchada esa "in-cin" (uqilishi "in-jin") deyiladi. Ikkalasi ham inson(lar) va jin(lar) manosida. Shularning qaysi biri tugri, yoki ikkalasi ham notugri bulsa tugrisi qanday buladi?


"ins-jinn" to'g'riroq g'alibo... :)

Lekin menimcha ikkalasi ham to'g'ri ... To'g'ri chunki bu geografiyaga muta'olliq, asosan butun ayrimlar ham bu geografiya sababli ;)

[Madalio'g'li]

Bilishimcha "asbob" arabcha "sabab"ning ko'plik bildirgan shakli, ya'ni "sabablar" degani, O'zbekchada esa olat, qurol ma'nosida ishlatiladi.

[Han]

tilimizda birodar, qardosh ma'nosidagi "og'ayni" kalimasi o'zi og'a va ini degan ikkita turkcha so'zdan tashkil topgan.

Ya'ni og'ay(i)ni = aka-uka demakdir aslida. lekin birlashgan varianti bir kishini ifodalaydigan ma'noga burkangan...

[Han]

Arabiyda Bayram degani "iyd"dir...

bu kalima tilimizga "hayit" degan yangi bir qiyofa bilan kirib kelgan...

[dinlebuney]

arapça'da elbise, libasın çoğuludur.. ama türkiye türkçesinde elbiseler (yani ki libaslarlar) şeklinde çok sık kullanımı var.. yine bunun gibi etraf (taraf), beyanat (beyan) gibi bir çok kelime çoğul eki getirilerek kullanılıyor..

[Masrur]

G'alat-i mashhur

Siz ham o'zlaringiz aniqlagan mashhur bo'p ketgan g'alati ifodalarni qoldiring, iltimos....:D

O'zbek tili jahondagi boshqa ko'pgina tillar kabi asrlar davomida tashqi va ichki ta'sirlar natijasida shakllangan. Boshqa tillarda o'zgacha ma'noda anglatuvchi so'z/atamalarni asl holatidan boshqa mazmunda qo'llash g'aliz emas, menimcha. Zero, xorijiy tildan kirib kelgan so'zdan qay mazmunda foydalanish xalqqa havola.
Tariximizning eng sharafli-shonli kunlari bo'lmish keyingi Mustaqillik zamonida sobiq sho'rolar davrida shakllantirilgan tilni uquvsizlarcha tuzatish, boyitish (?)ga ko'p urinishlar bo'ldi va bu jarayon davom ham etar. Lekin yana o'sha xalq qabul qilsa u (so'z/atama/ibora) qoladi va aksincha. Demoqchimanki, muomilaga kirib ulgurgan, o'zining arabiy yo forsiy ajdodini unutib o'zbeklashgan so'zlarni ortiqvcha muhokama qilish noo'rin. Yana bilimliroqlarga havola.
Aytgancha, olti yoshli jiyanimning vilkani ninaqoshiq deyishi va BBCo'zbek tomonidan "Vertolyot" o'rniga "Tikuchar" qo'llanishini xush kutib olgandim.

[Han]

Masrurbek bu mavzuda keltirilganlar til boyligining yana bir qirrasini namoyon qiladi...

G'alati mashhur atamasi tildan chiqrilishi kerak bo'lgan so'z va so'z birikmalarining emas, aksincha asl ma'nosini almashib boshqa ma'no yuklangan so'zlarimizning ozgina ko'rkamroq tasviri xolos... :)

[Han]

"kasal" so'zi tilimizda xasta, bemor ma'nosida qo'llanilishiga qaramay arabiy aslida "sustkashlik, dangasalik, majolsizlik" ma'nolarini ifodalar ekan...

