"ÖZBEKİSTAN" içerikli haber ve makaleler

[Madalio'g'li]

Bu başlık altında Цzbekistan hakkındaki haber ve makaleleri (цzellikle Tьrkзe ve Latin Karakterli Цzbek Alfabesiyle yazılan Цzbek dilindeki metinleri) paylaşmak en azından kronolojik anlamda faydalı olacaktır diye dьşьndьm.

Tьrkistan'ın has evladı ve şairi Rauf Parfi'yle ilgili bir makaleyi alıntılayarak başlamış olalım.

Bir şairinmizin de dediği gibi : "İyi insanlar, iyi atlara binip gittiler."



Rauf Eke'yi (Ağabey) Uğurlarken
Turgut Demirtepe


Bu kцşede yazı yazmaya başladığımda niyetim olabildiğince soğuk kanlı bir ьslupla ve duygularımı karıştırmaksızın yazı kaleme almaktı. Цzbek şairi Rauf Parfi 28 Mart’ta aramızdan ayrıldığında, genel Tьrk okuru iзin yabancı olarak gцrьlebilecek, ancak insan olma erdemine sahip herkesin tanıması gereken цylesine gьzel bir simanın ardından anma yazısı yazabilecek soğukkanlılığı kendimde uzun bir sьre bulamadım. Цzbekistan’da bulunduğum dцnemde kendisiyle tanışma imkanı bulduğum ve “aydın” sıfatlı iktidar “dьşkьnlerine” inat bağımsız aydın duruşunu her daim koruyabilmiş Rauf Eke (Ağabey) gibi değerli bir Цzbek Tьrk’ьnь tanıtmak benim iзin oldukзa gьзtь. Bu nedenle bu yazı eksiklikle malul olmayı baştan gцze almış bir yazı; bu, Rauf Eke’yi her yцnьyle aktarabilmenin gьзlьğьnьn yanı sıra duygusal ve taraflı olmaktan arınmayarak цznel bir dil iзinde kaleme alınmış olmasıyla da bir tercihin ьrьnь. Dolayısıyla yazı bu “bilinзli maluliyet” hesaba katılarak okunmalı.

Rauf Parfi kim? Parfi; şair, dьşьnьr, eylem adamı, fakat her şeyden цnce bir insan, insan oğlu bir insan; bize “kainatın kьnhьne vakıf” bilge kişilerin hayat karşısındaki o asil duruşlarıyla nasıl “adam” olunacağını gцsteren цrneklerden bir цrnek…

Parfi 1943 yılında Taşkent’te doğdu. Parfi’nin iзine doğduğu atmosfer, Moskova’nın totaliter Sovyet ideolojisi altında Tьrkistan halkına boyun eğdirebilmek iзin 1920’li, 30’lı yıllarda yьrьttьğь katliamlar, kıyımlar, sьrgьnler sonucu ortaya зıkan toplumsal bir travmanın yaşandığı yıllar… Herkesin muhal bir ideoloji adına geзmişini, kьltьrьnь, inancını unutmaya zorlandığı, Aytmatov’un o mьthiş ifadesiyle “mankurtlaştırılmaya” зalışıldığı zor yıllar…

Parfi, ruhların ve zihinlerin cendereye alınmaya зalışıldığı karanlık bir atmosferde Taşkent Devlet Ьniversitesi’ni bitirir. Зeşitli yayınevlerinde зalışır, 1950’li yılların sonunda ilk ьrьnlerini vermeye başlar, şiir Parfi iзin bir kaзıştır; цzyurduna, anayurduna kaзış... Şiirleri цzgьrlьk dьşьncesini iзinde barındırarak klasik Sovyet şiirinden ayrılmaktadır, ancak dцnemin şartları bu temaları yoğun bir sembolizmle ifade etmeye imkan vermektedir, bu sembolizm ve lirik anlatım şairin dцnemin en цnemli ьз şairinden biri olarak tanınmasını sağlar. Şairin, Karvon yo'li (Kervan Yolu - 1968), Aks sado (Aksi Seda - 1970), Tasvir (Tasvir - 1973), Xotirot (Hatırat - 1974), Ko'zlar (Gцzler - 1976), Qaytish (Geri Dцnьş - 1981), Sabr daraxti (Sabır Ağacı - 1981) ve Sukunat (Sukunet - 1991) gibi şiir kitapları modern Цzbek şiirinin en gьзlь цrneklerini yansıtır. Dile olan hakimiyetinin yanı sıra nitelikli bir зevirmen olarak Byron, Şehriyar ve Nazım Hikmet 'i Цzbek okuyucuyla tanıştırır. Ьnь ulusal sınırların dışına taşarak Uluslararası Mahmud Kaşgari Цdьlь (1989) ve Tьrkiye Diyanet Vakfı Tьrk Dьnyası Mьnacat Yarışması Bьyьk Цdьlь (1996) gibi birзok uluslar arası цdьle layık bulunur.

Gerek Sovyet dцnemi gerekse bağımsızlık dцneminde muhalif kimliğinden taviz vermeyen Rauf Parfi Tьrkistan Birliği dьşьncesinin цnde gelen savunucularındandır. Tьrkistan Halklarının Birliği ьlkьsь tьm baskılara rağmen mankurtlaşmamış yerli aydınların zihinlerine nakşolmuş romantik bir hьlyadır, adeta ulaşılacak bir Simurg…


“Kuşlar ьlkesinin bьtьn kuşları Kafdağı'nın ardındaki padişahları Simurg'u bulmak iзin yola зıkarlar. Fakat yolculuk uzun ve zorludur. İsteği ve sebatı az olanlar, dьnyevi şeylere takılanlar yolda birer birer dцkьlьrler. Kafdağı'na varanların цnьnde ise hepsi birbirinden зetin yedi vadi uzanmaktadır. İstek, aşk, marifet, istiğna, tevhid, hayret ve yokluk vadileri…”


Parfi, Tьrkistan kimliğinin yanısıra Tьrkзь kimliğe de sahiptir. Yine bir şair yine bir gьzel insan Цzbekistan Erk Hareketinin lideri Muhammed Salih, Tьrkistan aydınları arasında diğer Tьrk yurtları konusunu gьndeme getiren kişinin Rauf Parfi olduğunu, Parfi’nin Kırım Tatar Milli Hareketi ile yakın ilgisini ve Cedit hareketinin цncьsь İsmail Gaspıralı hakkındaki ilk bilgileri ondan цğrendiklerini aktarmaktadır.

Gorbaзov’un Glasnost ve Perestroika politikalarının etkisiyle Pandora’nın Kutusu’nun aзıldığı, milliyetзi hareketlerin gьnyьzьne зıktığı dцnemde Rauf Parfi; Muhammed Salih, Abdurrahim Polat, Abdumennab Polat, Bahtiyar Kerim, Dedekhan Hasan ve Osman Azim gibi arkadaşlarıyla Birlik Halk Hareketi’ni kuran цncь kadro iзindedir. Parfi ayrıca Tьrkistan’ı birleştirmek amacını hedefleyen ve tьm Tьrkistan halklarından ьyelerin bulunduğu “Tьrkistan Halk Hareketi” adıyla bir demokratik цrgьt kurar. Ancak bu iki цrgьt de Kerimov’un her tьr muhalefeti susturan otoriter rejimi altında yaşama şansı bulamaz. Milliyetзi hareketin lider kadrosunun bir kısmı tutuklanır ve ağır cezalara зarptırılır, bir kısmı yurt dışına gцnьllь sьrgьne gitmek zorunda kalır, diğer bir kısmı ise Kerimov rejimi ile uzlaşmayı seзer. Rauf Parfi; Erkin Vahidov, Abdullah Aripov gibi aydınların tersine hьlyasının peşinde koşmaya devam eder; her daim halkının yanında muhalif kimliğiyle dimdik ayaktadır, kendisine ve ailesine pahalıya mal olsa bile…

Kerimov’a boyun eğmeyen tavrı nedeniyle kara listeye alınmıştır ve bu nedenle Sovyet dцneminde bile başına gelmeyen bir resmi sansьr nedeniyle yayın iзin hazır haldeki dцrt şiir kitabını da yayınlatamaz. Kerimov toplumca sevilen aydınları yanına зekme politikasının bir parзası olarak 1999’da bazı şairlere Halk Şairi ьnvanı verilmesine dair karar зıkarır, Parfı de bu şairler arasındadır, ancak Parfi “Halkın zulm gцrdьğь bir dцnemde bu ьnvan bana haramdır” diyerek цdьl almayı reddeder. Kerimov’un baskı rejimine karşı kurulan Mustaqil İnson Huquqlari Tashkiloti’nın aktif ьyelerindendir. 2000’de bazı yazar/şair dostlarıyla birlikte, cezaevinde bulunan yazar Memedali Mahmudov’un serbest bırakılması iзin Kerimov’a verilmek ьzere bir imza kampanyası başlatırlar. Ancak bu talepleri reddedildiği gibi, birзoğu işten зıkarılır ve takibe maruz kalır. Parfi’ye yцnelik resmi tavır o denli цfke doludur ki, 1999’da Halk Şairi olarak ьnvan vermek istedikleri Parfi’nin tek bir şiirine bile tahammьl edemezler. 2001’de Mokhiyat (Mahiyet) gazetesi Parfi’nin şiirini yayınladığı iзin kapatılmayla yьzyьze gelir. İşsizliğe ve yoksulluğa mahkum edilir, hatta hьkьmet Taşkent’de yaşaması iзin gerekli oturum iznini bile vermek istemez. Tьm bu baskılara rağmen boyun eğmeyen Parfi otoriter rejimin yanında yer alarak el ьstьnde tutulmaktansa yoksulluk iзinde yaşamayı gцnьllь olarak tercih etmiştir. Şahsi hayatında o derece sefalet iзinde yaşamaktadır ki, цlьmьnden цnceki aylarda evindeki eşyaları satarak yaşamaya зalışır, son ьз gьnьnde yemek iзin ekmek dahi bulamaz. Rejim karşısında o derece mağrur, o derece asildir ki, hiз kimseden yardım kabul etmez. Yakınları Parfi’nin aз kalışını ьlkedeki otoriter rejime sessiz isyanı olarak değerlendirmekte, onun hiзbir zaman şahsi problemlerinden veya uğradığı haksızlıklardan bahsetmediğini, kendini bilinзli bir tercihle aзlığa mahkum ettiğini belirtmektedir. Nitekim цlьmь sonrası defin merasimi esnasında evinde yatak odasında bir zarfın iзinde kьзьk bir notla birlikte 3000 dolar bulunur:

