PDA

View Full Version : Юриспруденциямиз камчилиги


Sayyod
05-08-2007, 06:07 PM
Биласизми, хукукий мавзулар доимо эътибор марказида булиб, хусусан тортишувлар, телевидение ва рузномаларда жуда куп учрайди. Гарчан конунан тасдикланиб, бир неча бор эътиборга молик янги гоявий фикрлар хукукни химоялашга урни ижобийлиги тасдикланса, узгартиришлар киритилса хам барибир яна зиддиятлар яна тортишувларга сабаб булган, булмокда , булади хам .
Чунки инсон умрининг узи шунга ухшаш хеч бир «туйдим»ига етмаганидек уни атрофини ураб турган ахамиятга молик нарсалар хам доимо зиддиятлар , тортишувлар ва янги кашфиётлар билан тулдирилиб келинмокда, ва албатта айнан бир якуний ечимида тухтаганича йук.
Туй-хашам, маърака, конун-коида, удум ва куйингчи барчасини албатта бир занжир-инсон хаёти ва унинг такдири улаб турибди. Инсон хаёт экан хеч нарсага каноатланмас экан бу барчаси узгараверади, норозиликлар булаверади ва актуал мавзулар биринчилигидан урин олаверади.

Энди эса муддаога утсам:
Мазкур мавзу анчайин калам тиги остида каттик тортишув, муроса ва мунозараларга сабаб булган адвокатлик фаолиятининг юриспруденция оламидаги урни хакида.
Биласизми, якинда «Ёшлар» телеканалидаги «Хукук ва бурч» курсатувида шунаканги бир музокара булдики, билмадим шахсан мен хайрон колдим ва айнан шу студияда булиб колишни жудаям хохладим. Йигилганлар судда судьянинг суд мажлисида айблов хулосасини укиши-ю, тегишли кийим таъсис этилажаклиги зарурлиги хакида кизгин муроса роса кизиди.Вахоланки, энг асосийси, менимча хаммасидан устуни ИНСОН ТАКДИРИ хакида бир огиз суз бунчалар куйиниб сузланмади. Мен суд системасида етарли эмасдир аммо, унинг тузумини узимга яхширок англаш учун ишлаган булсам, хатто суд мажлисида хам судланувчига бир инсон эмас, билмадим бир нарсадек каралишини бир неча бор гувохи булганман. Баъзи адвокатлар эса, халк олдида кизгин "достон" тайёрлаб гарчан иш мохиятидан умуман йирокда булган жазо тури ёинки мазкур жиноятга жудаям зид булган суд залидан озод этишни тантанавор(!) сузлаб халкнинг карсаги билан якунлайди. Бечора конунни тушунмаган уйдагилари эса «Ана олган пулини оклади-я, куйиб юборишни суради»-деганича судьянинг кузига мултиллаааб хукмни кутиб колаверади.
Хайъат эса адвокатнинг накадар уз ролини махоратли ижро этганига ичида тан бериб, асли Юридик эмас Санъат олийгохига хужжат топширмаганлигига лолу-хайронлар колади.

Кани кузингизни жиддий очиб атрофга назар солинг бу хакикат эмас-ми? Айнан шунака адвокатларни деб халк огзида «фрибгарлар» деган номга колишяпти.
Тугрида, оддийгина суд котиби телефонда биронта ишни тушган тушмаганлигини адвокатга менсимай айтмаганидан кейин, бошкалар кандай хурмат килсин? Мабодо прокуратурадан кунгирок килишса-чи. Хамма бало етарлича тенг маромида ваколатлар таксимланмаганидадир!

Халк маслахатчилари-чи, албатта 90 фоизи умуман конун деган нарсани тушунмай томошабин булиб утираверади, уларда кандай жиддий бир фикр яралади? Инсон хаётига кандай хисса кушади?.
Эътибор беринг-а биз оддий кийиниш ва курсатув яратяптганимизда 100 фоиз бошка мамлакатлардан уларнинг гояларидан андаза оламиз, лекин, энг асосийси эса элементар инсон такдирини хал килувчи, унинг хукукларини мухофаза килувчи кучли илмий йуналишларни эса таклидга йуямиз.
Менимча уларда жиддий ваколатлар теран таксимланган, хар бири уз ишини билади; «присяжный»-хал килади, Судья-назорат ва санкция беради, прокурор кораловчилигини адвокат уз окловчилигини килади. Ва бунда адвокат тергов билан бир баробаринда иш буйича узининг шахсий терговида йигилган хужжат ва маълумотларни судга тавсия килади. Назорат эса юкори органга тааълукли, прокурорга эмас.
Албатта назорат органи судда катнашса судья хам хайикиб айтган измидан чикмасликка харакат килади. Бир судни хам юкори суд, хам прокуратура назорат килса? Норматив хужжатларда тасдикланган хол, лекин оддий сузда галати туюлади-а?

Хулоса урнида асосий максад юкоридаги саволларга ечимий фикрим:
Биз китобдан андаза олишимиз эмас, балки бизнинг юридик талкинидаги харакатларимизни реал адолат мезони рамзи сифатидаги тарозида улчаганимиздек баб-баробар куйиб ваколатлар тенг таксимланиб кейингина китобга ёзилса ва ундан фойдаланилса максадга мувофик булар эди.

