AbdurRahman
11-10-2007, 05:48 AM
алхамдулиллах, вассолату вассаламу ала росулиллах.
аллох таоло мархамат килади: «сизлар ўзингиз учун яхши бўлган нарсани ёктирмаслигингиз ва сизлар учун ёмон бўлган нарсани яхши кўришингиз мумкин. аллох билур, сизлар билмассиз.» (бакара : 216)
ушбу оятда банда учун бир неча хикматлар, сиру-асрорлар ва яхшиликлар бордир. агар инсон ёктирмаган нарсасидан суюкли нарсаси келиб колиши ва суйган нарсасидан эса ёктирмаган нарсаси келиб колиши мумкинлигини биладиган бўлса, кўнгилсиз нарса ёкимли нарса тарафидан бўлиши мумкинлигидан гофил бўлмайди. шу билан бирга, окибатини билмагани учун, ёмон кўрилган нарса тарафидан хуш ёкувчи нарса етиб колишидан хам ноумид бўлмайди. чунки аллох таоло у нарсаларда бандаси билмаган нарсаларни билади. бу холат бир неча ишларни уз ичига олади.
буйрукларга эргашиш
албатта, банда учун буйрукларга эргашиш, итоат килишдан манфаатлирок нарса йўкдир. унинг ибтидоси бандага машаккатли бўлиши мумкин, лекин, охири буткул яхшиликлар, сурурлар, лаззатлар ва кувончлардир. гарчи кўнгилга ёкмасада, у инсон учун хайрли ва фойдалирокдир.
шунингдек, бандага такикланган нарсаларга чўмиб кетишдан зарарлирок нарса йўкдир. гарчи нафси хохлаб турган ва унга мойиллиги бўлиб турган бўлсада, унинг окибати факатгина аламлар, кўнгилсизликлар, ёмонликлар ва мусибатлардир. аклнинг хусусияти шулки, улкан лаззат ва кўпгина яхшиликларни келтирадиган енгил аламни кўтаради. яна ортидан улкан алам ва кўпгина ёмонликни келтирадиган енгил лаззатдан тийилади, четланади. жохил кишининг нуктаи-назари, бир нарсани асосидан бошлаб то интихосигача камраб ололмайди. окил, доно эса доимо, тугал нукталарни ибтидолар пардаси ортидан кўриб туради. ва у пардалар, тўсиклар ортидаги макталган ва мазаммат килинган ана ўша охир-окибатни кўриб олади.
у нахий килинган, такикланган нарсаларни халок килувчи захар аралаштирилган ширин таом каби билади. хар сайин таомнинг лаззати, ширинлиги уни тановвул килишга чорлаб турса, ундаги огу уни ейишдан тўсиб туради. у инсон, буюрилган амрларни, окибатда, шифо топишга сабаб бўладиган таъми аччик, нордон бўлган дори каби кўради. хар качон ёкимсизлиги, аччиклиги уни истеъмол килишдан тўхтатса, унинг фойдаси тановвул килишга чакириб туради. лекин бундай ибтидолардан туриб интихоларни идрок килиш учун инсон, илм фазилатига ва нихояга умид боглаб, ўз елкасига йўл машаккатини кўтарадиган сабр кувватига мухтождир. агар катъий ишонч ва сабр бўлмаса, бу йўлда кийналиб колади. качонки банданинг катъияти ва сабри кувватлашса, доимий хайр ва лаззат истагида барча машаккатларни кўтариш, унга енгил кечади.
аллома ибнул коййим ал-жавзийнинг «фавоид»ларидан
аллох таоло мархамат килади: «сизлар ўзингиз учун яхши бўлган нарсани ёктирмаслигингиз ва сизлар учун ёмон бўлган нарсани яхши кўришингиз мумкин. аллох билур, сизлар билмассиз.» (бакара : 216)
ушбу оятда банда учун бир неча хикматлар, сиру-асрорлар ва яхшиликлар бордир. агар инсон ёктирмаган нарсасидан суюкли нарсаси келиб колиши ва суйган нарсасидан эса ёктирмаган нарсаси келиб колиши мумкинлигини биладиган бўлса, кўнгилсиз нарса ёкимли нарса тарафидан бўлиши мумкинлигидан гофил бўлмайди. шу билан бирга, окибатини билмагани учун, ёмон кўрилган нарса тарафидан хуш ёкувчи нарса етиб колишидан хам ноумид бўлмайди. чунки аллох таоло у нарсаларда бандаси билмаган нарсаларни билади. бу холат бир неча ишларни уз ичига олади.
буйрукларга эргашиш
албатта, банда учун буйрукларга эргашиш, итоат килишдан манфаатлирок нарса йўкдир. унинг ибтидоси бандага машаккатли бўлиши мумкин, лекин, охири буткул яхшиликлар, сурурлар, лаззатлар ва кувончлардир. гарчи кўнгилга ёкмасада, у инсон учун хайрли ва фойдалирокдир.
шунингдек, бандага такикланган нарсаларга чўмиб кетишдан зарарлирок нарса йўкдир. гарчи нафси хохлаб турган ва унга мойиллиги бўлиб турган бўлсада, унинг окибати факатгина аламлар, кўнгилсизликлар, ёмонликлар ва мусибатлардир. аклнинг хусусияти шулки, улкан лаззат ва кўпгина яхшиликларни келтирадиган енгил аламни кўтаради. яна ортидан улкан алам ва кўпгина ёмонликни келтирадиган енгил лаззатдан тийилади, четланади. жохил кишининг нуктаи-назари, бир нарсани асосидан бошлаб то интихосигача камраб ололмайди. окил, доно эса доимо, тугал нукталарни ибтидолар пардаси ортидан кўриб туради. ва у пардалар, тўсиклар ортидаги макталган ва мазаммат килинган ана ўша охир-окибатни кўриб олади.
у нахий килинган, такикланган нарсаларни халок килувчи захар аралаштирилган ширин таом каби билади. хар сайин таомнинг лаззати, ширинлиги уни тановвул килишга чорлаб турса, ундаги огу уни ейишдан тўсиб туради. у инсон, буюрилган амрларни, окибатда, шифо топишга сабаб бўладиган таъми аччик, нордон бўлган дори каби кўради. хар качон ёкимсизлиги, аччиклиги уни истеъмол килишдан тўхтатса, унинг фойдаси тановвул килишга чакириб туради. лекин бундай ибтидолардан туриб интихоларни идрок килиш учун инсон, илм фазилатига ва нихояга умид боглаб, ўз елкасига йўл машаккатини кўтарадиган сабр кувватига мухтождир. агар катъий ишонч ва сабр бўлмаса, бу йўлда кийналиб колади. качонки банданинг катъияти ва сабри кувватлашса, доимий хайр ва лаззат истагида барча машаккатларни кўтариш, унга енгил кечади.
аллома ибнул коййим ал-жавзийнинг «фавоид»ларидан