“Bu paraları dцrt yakın dostum yoksulluk зekmemem iзin verdiler. Ancak paraları olduğu gibi sakladım, onların Taşkent’deki yetimler evine verilmesini istiyorum.”…

Olloh rahmat qilgan bolsin…


---------


TURKİSTON

Daryo kabi doimo ug'oq
İntilishim tog' qadar baland
Olis yo'lga otlandim biroq
Mehrim bilan muhabbat bilan
Ey ko'nglimga tug'ilgan vatan

Xotiralar so'zlar har bir tosh
Esdaliklar yog'adi osmon
Tiriklikning shohidi quyosh
Eslamoqdan tinmaydi hamon
Oh Turkiston Ona Turkiston

Chaqiradi tog'lar daryolar
Yana yo'lga chorlaydi mani
Mani chorlap quyoshlar yonar
O'rganadi yonish ilmini
Chaqiradi tog'lar daryolar

Hali oldinda qanchalar davon
O'tgunimcha to uni bosib
So'yla nahot bitadir darmon
Ko'zlarimning tugar ziyosi
Hali oldinda qanchalar davon

Oh Turkiston eng shirin bo'sa
Kabi lablarimda urinding
Men olisga otlanar bolsam
Yuraklarim bo'lip korinding
Oh Turkiston Ona Turkiston

Daryo kabi doimo ug'oq
İntilishim tog' qadar baland
Sanga bo'lgan sadoqat bilan
Ey ko'nglimga yo'rilgan vatan…


Rauf Parfi


Turgut Demirtepe



http://www.usakgundem.com/yazarlar.php?id=27&type=4

[Madalio'g'li]

Цzbekistan'da İdam Cezası Kaldırıldı


Цzbekistan'da 1 Ocak 2008'den itibaren idam cezası kaldırıldı.
Цzbekistan Cumhuriyet Başsavcılığından yapılan aзıklamada, 1 Ağustos 2005'de Cumhurbaşkanı İslam Kerimov tarafından imzalanan karar kapsamındaki, Senato Genel Kurulu tarafından Haziran 2006'da onaylanan yasa değişiklikleri gereğince 1 Ocak 2008'den itibaren ьlkede idam cezasının kaldırıldığı bildirildi.
Başsavcılık aзıklamasına gцre, ьlkede idam cezası kaldırılırken, bunun yerine цmьr boyu veya uzun sьreli hapis cezası uygulanacak.
Aзıklamada, цmьr boyu hapis cezasının, sadece terцr ve kasten adam цldьrme suзlarına uygulanacağı belirtilirken, цmьr boyu hapis cezasının kadınlar, 18 yaşını doldurmamış olanlar ve 60 yaşını aşan erkeklere uygulanmayacağı kaydedildi.
Cumhuriyet Başsavcılığı aзıklamasında ayrıca, Cumhurbaşkanı Kerimov tarafından imzalanan ve Senato Genel Kurulunda onaylanan ceza yasası değişiklikleri kapsamında 1 Ocak 2008'den itibaren tutuklama kararı yetkisinin savcılıktan mahkemelere devredildiği belirtildi.
Цzbek Senatosu tarafından onaylanan yasa değişikliklerine gцre, цmьr boyu hapis cezasına зarptırılan mahkum, cezasının 25 yılını зektikten sonra af talebinde bulunabilecek.


2 Ocak 2008, Зarşamba



http://www.usakgundem.com/haber.php?id=16497

[Hanedan]

Kardeş keşke idam cezasını kaldırmasaydınız. Biz kaldırdık bak halimiz nice oldu. Köpek bakıcısı olduk çıktık.

[Demir Kağan]

:lool:

Abi, cumle alem seni O'zbek zannediyor. :mrgreen:

[Madalio'g'li]

:lool:

Abi, cumle alem seni O'zbek zannediyor. :mrgreen:

Hepimiz Özbek'iz, Hepimiz Türk'üz. :)

Bu arada TF simgesi hayırlı uğurlu olsun. Bizim hilal sağ üst köşesine gelen Özbek hilaliyle üslü sayı izlenimi veriyor, sanki karesini almışız gibi... Bayraklar bile birlik diyor. :)

[Demir Kağan]

Evet, cok hosuma gitti benim de. Tamamen MegaZ'in secimidir, bu konuda herhangi bir sey tarafimizdan yapilmadi.

[Madalio'g'li]

Islom Karimov NATOga Afg'onistonda yordam taklif qilishi mumkin Malik Mansur
Amerika Ovozi
31/03/2008


http://www.voanews.com/uzbek/images/karimov_21.jpg
O`zbekiston prezidenti Islom Karimov Buxarestda o’tishi kutilayotgan NATO sammitiga taklif qilingan. Sharhlovchilar fikricha Karimov NATOga blokning Afg`onistondagi harakatlarida ko’proq yordam taklif etishi mumkin.
Sammitga O’zbekiston rahbarining chaqirilishi, deydi tahlilchilar, mamlakatda inson huquqlari og’ir ahvolda bo’lishiga qaramasdan G`arbning Islom Karimovga ko’rsatayotgan siyosiy iltifotidir.
“Chunki O`zbekistonda inson huquqlari toptalmoqda. G`arb qo`ygan talablar bajarilmayapti. Siyosiy mahbuslar ozod qilinishi, diniy e’tiqod yuzasidan qamoqqa olishni to`xtatish talab qilingan edi. Xalqaro tashkilotlarning O`zbekistondagi faoliyati tiklanishi kerak. G’arb Islom Karimovdan ko`p narsalarni kutayapti, lekin Karimov ularni bajargani yo`q. Bajarish niyati yo`qligini ham bildirayapti”, - deydi sharhlovchi Toshpo`lat Yo`ldoshev.
Keyingi paytda O`zbekistonda bir necha huquq himoyachilari qamoqdan chiqarildi. O`lim jazosi bekor qilindi. Sud tizimida ayrim islohotlar qilindi. G`arb davlatlari rasmiy Toshkentning bu qadamlarini olqishlagan.
Yaqinda O`zbekiston AQSh harbiylariga NATO tarkibida Termezdagi aerodromdan foydalanishga ruxsat berdi.
http://www.voanews.com/uzbek/images/nato_1.jpg

O’tgan yillar ichida, ayniqsa 2005 yilda Andijondagi qonli voqealar ketidan O`zbekiston - NATO aloqalari sustlashdi. Mamlakatning blok dasturlaridagi ishtiroki cheklandi.
Afg'onistonda vaziyat chigallashar ekan, NATO va AQSh O`zbekiston yordamiga muhtojlik sezmoqda.
Muxolifatdagi “Birlik” partiyasi raisi o`rinbosari Po`lat Oxunning aytishicha tiklanayotgan munosabatlarda demokratik qadriyatlar birinchi o`rinda bo`lmaydi.
“Tomonlarning avvalgi sharoiti bilan bugungisi farq qiladi. NATO avvalo harbiy masalalarni hal qilishga urinadi. Inson huquqlari, demokratik qadriyatlarni olg`a surilmaydi. Afg`onistondagi ahvol O`zbekiston rahbariyatini bezovta qilayapti. O`zbekistonning o`rni o`z bazalarini NATO qo`shinlariga berish, ularga texnik yordam ko`rsatishdan iborat bo`lsa kerak”, - deydi Po`lat Oxun.
O`zbekiston prezidentining NATO sammitida ishtirok etishi siyosiy yutuq deydi muxolifatchi.
“Hukumat reklamasi uchun, O`zbekiston xalqiga rahbariyatni dunyo siyosatini hal qiluvchi majlislarda qatnashayotganini ko`rsatish uchun”,- deydi Oxun.
Sharhlovchi Toshpo`lat Yo`ldoshev nazarida esa NATO tomonidan O`zbekistonga berilayotgan e`tibor Afg`oniston yoki mamlakatdagi vaziyatni yaxshilab qo’ymaydi.
“NATO Afg`onistonda mag`lubiyatga uchramoqda. Bu ortiqcha xarajatlar, ortiqcha urunishlar. G`arb davlatlari Karimovga ortiqcha siyosiy ko`mak berayapti ”, - deydi Yo`ldoshev.
NATO sammiti 2-4 aprel kunlari Buxarestda o`tadi. Sammitda Karimovning qatnashishi hozircha mamlakat rasmiy axborot vositalarida tasdiqlanganicha yo’q.