Яъни:

-Айбдор шахс тутилган кундан бошлаб терговга олиб чикиш, хибсхонадан келтириш ва судга келтириш кайдномалари ва суровномаларида терговчи ва судья билан бир каторда адвокатнинг хам имзоси шарт булгандагина амалга оширилса; (судланувчиларнинг рухий ва жисмоний тайзийклар хакидаги важларини олдини олиш назарида)

-Адвокатларга ишнинг илк дакикалариданок тергов ва суд идораларига тобе булмаган холда, уларнинг ёзма рухсатномаларисиз хохлаган пайтда тергов хибсхоналари ва жазони ижро этувчи муассасаларга кириш хукуки берилса;

-Адвокатларга судлардан жиноят ёки фукаровий ишларни суровнома асосида урганиб чикиш учун талаб килиб олиш хукуки белгиланса;

-Суд бошланишидан аввал прокурор айбловни укиб эшиттирса ва ундан сунг оклов тараф адвокат хам уз урнида тергов билан баробаринда мазкур ишга тааълукли маълумот ва хужжатларни такдим эта туриб химояга молик иш мохиятини укиб берса, шундан сунггина суд бошланиб икки тарафнинг важлари таккосланиб сунг хукм ёки карор ва ёки ажрим чикарилса;

-Иш якунида прокурорнинг музокара нуткидан йил сураш хукуки олиниб, факатгина иш буйича айбдорнинг айбдор эканлигини тасдикланиши билан кифояланса;

-Хукмдаги «аниклади» матни остидаги иш фабуласи айблов хулосасидан эмас балки суд жараёнида аён булган холатлардан ёзилиб сунг тергов органларининг иш буйича чикарган айблов хулосалари билан таккосланиб уларга тегишли бахо берилса;

-Хукмда адвокат ва прокурорнинг иш буйича хулосаларини кискача резолюцив кисми курсатилса;

-Хукмда халк маслахатчилари ва айнан судьянинг хам узининг фикри баён этилса; (баъзи холларда судьяда гарчан конун доирасидан четга чикмаган холда хукм укилган булса хам айнан судланувчининг айби тула тасдикланганллигидан шубхаси булиши ва хукм купчилик овози билан кабул килинди деган фикрга келади, бундай холда у алохида фикр матни остида хукмдан сунг уз фикрини баён этиши мумкин, лекин, бу хол афсуски 100%дан 1%ни ташкил этади)

-Прокурор протести каби химоячи адвокатнинг хох у назорат тартибида булсин, ёзилган шикояти асосида факатгина ёзма жавоб хати билан кифояланмай росмана хайъат жалб килиниб барча юридик тарафлар таркибида кайта курилса;

-Халк маслахатчилари тегишли идоралардан сайланиб судга тавсия килингандан сунг уларга тегишли кискача укув муассасалари ташкил килиниб, хукукий тушунчалар дарси утилса ва суд жараёнидаги уларнинг хукуклари тулаконли тушунтирилгандан сунгина судга таклиф килинса;

Менимча юкорида курсатилган гоялар уз юридик кучига эга булса авваламбор инсон хукуклари поймол булишини бартараф килишдаги яна бир хисса булиб, кейингина адвокатларнинг юриспруденция оламида урни прокурор билан тенг ваколатли булиши таъминланади. Бу эса уз уринда инсон хукукини химоя килишда урни катта булади деб хисоблайман.

(Юкорида келтирилган гоя ва фикрларни шахсий фикр деб кабул килиниши максадга мувофик).

Royal
05-08-2007, 07:17 PM
.......Менимча юкорида курсатилган гоялар уз юридик кучига эга булса....
Hammasi konstitutsion qonunchilikni tola holda kuchga kirgandagina yana tola holda hamma uchun baravar bolip ish bera boshlagandagina oylash mumkin boladi....unda tashqarida bu siz etgancha hayoliz, yani hom hayol.

Akademik
05-09-2007, 11:07 AM
Maqolangizni o'qidim qiziqarli mulohazani olib chiqqibsiz. Lekin, men bizning etiborimizga hovola etgan maqolangizni o'qigandan so'ng o'ylab qoldim. Meni ayibga buyirmaysiz shunchaki sizga bir savol "O'zbek tilini yahshi bilasizmi"?

Salomat bo'ling

Sayyod
05-09-2007, 12:53 PM
Maqolangizni o'qidim qiziqarli mulohazani olib chiqqibsiz. Lekin, men bizning etiborimizga hovola etgan maqolangizni o'qigandan so'ng o'ylab qoldim. Meni ayibga buyirmaysiz shunchaki sizga bir savol "O'zbek tilini yahshi bilasizmi"?

Salomat bo'ling
Рахмат, саволга келсак, узбек тили алломаси унвонига лойик булмасам хам лекин узимга кулай даражада биламан.
Мабодо хатоликка йул куйган булсам, эхтимол. Лекин назаримда мавзуимда фикримни тушунтира олдим.