[Iqbol]

Mashhurmi bilmadimu, agar Amerika ovozini Boymirza Hait haqidagi qisqa reportajini ko'rsangiz, jurnalist qiz ( uzlandni kasbdoshi) shunday tanishtiradi:
"Boymirza HAyit - mashhur o'zbek milliy kurashchisi"
Men bu gapdan tushundimki Boymirza Hayit deganlari ozbekistonda eng kuchli milliy kurash ustalaridan ekan, yoki adashtimmi :rolleyes:

[Samimiy]

Bugun bitta gap eshitdim:

Galati meshur fasihi mehcurdan evladir.

[Han]

Bugun bitta gap eshitdim:

Galati meshur fasihi mehcurdan evladir.


:) juda chiroyli bir so'z, ma'nosi:

Qo'llanilishi odat bo'lgan mashhur g'alat (noto'g'rilik), qo'llanilishdan qolgan (tar etilgan) ochiq to'g'ridan afzaldir...
Galat-i meshur lugat-i fushadan evladir degan shakli ham bor...

yana bittasi: arabiydagi "Futur" kalimasi (zaiflik, sustkashlik, jonga tegish, umitsizlik) ma'nolaridadir, lekin tilimizga (zarar, halal) ma'nolarida va "putur" shaklida kirib kelibdi...

mas: Ro'zaga (futur) putur yetdi...

[Abu-Hafiza]

Fuqaro so'zi faqirlar, yani kambag'allar degani, hozirda esa "grajdan" o'rnida ishlatiladi

Mohi ramazon oyi deyishadi, aslida mohi ramazon-ramazon oyi degani

Ulamo so'zi olimLAR degani lekin biz unga yana bitta LAR qo'shamiz, ulamolar, deymiz, bu olimlarlar bo'lib qoladi

[Darvesh]

Mardikor- forschada "mardi-yigit"+ "kor-mexnat" degani bo'lsa, nima uchun yollanuvchi ayollarni ham hozirgi kunda "mardikor" deb chaqiramiz? :)

[Madalio'g'li]

Ulamo so'zi olimLAR degani lekin biz unga yana bitta LAR qo'shamiz, ulamolar, deymiz, bu olimlarlar bo'lib qoladi

yoki avlodLAR, farzandlarlar.

Va

"tantana" so'zi bilishimcha xo'jako'rsin uchun, shovqin-suron, tasir-tusur kabi ma'nolar egasi. :)

[Samimiy]

Biraz kaba ama cok komik bir galati meshur: Si..tir kahvesi :shock: Balkanlarda ve ozellikle Makedonyada "veda kahvesi", yani gelen misafire gitmeden once ikram edilen kahveye Si..tir kahvesi diyorlarmis :) Elemanlar turkcedeki anlamini bilseler de kullanmaya devam ederlermiydi, bilemiyorum :)


Bunu da bir arkadastan duydum. Arkadasin arkadasi Cankayadaki resmi tercumanlardan biriymis. Bir ara Makedonya cumhurbaskani Turkiye'ye gelince A.N. Sezer'i Cankaya'da ziyaret etmis. Bahsi gecen tercuman arkadas ta tercume ediyormus. Ziyaretin sonuna dogru kahve ikram edilince Makedonya cumhurbaskani Sezer'e "Si..tir kahvesi icin tesekkur ederim" demis kendi dilinde :shock: Sezer de sasirmis kalmis tabi, ne diyor bu adam diye! Tercuman da anlatmis tabi, orada veda kahvesine boyle diyorlar :D Osmanlidan kalan bir galati meshurmus bu da :)

[Nigorabegim]

"lutfan"ni har qancha o'qisam va o'ylasam ham odam o'rnida ko'rish degandek g'alati ma'noga bog'lay olmadim...
balki izohlarsiz, bizni qiynamay? :)

ya'ni boshqalardan ustun ko'rgan holda demoqchiman

[Nigorabegim]

Bu ma'lumotni Navoiyshunos olim Alibek Rustamiyning "So'z xususida so'z" kitoblaridan o'qigandim.