Amerika'nın Sesinden al haberi...

[Demir Kağan]

http://www.haber7.com/haber.php?haber_id=309959

[Madalio'g'li]

O'zbekiston va Turkmaniston turkiy davlatlarga qo'shilmoqchi emas (http://www.voanews.com/uzbek/2008-04-06-voa2.cfm)
Malik Mansur
Amerika Ovozi
06/04/2008 (http://www.voanews.com/uzbek/2008-04-06-voa2.cfm)

[TURKiSTAN]

Baymirza Hayit haqida...

YouTube - Story about Baymirza Hayit

[TURKiSTAN]

o'zbek-amerika aloqalari haqida...

YouTube - US-Uzbekistan relations December 2007, AQSh-O'zbekiston

[Madalio'g'li]

Karimov Markaziy Osiyo Ittifoqiga qarshi


Karimov va Nazarboyevning mintaqaviy integratsiya borasidagi qarashlari turlicha
Prezident Islom Karimov Markaziy Osiyo Ittifoqi g'oyasini qa'iyan rad etdi.

Ostonada Prezident Nursulton Nazarboyev bilan muzokaralardan so'ng gapirgan janob Karimov Markaziy Osiyo Ittifoqi "O'zbekistonga to'g'ri kelmasligini" aytdi.

"Bizga bu tashabbus to'g'ri kelmaydi. Bu borada gap-so'z bo'lmasligi uchun hozirdan aytib qo'ymoqchiman. Bu mavzuni muhokama etish mumkin, ammo bu tashabbusga har bir mamlakatning munosabati o'z manfaatlaridan kelib chiqqan holda yaratiladi," - dedi Karimov.

Uning so'zlariga ko'ra, mintaqa davlatlari o'rtasida ittifoq yaratish uchun "ularning iqtisodiy va ijtimoiy darajasi o'zaro mos bo'lishi kerak va siyosati ham qarama-qarshi bo'lmasligi lozim".

"Afsuski, Markaziy Osiyo davlatlarining taraqqiyot darajasi bir-biriga mos kelmaydi, shunday ekan, qandaydir ittifoq haqida gapirishga erta," - dedi O'zbekiston prezidenti.

Janob Karimov 2001 va 2005 yillarda o'zaro iqtisodiy ittifoq qurish yo'lida qilingan harakatlar ish bermaganini ta'kidladi.

Ihotalanish siyosati

Kuzatuvchialr nazarida Prezident Karimovning Markaziy Osiyo ittifoqi g'oyasini rad etishi kutilmagan voqea bo'lgani yo'q.

O'zbekiston prezidentining Qozog'istonga tashrifi arafasida o'zbek matbuoti ayni g'oyani tanqid qilgan edi.

Ushbu tanqid Qirg'iziston va Qozog'iston prezidentlarining ittifoq g'oyasini bosqichma-bosqich amalga oshirish haqidagi bayonotlaridan so'ng yangragan.

Qirg'iziston prezidenti Qurmanbek Bakiyevning Ostonaga tashrifi chog'ida ikki davlat rahbarlari Markaziy Osiyo ittifoqi mintaqadagi barcha davlatlarning manfatlariga to'g'ri kelishini ta'kidlagan edilar.

Ғoya muallifi bo'lgan Prezident Nazarboyev buni amalga oshirish qiyin ekanini e'tirof etgan, ammo shu bilan birga uni faol muhokama qilishga chaqirgan.

Janob Karimovning so'nggi bayonoti ittifoq g'oyasining davlatlar darajasida muhokama qilinishini yo'qqa chiqaradi.

Qozog'istonlik tahlilchi Dosum Satpayevning fikricha,
janob Nazarboyev O'zbekiston prezidentining ushbu g'oyani qo'llab-quvvatlamasligini yaxshi bilgan.

Unga ko'ra, Qozog'iston rahbari bu g'oyani ilgari surish bilshan o'zining sobiq sovet hududida integratsiya tarafdori ekanini yana bir marta eslatib qo'ymoqchi.

O'zbekiston prezidenti esa o'zini mintaqadagi qo'shnilaridan ihotalab keladi.

"Ammo Karimov abadiy emas va bu g'oya vaqti kelib, yana kun tartibiga chiqishi mumkin", -deydi qozog'istonlik tahlilchi.

Erkin savdo hududi

Ostonada o'tgan matbuot anjumanida ikki davlat rahbarlari erkin savdo hududini yaratishga kelishib olganliklarini ma'lum qilishdi.

Prezident Nazarboyevga ko'ra, so'nggi bir yil mobaynida davlatlar o'rtasidagi savdo hajmi ikki barobarga o'sgan va bir yarim milliard dollarni tashkil etgan.

Ammo Qozog'iston rahbariga ko'ra, bu raqam yetarli emas

"Mamlakatlarimiz o'rtasida erkin savdo hududuini yaratish haqidagi bitim loyihasini tayyorlash zarur, degan umumiy xulosaga kelmoqdamiz", -deb aytdi janob Nazarboyev.

Ayni paytda Prezident Karimovga ko'ra, O'zbekistonda biznes uchun yaratilgan sharoitlar "Qozog'istondagidan yaxshiroq".

"O'zbekistonda yaratilgan imtiyozlar sobiq sho'ro mamlakatlarining deyarli hech birida yo'q," - deb aytdi janob Karimov.

Ammo u aniq raqamlarni keltirgani yo'q.

Jahon bankiga ko'ra, Qozog'iston mintaqaning eng yirik iqtisodiga aylanib ulgurgan.

U, shuningdek, bank va moliyaviy islohotlar bo'yicha sobiq sho'ro hududida yetakchi o'rinni egallaydi.

Yuz minglab o'zbekistonliklar har yili ish izlab Qozog'istonga boradilar.

http://www.bbc.co.uk/uzbek/ (http://www.bbc.co.uk/uzbek/news/story/2008/04/080423_karimov_union.shtml)

O'zbekiston rahbari Markaziy Osiyo ittifoqiga "yo'q" dedi Malik Mansur
Amerika Ovozi
22/04/2008


http://www.voanews.com/uzbek/images/kar-naz_1.jpg

O’zbekiston rahbari Islom Karimov Qozog’istonga safar qilib, bu mamlakat rahbari bilan o'zaro hamkorlik va mintaqaviy masalalar haqida gaplashgan.
Qozog'iston prezidenti Nursulton Nazarboyevning aytishicha O'zbekiston bilan erkin savdosi zonasi tuzish rejalanmoqda.
Bundan tashqari Markaziy Osiyo ittifoqiga asos solish taklifi, don mahsulotlarining qimmatlashib borayotgani va suv zaxiralari bo'yicha kelishmovchiliklar ham ko'rib chiqilgan.
Nazarboyev Markaziy Osiyo davlatlari ittifoqini tuzish tashabbusi bilan chiqqan. Qirg’iziston bu taklifni qo`llab- quvvatlagan.
Nazarboyev fikricha dunyo miqyosida energetik zaxiralar va oziq-ovqat mahsulotlari bilan bog`liq vaziyat chigallashar ekan, mintaqada birlikka ehtiyoj sezilmoqda.
1990-yillarda Markaziy Osiyo Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti tuzulgan edi, ammo u keyinchalik Yevrosiyo Iqtisodiy Hamjamiyati tarkibiga kirdi.
Karimov Nazarboyev ko’tarib chiqqan g’oya O'zbekistonga to'g'ri kelmaydi deydi. Ostonada jurnalistlar savollariga javob berarkan, prezident "Markaziy Osiyo davlatlari orasida ittifoq tuzish uchun ularning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot darajasi va kuchi bir-biri bilan tenglasha o'lishi kerak. Ikkinchidan, mazkur davlatlar rahbarlarining siyosati va tanlagan yo'nalishlari bir-biriga mos bo'lishi lozim",- dedi.
Sharhlovchi Toshpo`lat Yo`ldoshev fikricha O`zbekiston bu tashabbusdan chetda qolib ketgan.
“Nazarboyev mintaqada suv resurslari, energetik resurslardan birgalikda foydalanish bo`yicha ham konsepsiya ishlab chiqqan. Bunga Qirg`iziston va Tojikiston qo`shilgan. O`zbekiston va Turkmaniston qolgan xolos. Turkmaniston ham deyarli rozi. O`zbekiston suvdan foydalanish bo`yicha hozirgacha na Qirg`iziston, na Tojikiston bilan muzokaralar qildi, hatto Qozog`iston bilan ham bu haqda gaplashgani yo`q”, - deydi Yo`ldoshev.
Siyosiy tahlilchi Farxod Tolipov O`zbekiston mintaqaviy integratsiyaga muhtoj birinchi davlat deydi.
“Chegaralar ochilsa, O`zbekiston bundan eng ko’p manfaatdor bo’ladi, chunki quruqlikda joylashgan. Mintaqa davlatlarining hammasi bilan tutashgan. Iqtisodiy rivojlanish, dunyo bozoriga chiqish osonlashadi”, - deydi Tolipov.
Nazarboyev-Karimov uchrashuvida don mahsulotlari qimmatlashayotgani ham qayd etilgan.
O’zbekiston Qozog`istondan katta miqdorda don import qiladi. Rasmiy Ostona sentabr oyiga qadar bu turdagi eksportni to’xtatgan. Bu O`zbekistonda un va non narxini ko’tarib yuborishi tayin.
Ikki davlat o'rtasidagi savdo aylanmasi bugun 1,4 milliard dollarni tashkil etmoqda. Qozog'iston nazarida tomonlar bundan-da kengroq hamkorlik qila oladi.


http://www.voanews.com/uzbek/ (http://www.voanews.com/uzbek/2008-04-22-voa3.cfm)

[Madalio'g'li]

“ Turkiston” davlatini tuzish zarurati kundan-kunga kuchaymoqda.
Nasrullo Sayyid



Markaziy Osiye va Kozogiston xududlaridagi xalqlarning qadim- qadimdan uta integratsiyalashgan xolda yashaganligi xech kimga sir emas. Bu makonda yashovchi xalklarning kelib chikishi va madaniyati xam uzviy boglikdir. Shu sababli ular doimo aralash-kuralash xolda yashaganlar va uzaro milliy bagrikenglik talablariga amal kilib kelganlar.
Sobik SSSR davrida bu xududlardagi axoli sun'iy ravishda xududiy birliklarga ya'ni Respublikalarga bulinib tashlangan bulsa xam ular orasidagi chegaralar rasmiy ma'no kasb etgan edi xolos.
Sobik Ittifokning parchalanishi bu xududlardagi xalklarga uz milliy istiklollarini berish bilan bir katorda, katta fojeaviy muammolarni xam koldirib ketdi. Besh kondosh xalk, besh xil tarzda uz davlatchiligini kura boshladi. Oralarida chegaralar belgilanib, tikanli tusiklar urnatila boshlandi, xatto ayrim xududlar minalashtirildi.
Mustakillikning utgan davrida Kozogiston uzining bexad kup tabiiy boyliklari evaziga iktisodini unglab olganligiga karamay, axolisini ozligi tufayli tashkaridan ishchi kuchlariga extiyejni sezib turibdi. Kirgiziston va Tojikiston uz xududlari asosan toglardan iborat bulganligi va ish urinlari ozligi sababli, ortikcha ishchi kuchi mavjudligi muammosiga duch keldilar. Bu muammo Uzbekistonda fojeali tarzdagi kurinishda. Notugri olib borilgan iktisodiy siyesat tufayli, mamlakatdagi ishga yarokli axolining kupchiligi ish izlab chetga ketishga majbur bulmokda.
Bu muammolarni sanab utishga xojat yuk, ular kalashib yetibdi.
Markaziy Osiye va Kozogiston xududlarida yagona xech bulmaganda konfederativ davlat tuzish zarurati allakachon paydo bulgan edi, deb uylayman. Kolaversa yagona davlatga birlashish - shu xududlarda yashovchi xalklarning asriy orzusidir. Bunday davlat tizimi yaratilishiga na uzbeklar, na kozoklar, na turkmanlar, na kirgizlar, na tojiklar va na korakolpoklar monelik kilmaydilar. Muammo – bu davlatlarning boshida turganlarda. Mustakillikning utgan 18 yillik davri mobaynida “umumiy uy”ga birlashish chakiriklari bulib turdi. Ammo bu chakiriklar populistik ma'no kasb etib, xech bir amaliy xarakatlar bilan mustaxkamlanmadi.
Oxirgi paytlarda Kozogizton prezidenti N.Nazarboyev tomonidan Markaziy Osiye mamlakatlarini birlashtirish borasidagi kilinayetgan chakiriklarni olkishlash kerak deb uylayman. Shunisi achinarliki ayrim
mamlakat raxbarlari bu chakirikka uz xalki manfaatlaridan kelib chikib emas, uz shaxsiy ambitsiyalari nuktai nazaridan yendoshmokdalar. Ularni vujudini bu goyadan kelib chikadagan natija emas, u kim tomonidan oldinga surilayetganligiga xasad xissi egallab turganligi yakkol kuzga tashlanmokda. Bir oz oldin N.Nazarboyev bilan uchrashgan Kirgiziston prezidenti K.Bokiyev bu goyani kullab kuvvatlashini izxor etgan edi. Kuni kecha esa N.Nazarboyev bilan uchrashgan Uzbekiston prezidenti I.Karimov bu xarakatlarni kat'iy tarzda rad etdi. Nima uchun?- degan savol tugiladi. I.Karimov keltirib utgan vajlar kanchalik asosli?. Uzbekiston prezidenti uzining “elgon statistika”si ma'lumotlariga suyanib, iktisodiy liberallik darajasi Uzbekistonda Kozogistondagidan yukori deb, aytdi. Bu kip-kizil yelgon. Xususiy sektorni Uzbekistondagi salmogi fakat kogozdagina yuksak. Aslida juda kup xususiy tashkilotlar kat'iy davlat buyurtmasi va yurigi asosida ishlab kelmokdalar, ularning iktisodiy erkinliklari umuman cheklab tashlangan. Aslini olganda iktisodi mustaxkam, boy davlatlar kambagal davlatlar bilan birlashishni xush kurmaydi. Chunki iktisodi nochor davlat boy davlatga ortikcha yuk bulishi mumkin. Markaziy Osiyeda xozirda Tojikiston va Kirgizistonning iktisodiy axvoli ancha nochorligi xech kimga sir emas. Ammo bu mamlakatlar xam uz iktisodlari va siyesatlarini liberallashtirish evaziga chetdan kuplab investitsiya kiritishga xarakat kilmokdalar. Turkmanistonning iktisodiy axvoli xam Uzbekistonnikidan unchalik fark kilmaydi (axoli jon boshiga tugri keladigan daromadlar borasida ). Xulosa kilib aytganda, Kozogizton iktisodi ancha yukorilagan xolda, kolgan Markaziy Osiye mamlakatlarining iktisodiy axvoli bir-biriga yakindir. Agar mantikka asoslansak, aslida Kozogiston bu birlashishdan kochishi lozim edi. Uzbekiston prezidentining bu borada keltirgan vaji uta mantiksiz va asossizdir. I.Karimovning nima sababdan Markaziy Osiye mamlakatlari ittifokidan bosh tortayetganligining asl sabablari xammaga ma'lum. U – demokratik jarayenlardan kurkish, uz xokimiyatini yukotib kuyish vasvasasidir.
Menimcha I.Karimov xoxlaydimi, yukmi, bu zarurat kundan- kunga kuchaya boradi va oxir- okibat Markaziy Osiye mamlakatlari Ittifokiga asos solinadi. Bu zaruratni kuchayishiga kuyidagi faktorlar asos bulishi mumkin:
1. Yevropa Ittifoki mamlakatlari va AKSh ning Xitoy - Rossiya ittifokiga karshi kurashida Markaziy Osiye mamlakatlari urnini
tinikrok anglab borayetganligi. Bu ikki ulkan nodemokratik mamlakatlar urtasida kuchli bir yirik demokratik mamlakat paydo bulishida Garbning manfaatdorligi oshib borishidir.
2. Duneda tugab borayetgan arab neft zaxiralari urniga Markaziy Osiye va Kozogizton xududlaridagi uzlashtirilmagan bexisob neft va gaz konlarini uzlashtirish xarakatlarini kuchayishi. Bu boyliklarni ishlab –chikarish va sotishning muxim talablaridan biri uzaro xamkorlikni kuchaytirishdir. Agar bu mamlakatlar uzaro integratsiyalashmasalar neft va gaz masalasida xarakatlari samarasiz bulishi anik.
3. Kundan-kun iktisodiy axvoli yemonlashib borayetgan bir kator Markaziy Osiye mamlakatlarida xalkning noroziligi kuchayishi ijtimoiy portlashlarga olib kelishi va axolining chegaralarni ochish talabi bilan chikish extimolini ortib borayetganligi.
4. Markaziy Osiye mamlakatlarida demografik protsesslar okibatida axoli zich joylashgan xududlardan axolining Kozogistonga kuchishining tezlashishi xam bu zaruratni kuchaytira borishi.
5. Suv va energetik resurslar muammosining kundan-kunga ziddiyatli tus olayetganligi va bu muammolarni birgalikda, bir maxkamadan turib xal kilishni talab etayetganligi.
Yana bir kator muxim sabablar borki, bu zaruratni kundan- kun yanada kuprok namoyen eta boradi. Markaziy Osiye va Kozogiston xududlarida milliy nizolar chikishidan manfaatdor kuchlar borligini xech kachon unutmasligimiz kerak. Bu kuchlarga karshi turishning yagona yuli tezrok birlashishdir. Bu muammoning xal bulishi afsuski xalkning irodasiga emas, xokimiyatni zuravonlik va noxalol yullar bilan egallab olgan ayrim shaxslarning irodasiga boglik bulib turibdi. Ammo ular unutmasinlarki, bu zarurat allakachon tugilgan va asrlar mobaynida usib ulgaymokda. Yakin kelajakda u uz mevasini berajak.



http://yangidunyo.com/ (http://yangidunyo.com/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2/1390)

[Madalio'g'li]

Yazıcıoğlu Цzbekistan'ı Ziyaret Edecek
Beş Yıl Aradan Sonra Tьrkiye'den Цzbekistan'a İlk Ьst Dьzey Ziyaret Devlet Bakanı Mustafa Sait Yazıcıoğlu Tarafında Yapılacak.