[Nigorabegim]

Kuni kecha bir shoira "Devona" so'zini dev kabi, devdek kuchi bor deb sharhladi. Bilmadim ruhiy kuchni nazarda tutdimi?!

[MUHLIS]

Kuni kecha bir shoira "Devona" so'zini dev kabi, devdek kuchi bor deb sharhladi. Bilmadim ruhiy kuchni nazarda tutdimi?!
Devona degani Jinni degani bilan sinonim bo'lsa kerak. Dev va Jinlar, bilamizki inson zotidan emas, mana shu inson zotidan bo'lmaganlar ta'siriga tushib qolganlarni Devona yoki Jinni deyishsa kerak. Bu tahmin holos.

Bizda bitta so'z bor "ovora bo'lmoq" degan, asosan band bo'lmoq, chalg'imoq ma'nolarida ishlatiladi, "avara" so'zi esa ko'plab sharq tillarida daydi, bekorchi, telba ma'nosida keladi (Raj Kapurning mashxur "avarahum" degan ashulasi yodingizga kelgan bo'lsa ajab emas).
Avara degan Azeri qo'shig'i (cho'rek=non, adashmasam qozoqlar ham cho'rek deydi):
YouTube - Adalat - Avara
Sifati uncha yaxshi emas ekan.

[Nigorabegim]

[quote=MUHLIS;818357]Devona degani Jinni degani bilan sinonim bo'lsa kerak. Dev va Jinlar, bilamizki inson zotidan emas, mana shu inson zotidan bo'lmaganlar ta'siriga tushib qolganlarni Devona yoki Jinni deyishsa kerak. Bu tahmin holos.
Mashrabni ham "Devonai Mashrab" deyishgan-ku.

[Darvesh]

Kuni kecha bir shoira "Devona" so'zini dev kabi, devdek kuchi bor deb sharhladi. Bilmadim ruhiy kuchni nazarda tutdimi?!

Psihiyatriyada tutqalog'i tutib qolgan jismonan zaif bir "ruhiy kasal"ga to'rtta baquvvat sanitarlar ham teng kela olmasligini bilasizmi? Ruslar oldin shunday kasallarni "oderjimiy besom" deyishar edi. "Bes" esa shayton, dev kabi tarjima qilinadi. Одержимый бесом = девона bo'lib chiqayapti, demak:).

[Han]

"pahlavon"ni - "polvon" deb o'zlashtirib ishlatish ham mashur ekan...

[Uyyonli]

mana yana bittasi


Tashrif - sharaf, obro' berish, sharafli qilish, sharaflantirish.

ya'ni biron joyga borish bilan o'sha joyga sharaf olib kelish.

bu so'z bizga o'z - to'g'ri ma'nosi bilan Arabchadan o'tgan bo'lishiga qaramay, noto'g'ri joylarda ham iste'mol qilinadi...

ruschadagi Vizit so'zi o'rnida ishlatilmoqchi bo'ladiyu lekin har gal ham ma'nosi to'g'ri kelavermaydi.

Masalan: Putin O'zbekistonga tashrif buyurdi = Putin O'zbekstonga sharaf olib keldi.

Qo'llanilgan joyi jaa g'alati emasmi?...
Bu suz to'g'ri keltirilgan chunki Ta' birikmasi bor ya'ni Ta' 'Shrf yoki a'shrif ya'ni 'ziyorat qildi, yoki hurmat bilan biz buni (t)a'shrif qildi deyishimiz mumkin.

[Han]

Sharafyob qilmoqdur "tashrif" ma'nosi,
Faqir lug'atig'a istinod etsak.
Inonmoqla musharraf o'ldiq a'losi,
Qayu toshg'a bergay sharaf bir kesak?

ilhom "tashrif qilib" qolgan edi, yozib yubora qoldim :)

[jasonnur]

'ko'chada odam gavjum" deyishadi. gavjum-- degan so'zni o'zi "odam ko'p" degani ekan (forschada adashmasam)
mana shunaqa g'alati mashhurliklar ham bor