Beş yıl aradan sonra Tьrkiye'den Цzbekistan'a ilk ьst dьzey ziyaret Devlet Bakanı Mustafa Sait Yazıcıoğlu tarafında yapılacak. 2003'te Başbakan Recep Tayyip Erdoğan (http://www.haberler.com/recep-tayyip-erdogan/) tarafından Цzbekistan'a yapılan ziyaretin ardından, ilk defa bakan dьzeyinde bir ziyaret yapılacak. Yazıcıoğlu'nın 21 Nisan'da başlayacak Taşkent ziyareti зerзevesinde, aзılışlara katılacağı ve bir dizi resmi temaslarda bulunacağı bildirildi

Ziyaretinin ilk gьnьnde Tьrk İşbirliği Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) Taşkent Koordinatцrlьğь ve Tьrk firmalarını ziyaret edecek Yazıcıoğlu, Цzbekistan Tarım, Kцy ve Su İşleri Bakanı Seyfiddin İsmailşov ile bir araya gelecek. Daha sonra Semerkand'a geзecek olan Devlet Bakanı, ziyaretinin ьзьncь gьnь Цzbekistan Dışişleri Bakanlığı'nda gцrьşmelerde bulunacak. Aynı gьn TİKA yardımı ile Taşkent'te yapılan bilgisayar destekli seranın aзılışını yapacak. Yazıcıoğlu Цzbekistan Dış Ekonomik İlişkiler, Yatırım ve Ticaret Bakanı Elyar Ganiyev ile de bir araya gelecek. Taşkent'in bazı tarihi yerleri de gezecek olan Bakan Yazıcıoğlu, 24 Nisan'da Tьrkiye'ye denecek. Bakan Yazıcıoğlu'ya Цzbekistan ziyaretinde, TİKA Başkanı Musa Kulaklıkaya (http://www.haberler.com/musa-kulaklikaya/) eşlik edecek. Цzbekistan'a en son Başbakan dьzeyinde ziyaret 2003'te yapılırken, Cumhurbaşkanı dьzeyinde ise en son ziyaret Ekim 2000'de Ahmet Necdet Sezer (http://www.haberler.com/ahmet-necdet-sezer/) tarafından yapılmışt (Cihan Haber Ajansı) 18.04.2008 18:50


http://www.haberler.com/yazicioglu-ozbekistan-i-ziyaret-edecek-haberi/


Turkiya Davlat Vaziri O'zbekistonda
http://munosabat.com/newspaper/mambots/content/multithumb/thumbs/b.110.90.16777215.0.764.jpg (javascript:void(0);)
Turkiya Davlat Vaziri Mustafa Said Yazıcıoglu bugun rasmiy tashrif bilan Toshkentga keldi. Uni Toshkent Xalqaro Havo Yo'lagida Turkiya Buyukelchisi Kemal Asya va boshqa Turkiya rasmiylari qarshiladilar.
Davlat Vaziri O'zbekistonda Qishloq xo'jaligi vaziri bilan muloqat qilishi, bir qancha tashkilotlarga tashrif buyurishi e'lon etilarkan, Toshkentda rasman hukumatda o'tirganlardan hech bir ochiqlama kelmadi.

Yaqinda bo'lib o'tgan Turk Dunyosi anjumaniga O'zbekiston va Turkmaniston qatnashmasligini e'lon qilganidan so'ng, turkiy dunyoda biroz taraddud va hayronlik havosi paydo boldi. Chunki, Turk Dunyosining eng tamal ikki davlati qatnashmasa, bu birlikning mohiyati pasayib ketishi aniq.
Chamasi, Mustafa Yazicioglining bu ziyorati muhitni biroz yumshatih sari qoyilgan qadamlardan biri bo'lsa kerak. Ammo, bu erda qardoshlarimiz bir farqlilikni yaxshi cho'tlamagan ko'rinadilar:
Ya'ni, Turkiyaga kim bolsa bolsin, Turk Davlatlaridan biror rasmiy kishi kelsa, uni albatta Bosh Vazir yoki Prezident qabul qilishi oddiy bir nazokat odobidir.
Ammo ipini "egalari" mahkam ushlab turgan va bizning mamlakatimizda prezidentlik qilayotgan I. Karimov, tinmasdan Turk Birligi oyog'iga bolta urib turgani holda, bunday bir nazokat lozimligini fahm etarmikin?


G'ayratbek Rasulov,
Istanbul, Turkiya. "Munosabat" uchun.


http://munosabat.com/newspaper/index.php?option=com_content&task=view&id=412&Itemid=1

[Temur]

100.000 kerimov 1 bayev etmez...

[Madalio'g'li]

Ziyaretin resmi olduğu sцyleniyor; fakat şu ana kadar ne Цzbekistan yцnetiminin resmi portalında (gov.uz) (http://www.gov.uz/uz/) ne de Цzbekistan yцnetiminin resmi haber ajansında (O'za) (http://www.uza.uz/uz/) ziyaretle ilgili tek satır yer almadı. (İlgili sitelerde Umman Sultanlığı Eğitim Bakanın ziyaretini tafsilatıyla takip edebilirsiniz. :) )

Konuyla ilgili diğer haberler:


Yazıcıoğlu: "Цzbekistan'la İlişkilerimizi En Ьst Dьzeye Зıkarmak İstiyoruz" (http://www.haberler.com/yazicioglu-ozbekistan-la-iliskilerimizi-en-ust-haberi/)

Цzbekistan'ı Ziyaret Eden Devlet Bakanı Mustafa Sait Yazıcıoğlu, Bu Ьlke ile Olan İlişkileri Daha Fazla Geliştirmek İstediklerini Bildirdi.

Цzbekistan'ı ziyaret eden Devlet Bakanı Mustafa Sait Yazıcıoğlu, bu ьlke ile olan ilişkileri daha fazla geliştirmek istediklerini bildirdi.
Yazıcıoğlu başkent Taşkent'teki temasları sırasında, iki ьlke arasında uzun sьredir ьst dьzeyde bir ziyaretin yapılmamış olmasının, kardeş devletler adına bir eksiklik olduğunu sцyledi. Devlet Bakanı, yakın dцnemlerde Цzbekistan ve Tьrkiye arasında ьst dьzey yeni ziyaretlerin olmasını ьmit ettiğini sцyledi.

Tьrkiye'nin diğer Tьrk devletleri ile ilişkilerinin daha sık olduğunu belirten Yazıcıoğlu, "Burasıyla da bu ilişkilerin daha sıklaştırılması bizim arzumuzdur. Ama bu tek taraflı olacak bir iş değildir. Bu karşılıklı anlayış ve mutabakat iзerisinde yapılmalıdır. Bizim, Tьrkiye olarak Цzbekistan ile olan ilişkileri en sьt dьzeye getirme konusunda irademiz ve teşebbьsьmьz vardır." dedi.

Bakan Yazıcıoğlu Taşkent ziyaretinin ilk gьnьnde Tьrkiye'nin Цzbekistan Bьyьkelзiliğini ve Tьrk İşbirliği Kalkınma İdaresi (TİKA) Taşkent Koordinatцrlьğь'nь ziyaret etti. Bakan Yazıcıoğlu, Tьrkiye'nin Taşkent Bьyьkelзisi Kemal Asya ve TİKA Koordinatцrь İhsana Зomak'tan зalışmaları hakkında bilgi aldı. Yazıcıoğlu, TİKA Başkanı Musa Kulaklıkaya'nın da bulunduğu heyetle birlikte Taşkent'te bulunan bir Tьrk tekstil fabrikasını ziyaret etti ve зalışanlarla gцrьştь.

Yazıcıoğlu, bugьnkь temaslarını sonunda Цzbekistan'da faaliyet gцsteren Tьrk işadamları ile buluştu. Цzbek Tьrk İşadamları Derneği'nde (UTİD) yapılan gцrьşmede, UTİD Başkanı Oğuz Зetin derneğin зalışmaları ve ьlkede bulunan Tьrk işadamlarının durumu hakkında bilgi verdi. İşadamlarına destek sцzь veren Devlet Bakanı, her tьrlь sorunlarının takipзisi olacaklarını kaydetti. Цzbekistan-Tьrkiye ilişkilerinin gelişmesi konusunda işadamlarına da bьyьk gцrev dьştьğьmь belirten Yazıcıoğlu, bu ьlkede daha зok Tьrk işadamı gцrmeyi arzuladıklarını ifade etti.

Yazıcıoğlu'nun yarın Цzbekistan'ın tarihi kenti Semerkand'ı ziyaret etmesi planlanıyor.



Bakan Yazıcıoğlu İlk Defa Geldiği Semerkand'a Hayran Kaldı (http://www.haberler.com/bakan-yazicioglu-ilk-defa-geldigi-semerkand-a-haberi/)

Цzbekistan'a İlk Ziyaretini Gerзekleştiren Devlet Bakanı Mustafa Said Yazıcıoğlu, Geldiği Semerkand'a Hayran Kaldı. Yazıcıoğlu, Semerkand ve Buhara'nın İslami İlimlerin Зıktığı, Yeşerdiği ve Geliştiği Yerler Olduğunu Sцyledi.

Цzbekistan'a ilk ziyaretini gerзekleştiren Devlet Bakanı Mustafa Said Yazıcıoğlu, geldiği Semerkand'a hayran kaldı. Yazıcıoğlu, Semerkand ve Buhara'nın İslami ilimlerin зıktığı, yeşerdiği ve geliştiği yerler olduğunu sцyledi.
Yağmurlu bir havada kara yolu ile Semerkand'a gelen Yazıcıoğlu yolda Цzbek samsa ustası ile sohbet etti ve dinlenme molasında elma yedi. İlk ziyaretinde Semerkand'a hayran kalan Bakan, kentteki tarihi abideleri bьyьk bir ilgi ile gezdi. Yazıcıoğlu "Bu yerler, dini ve kьltьrel tarihimizde зok цnemli yer tutmakta" dedi.

Kentte bulunan tarihi yerleri gezen Bakan Yazıcıoğlu, doktora tezinin konusu olan İmam Maturi'nin kabri ziyareti sırasında ise ayrı bir duygu ve heyecan yaşadı. İmam Maturi'nin kabri başın bir sьre dua eden Yazıcıoğlu "Doktora tezimin konusu olan ve onu teorik olarak tanımaya зalıştığım, İmam Maturi'nin diyarında bulunmaktan ayrı bir heyecan duyuyorum" diye konuştu.

Semerkand ziyaretine Цzbeklerin kahramanı Emir Timur'un kabrinden başlayan Yazıcıoğlu, burada Kur-an'ı Kerim okuttu ve dua etti.

Daha sonra Semerkand'ın ortasında yer alan Registan Meydanı'na geзen Yazıcıoğlu burada bulunan Tillakari, Şerdar ve Uluğbek Medreselerini gezdi ve ilgililerden bildi aldı. İhtişamlı meydandan oldukзa etkilenen Yazıcıoğlu ve beraberindekiler heybetli meydan цnьnde topluca hatıra fotoğraf зektirdi.

Bakan ve beraberindekiler, Bibe Hanım Kьlliyesi, İmam Maturi Tьrbesi, Şahı Zinde ve Uluğbek Rasathanesi gibi kentteki diğer tarihi abidelerini de gezdikten sonra İmam Buhari Hazretlerinin kabrini ziyaret etti. Burada İmam Buhari Kьlliyesi yetkililerince karşılan bakan Yazıcıoğlu, Buhari Hazretleri'nin kabri başında dua etti. Kabri heyecanla ziyaret eden bakan, burada ilgililerden bilgi aldı.

Bakan Yazıcıoğlu ve beraberindekiler aynı gьn akşam saatlerinde başkent Taşkent'e dцndь.

Yazıcıoğlu'nun Semerkand ziyaretine Tьrk İşbirliği Kalkınma İdaresi (TİKA) Başkanı Musa Kulaklıkaya da katıldı.

Bakan Yazıcıoğlu, buradaki temaslarını yarın tamamlayacak.


Bakan Yazıcıoğlu, Цzbekistan'ın İlk Modern Serasının Aзılışını Yaptı (http://www.haberler.com/bakan-yazicioglu-ozbekistan-in-ilk-modern-haberi/)

Tьrk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi (Tika) Tarafından Цzbekistan'da İlk Defa Kurulan Bilgisayar Destekli Sera Devlet Bakanı Mustafa Said Yazıcıoğlu'nun da Katıldığı Bir Tцrenle Aзıldı.

Tьrk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi (TİKA) tarafından Цzbekistan'da ilk defa kurulan bilgisayar destekli sera Devlet Bakanı Mustafa Said Yazıcıoğlu'nun da katıldığı bir tцrenle aзıldı.
TİKA ile Цzbekistan Tarım ve Su İşleri Bakanlığı'nın işbirliğinde kurulan serada, salatalık, domates, biber, patlıcan gibi altı sebze tьrь yetiştirilebilecek. Yıllık 170 ton kapasitesi olan sera sahip olduğu цzellikle Цzbekistan'da bir ilk konumundadır. Seranın sıcaklı ve sulaması bilgisayar destekli programla kontrol ediliyor.

Sera aзılışını yapan Yazıcıoğlu, daha sonra tesisi gezdi ve yetkililerden bilgi aldı.

Tьrkiye'nin Цzbekistan Bьyьkelзisi Kemal Asya ve Цzbeksi Tarım Bakanlığı yetkililerinin de hazır bulunduğu seranın aзılışında bir konuşma yapan Yazıcıoğlu, bu modern tesisin Цzbekistan tarımında yeni bir dцnem başlatacağını sцyledi.

Yazıcıoğlu, "Tьrkiye ile Цzbekistan arasındaki ilişkilerinin зok kцklь ve tarihi derinlikleri vardır." diye konuştu. Tьrkiye'nin Цzbekistan'ı "Anayurt" olarak kabul ettiğine da işaret eden Devlet Bakanı, uzun sьre yapılamayan ziyaretlere atıfta bulunarak, "Bu kadar ara geзtikten sonra ilişkilerimizin yeninden başlaması ve artarak devam etmesi en bьyьk dileğimizdir." diye konuştu.


Not: Bakanımızı Taşkent Bьyьkelзimiz ve TİKA Taşkent koordinatцrьmьz karşılamış, şahsen "O'zbek mehmondo'stligi"na leke sьrenlerin kulaklarını зınlatıyorum...

[Madalio'g'li]

Her ne kadar Özbekistan'da haber değeri taşımıyorsa da Özbekistan'da bir "ilk"e imza atan TİKA'yı kutluyoruz.

İşte TİKA'nın konuyla ilgili kısa haberi: Özbekistan Sera Açılışı 24.03.2007 (http://medya.tika.gov.tr/HOME/) (2008 :) )

[TÜRKÇE]

Her ne kadar Özbekistan'da haber değeri taşımıyorsa da Özbekistan'da bir "ilk"e imza atan TİKA'yı kutluyoruz.

İşte TİKA'nın konuyla ilgili kısa haberi: Özbekistan Sera Açılışı 24.03.2007 (http://medya.tika.gov.tr/HOME/) (2008 :) )
o fideler kurumuştur şimdiye
Cok eskiymiş be

[Madalio'g'li]

o fideler kurumuştur şimdiye
Cok eskiymiş be

Parantez içi düzeltmeydi. TİKA haberin tarihini yanlış girmiş.

Asırlar kurutamadı bir yıl ne eder bize, kurutsa da yeşertiriz evvel Allah.

[TÜRKÇE]

Parantez içi düzeltmeydi. TİKA haberin tarihini yanlış girmiş.

Asırlar kurutamadı bir yıl ne eder bize, kurutsa da yeşertiriz evvel Allah.
O zaman fidan dikcen gardaşşş
Fide dikersen sadece mevsimlik olur
Fidan dik asırlık olsun

[Madalio'g'li]

O zaman fidan dikcen gardaşşş
Fide dikersen sadece mevsimlik olur
Fidan dik asırlık olsun

Önce araziyi temizlemek lazım ya neyse oralara hiç girmeyelim.

[Madalio'g'li]

Islom Karimov nega MO birligiga qarshi?


Abdulla Iskandar


“Qurultoy” dasturining bu galgi soni “O'zbekiston prezidenti Islom Karimov nega Markaziy Osiyo davlatlari ittifoqiga qarshi” mavzusida bo'ladi. Unda O'zbekistondan tahlilchi Toshpo'lat Yo'ldoshev, Qozog'istondan professor Botir Norboyev, muxolifatdagi “Erk” partiyasi lideri Muhammad Solih va boshqalar ishtirok etadi.


O'tgan haftada Qozog'istonga safar qilgan O'zbekiston prezidenti I.Karimov Qozog'iston rahbari Nursulton Nazarboyev ilgari surgan MO birligi g'oyasiga qarshi ekanini aniq-tiniq bildirdi. Nega jo'g'rofiy jihatdan ikkita qop ichida joylashgan, ishchi kuchlari ko'p hamda siyosiy va iqtisodiy muammolar bilan yuzma-yuz turgan O'zbekiston rahbari integratsiyaga qarshi? Buning sababi nimada?


Toshpo'lat Yo'ldoshev: Asosiy sabablaridan biri - Islom Karimov rahbarligida O'zbekiston o'zining dunyoviy taraqqiyotida juda ham orqada qolib ketdi. Dunyoning hamma mintaqalarida mintaqaviy hamkorlik rivojlanib turgan bir paytda agar Islom Karimov O'zbekistonning boshqa mamlakatlardan qolib ketishini istamasa, albatta, shu jarayonga qatnashishi kerak. Lekin O'zbekistonda ahvol shunaqaki, bu hukumat bildirgan statistik ma'lumotlar, biz shunchalik muvaffaqiyatlarga erishdik, degan gaplar mutlaq hayotga to'g'ri kelmaydi. Endi O'zbekiston shu jarayonlarda qatnasha olmagani sababli qarshi chiqdi. Chunki O'zbekistonning chegarasini emas, eshigini emas, darchasini ochgan taqdirda O'zbekistonda bor paxtakorlarning yarmisi qochib ketadi. Mamlakatdagi mablag'larning 70-80 foizi chiqib ketadi. O'zbekiston qanday holatga kelganini o'z ko'zi bilan ko'radi va agar Karimov MO ittifoqiga yoki boshqa mintaqaviy ittifoqqa kiradigan bo'lsa, xuddi shu ahvolga tushib qoladi. Shuning uchun Karimovning bunday ittifoqlarga va integratsiya jarayonlariga qatnashish imkoniyati yo'q.


Ozodlik: Demak, Karimov Ostonada MO ittifoqiga qo'shilmaslik to'g'risidagi fikrlarini ilgari surdi. Hatto u “Axborot” dasturidan Sevara Tursunovani maxsus o'zi bilan olib kelib, Karimovga MO ittifoqi to'g'risida uning fikrini so'rab savol berdirdi, degan xabarlar ham bor. Botir Norboyev, Karimovning MO ittifoqiga qo'shilmasligini siz nima bilan izohlaysiz?


Botir Norboyev: Menimcha, buning juda ko'p sabablari bor. Men shulardan ikkitasini aytmoqchiman. Andijon voqealaridan keyin Karimov Putinning yoniga bordi. U bilan shartnomalar tuzdi. Zavod va fabrikalar, O'zbekistonning boshqa juda ko'p inshootlari deyarli Rossiya qaramog'iga o'tdi. Nazarboyevning MO ittifoqi g'oyasiga birdan qarshi chiqishi bu Putindan va Rossiya hukumatidan qo'rqishi, deb bilaman. Ikkinchisi, agar MO ittifoqi amalga oshsa, Qirg'izistondagi va Qozog'istondagi demokratik ruh O'zbekistonga ham kirib kelmasin, deb qo'rqayotgan bo'lishi mumkin.


Ozodlik: Bunga boshqacha yondashuvlar ham bor. O'zbekistondagi Strategik tadqiqotlar institutining sobiq tahlilchisi Kamoliddin Rabbimov bu voqeani Karimov-Nazarboyev shaxsiyatlari to'qnashuvida ko'radi.


Kamoliddin Rabbimov: Menimcha, birinchi o'rinda Karimov bug'doy va bug'doy mahsulotlari so'ragan bo'lishi kerak. Chunki O'zbekistondagi ijtimoiy vaziyat anchagina murakkab. Nazarboyevdan yo'q, degan javobni olgan bo'lishi mumkin. Karimov bundan keyin aynan shu bayonot bilan Qozog'istonning barcha xatti-harakatlarini majruh qilishga bir signal berdi, deb baholashimiz mumkin.



davomi bor

[Madalio'g'li]

Ozodlik: Bunga qo'shimcha ravishda O'zbekiston prezidenti Qozog'istondan qaytib kelgani zahotiyoq O'zbekistondagi Qozoq madaniy markazi ustidan taftish boshlandi. Uning bir qancha jinoyatlari birdaniga ochib tashlandi va aksilqozoq kayfiyati o'zbek mediasida ustivorlik qila boshladi. Muhammad Solih, bu borada sizning fikrlaringiz qanday?


Muhammad Solih: Hozir biz 3 kishidan fikr eshitdik. Bular orasida hammasi ham bir qadar to'g'ri. Ya'ni Karimovning bu integratsiyaga qarshi chiqqanida haqiqatdan ham bularning aytgan fikrlari sabab bo'lishi mumkin. Ayniqsa, Toshpo'lat aka aytgan iqtisodiy sabablarga respublika miqyosida qaraladigan bo'lsa, xalq och-yalang'och bo'lgach, bugun zotan qochib ketyapti. Tovarlar ham u yoqda sotiladi. Ammo, menimcha, boshqa bir tarafi ham bor. Karimov faqat o'zini izolyatsiya qilgan davlatini himoya qilmadi, balki bu yerda o'zining geopolitik, geostrategik maqsadlarini ham tikga oldi. Rossiya va Xitoy bu integratsiyaga to'g'ridan-to'g'ri qarshi bo'lmasa ham bu integratsiyaning tarafdori emas. Ayniqsa, Xitoy MO davlatlarining birlashib, siyosiy-jo'g'rofiy blokka aylanishidan manfaatdor emas. Albatta, ular turk jumhuriyatlarining muayyan darajada istiqrorli va muayyan darajada iqtisodiy rafoh saviyasiga ega, ammo bu istiqror, bu farovonlik ularning doim Rossiya va Xitoy gegemoniyasiga xalaqit bermaydigan darajada bo'lishi kerak. Bundan oshganda bu integratsiya tumanlarning birlashuvi bo'lib ko'rinishi tabiiy. Ularning manfaatlariga bu yangi siyossiy blok mutlaqo qarshi, zid bo'lishidan qo'rqishadi. Shuning uchun ham Karimovning Ostonadagi bayonoti Nazarboyevga va integratsiya tarafdorlariga yoqmaydigan gap. Ammo Karimov Rossiya va Xitoyga yoqadigan gapni aytdi. Bu gapning tagida shunday ma'no bor. Buni o'zbek xalqi, o'zbeklar juda yaxshi bilishi kerak. “Buyuk og'alar, sizlar xotirjam bo'lavering. Toki men, Karimov, O'zbekiston boshlig'i ekanman, hech qachon chegaralar ochilmaydi. Hech qachon MO davlatlari birlashmaydi. Toki men o'zbeklarning rahbari ekanman, o'zbeklar sizlardan doim non so'raydi. Sizga qaram bo'ladi. Hech qachon mustaqil siyosat yuritib, sizning bu mintaqadagi manfaatlaringizga ziyon yetkazmaydi”, degan ishora berdi ularga. Buni o'zbek xalqi bilishi kerak. Chunki o'zbeklarga rahbar bo'lib turgan odam ochiqchasiga o'z xalqiga dushmanlik qilyapti. Uning maqsadi o'z taxtini muhofaza qilish.


Ozodlik: Bundan tashqari, Karimov Ostonada boshqacha bir sababni ham aytib o'tdi. Ya'ni MOning besh davlati orasidagi iqtisodiy har xillik bois, MO ittifoqiga hojat yo'q .Toshpo'lat aka, mana shu besh davlat o'rtasidagi tafovut juda kattamiq?Mana, 50 yil oldin bir-biriga o'q otgan mamlakatlar YeI tarzida birlashdi. Mana, biz 70 yil Sovet Ittifoqida birga yashadik. Nahotki keyingi 16 yil ichida bir-birimizdan shunchalik uzoqlashdik?


Toshpo'lat Yo'ldoshev: Sovet Ittifoqi bor paytda O'zbekiston MOning eng ko'zga ko'ringan, iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan rivojlangan, hamma yeri elektrlashtirilgan va gazlashtirilgan mamlakat edi. Keyingi 16 yil ichida O'zbekiston o'zining iqtisosiy o'sish sur'atlari bo'yicha Tojikiston, Qirg'iziston, hattoki Turkmanistondan ham orqada qolib ketdi. Islom Karimovning gapi to'g'ri.


Ozodlik: Demak, Toshpo'lat akaning fikricha, Karimovning aytgan gapini O'zbekiston MOning boshqa davlatlaridan ancha orqada, deb tushunish kerak. Ayni paytda Karimov teskarisini aytyapti. Ya'ni u O'zbekiston rivojlangan va MOning boshqa davlatlari O'zbekistonga yetib olishi qiyin, degan gap bor. Aslida kim qayerda?


Botir Norboyev: Respublikaning qanday ahvolda ekanini butun dunyo ko'rib turibdi. Agar Qozog'iston ilgarilab ketmagan bo'lsa, bu yerda taraqqiyot unchalik bo'lmas edi. Islom Karimovning bunday ma'lumotlari sovet davrida ham yolg'on bo'lardi. Masalan, milliy daromadimiz bunchaga oshdi, oyligimiz bunchaga oshdi, deb gapiraveradi.


Ozodlik: Iqtisodiy o'sish sur'atlarining har xilligi birlashish uchun mone'lik qilyaptimi?


Botir Norboyev: Aksincha, O'zbekistonning iqtisodiy, siyosiy jihatdan orqada qolayotgani .Rejimlar bir-biriga to'g'ri kelmaydi. Chala bo'lsa ham har holda Qirg'izistonda, Qozog'istonda demokratiya bor. Siyosat qanday bo'lsa, savdo ham iqtisod ham shunaqa bo'ladi. Shuning uchun iqtisoddan siyosat kuchli bo'lgani sababli agar istaganida ham Islom Karimov shu yerda turadigan bo'lsa, hech qachon birlashish bo'lmaydi.



davomi bor

[Madalio'g'li]

Ozodlik: Qozog'iston va O'zbekiston o'rtasidagi boshqaruv tizimi bir xil, ya'ni avtoritar boshqaruv tizimi, deb aytiladi. Bu yerda faqat rivojlanish sur'atlari haqida gap ketyapti. Rivojlanish sur'atlarining har xilligi haqiqatdan ham birlashishga mone'lik qiladimi?


Muhammad Solih: Bir qadar balki mone'lik qilishi mumkin. Lekin bu birlashish yoki birlashmaslikni hal qiladigan asosiy omil bo'lmagan hech qachon. Agar shu asosiy omil bo'lganda edi, keyingi 10 yil ichida YeIga qabul qilingan davlatlarning birortasi YeIga qabul qilinmas edi. Hamma gap shundaki, bunga mone'lik qilayotgan bitta omil bor va bu Islom Karimov - O'zbekiston prezidenti omili. Nega Karimovning birlashishni istamayotganini bu yerdagi do'stlarimiz o'z fikrlari bilan aytib o'tdi. Asos sifatida men bu yerda Islom Karimovning shaxsiyatini, uning egoizmini ko'rsatgan bo'lardim. Bu o'zining hokimiyatini yo'qotmaslik uchun davlatni izolyatsiya qilib, o'z hamtovoqlarini atrofiga yig'ib, millatni talash uchun o'lkani izolyatsiya qilib o'tirgan odamning egoizmi, deb bilaman. Boshqa bir sabab yo'q.


Ozodlik: Demak, M.Solih buni shaxs omili bilan bog'layapti. Ayni paytda Toshkentda kuni-kecha “MOda xavfsizlik omillari” mavzuida anjuman bo'lib o'tdi. Mana shu anjumanga mezbonlik qilgan tashkilotning sobiq xodimi Kamoliddin Rabbimov ham MO beqarorligi Karimov omiliga bog'liq ekanini va Karimov omili MO barqarorligiga tahdid ekanini aytgan edi. Toshkentlik olim Farhod Tolipov esa barqarorlikni integratsiyada ko'radi.


Farhod Tolipov: Mintaqa integratsiya jarayonini oxirigacha yetkazish. Integratsiya modelini barpo etish.


Dadaxon Hasan: “Turkiston”, deb qo'shiq aytib, 1976 yilda 15 kecha-kunduzga qamalganman. “Turkistondir mening asli vatanim”, deganim uchun qamashgan. U paytda Turkiston, deyish mumkin emas edi. Mana, oradan 30 yil o'tdi. Allaqachon vaqt keldi, endi Turkiston davlatini qurishimiz kerak. Katta oila baribir katta oilada.


Ozodlik: Mana 1995-1996 yillarda Karimov “Turkiston umumiy uyimiz”, deb gapirdi. Keyin Toshkentda “Turkiston” saroyi ochildi. Oradan ozgina vaqt o'tib, nega u Ostonada bunga qarshi gaplarni aytdi?


Dadaxon Hasan: Biz ham shunga hayronmiz-da. “Boqib bu savdolarga hayron o'tdik biz”, degan ekan bir shoir. Matbuotda “Turkiston” so'zi ketaverar edi. Hozir “Turkiston” so'zini matbuotda yozishmaydi. Taqiqlangan bu.


Ozodlik: Nazarboyevning bu g'oyasiga qanday qaraysiz?


Dadaxon Hasan: Endi Nazarboyev aqlli odam-da. Katta shaxs u.


Ozodlik: Mana shu g'oya MO davlatlaridagi bitta rahbar tarafidan ilgari surilyapti, boshqasi esa inkor etyapti.Lekin ularning ikkalasi ham o'tmishdagi kommunist.


Muhammad Solih: Turkiston g'oyasi aslida men ham mansub bo'lgan shoirlar avlodining asos g'oyalaridan biri edi. Biz bu haqda orzu-armonga to'la ko'p she'rlar yozganmiz. Adabiyotni bilgan insonlarning hammasi buni biladi. Bizning siyosatga kirishimizning asosiy tamoyillaridan biri turkiy xalqlarning hammasining birga yashashi va ularning integratsiyasini ko'rish orzusi edi. Turk jumhuriyatlarining mustaqilligi va Turkiston asosiy g'oyamiz edi. Agar Karimov “Turkiston bizning uyimiz”, deb aytgan bo'lsa, uni bevosita bizdan olgan. Bu evrilishlar sinoatini men populizm, deb bilaman. Chunki muxolifatning qo'lidan va xalqning ichidan chiqqan va xalqning ichida sal obro'ga ega bo'lgan ziyolilarning ko'tarib yurgan g'oyasini qo'lidan olib, ularni qurolsizlantirishga yo'naltirilgan bir taktika edi.


Ozodlik: Bu Nazarboyev tilidan ancha pragmatik eshitilyapti. Nazarboyev bu masalani ancha jiddiy qo'ymoqda.


Muhammad Solih: Men hozir Nazarboyev emas, Karimov haqida gapiryapman. Nazarboyev haqiqatdan aqlli odam. Bu birlashish emas, integratsiya degan gap to'g'ri keladi. MO davlatlari blogini biz konfederatsiya, deb xayol qilardik. Agar bu bir konfederatsiya bo'lganda edi, bugun Karimov kabi bir diktatorning manfiy ta'siri bu qadar kuchli bo'lmas edi. Hech bo'lmaganda chegaralar ochiq bo'lganda edi, hech bo'lmasa strategik masalalarda o'rtoq dastur bo'lganda edi, ichki siyosatlar va boshqa ishlar sal maslahatlashib amalga oshirilganda edi, Karimovning diktatorligi bu qadar haddidan oshmagan bo'lar edi. Karimov haddan oshmasligini bilgani uchun ham bu birlikka qarshi. Ya'ni u o'zining zo'ravonligini bemalol qilsin. Uning qo'lini hech kim bog'lamasin, Nazarboyev unga aql o'rgatmasin, biror narsa unga to'siq bo'lmasin.


Ozodlik: Nazarboyev MO ittifoqi nomi ostida MO davlatlarini birlashtirmoqchi. Karimov esa bunga qarshi. Bu integratsiya g'oyasi Qozog'istondagi oddiy aholi orasida yashayaptimi yoki faqat rahbariyatdan chiqayotgan gapmi?


Botir Norboyev: Turli qarashlar bor. Ziyolilarning bir qismi bu g'oyani qo'llab-quvvatlaydi. Lekin Qozog'iston matbuotida aksilo'zbek kayfiyati bor. Yaqinda bir gazetada Toshkent, ya'ni “Toshe qal'a bizni qal'amiz”, degan maqola chiqdi.


Ozodlik: Aksilo'zbek kayfiyatimi yoki aksilkarimov kayfiyatimi?


Botir Norboyev: Bir xillari Karimovning qattiqqo'lligini qo'llaydi, bir xillari buning nimaligini biladi. Aksil o'zbekkayfiyati. Hatto Buxoro ham bizniki, Toshkent ham bizniki, Bo'stonliq ham bizniki, degan g'oya bor. O'zbeklar bo'lmaganda biz ko'proq oylik olardik, o'zbeklar bo'lmaganda biz ishlardik, degan kayfiyat bor. Hatto mardikorlar orasida ham shu kayfiyat bor. O'zbekistonliklar kelib arzimagan pulga ishlab ketadi, shuning uchun biz ishsiz qoldik, degan gaplarni ko'p eshitganman.



davomi bor

[Madalio'g'li]

Dadaxon Hasan: MO allaqachon birlashishi kerak. Bu jamiyatimiz, hayotimizning taqozosi. Birlashmasa, bozor bitta bo'lmasa, hudud bitta bo'lmasa, bordi-keldi bo'lmasa, taraqqiyot bo'lmaydi bu Turkiston respublikalarida. Hamma yoq birlashyapti. Mana, Yevropa birlashyapti. Lekin bizda shu bo'lmayapti. Oqsab qolyapti.


Ozodlik: Nazarboyevning g'oyasini Qirg'iziston ma'qulladi, Turkmaniston ham unchalik e'tiroz bildirmadi. Lekin Karimov bunga jiddiy tarzda qarshi ekanini ochiq-oydin aytdi. Bunga nima sabab ekan?


Dadaxon Hasan: Endi buning sababini men bilmayman, o'zi biladi. O'zining dunyoqarashi shu-da. Beshta respublika xalqi birlikni, MO bitta hudud bo'lishini xohlaydi. Endi bu birlashib katta davlat bo'lib ketsa, o'zbeklar o'zini tanib qolishi mumkin-da. Kimligini bilib qolishi mumkin. O'zbek kuchayib ketadi, qudratli davlat bo'ladi, katta xalq bo'ladi. Bularning nazarida katta xalq bo'lmasligi kerak. Maydaligicha qolaverishi kerak. Bularning maqsadi shu bo'lsa kerak-da. Bizga endi kimligimiz qadim-qadimdan ma'lum-ku. Chegara-chegara qilaveramiz. Buning buyog'i meniki, uyog'i seniki, deb ayirmachilik qilish qadim-qadimdan bizga qolgan-da. Tojikiston dod, deydi ertadan kechgacha. Chegarani oching, deydi. Bu gap million marta aytildi. Gapdan hech qachon foyda chiqmaydi. Birlashish tuyg'usi hammada bo'lishi kerak. Bizda bor, ularda yo'q, ularda bor, bizda yo'q bo'lmaydi-da. Mana, suvimiz bitta, osmonimiz bitta, yemak-ichmagimiz bitta, dinimiz bitta, hatto tilimiz bitta. Birlashmasak ertadan keyin qaysi davlat bosib oladi bizni, Xudo biladi. Katta davlatlar kichkina xalqlarni bosib olaveradi-da. Bizning “O'zbekiston kelajagi buyuk davlat”, degan shiorimiz bor-ku. Shu shiorni eshitganimda xursand bo'lgan edim. Birlashsak kerak, buyuk davlat bo'lsak kerak, deb o'ylagan edim. Lekin shunaqa bo'lmayapti-da.


Ozodlik: Eshittirishni tayyorlash jarayonida rossiyalik tahlilchi Andrey Grozin bilan suhbatlashdik va u MO ittifoqi xavfsizlik nuqtai nazaridan Rossiyaga qo'l keladi, degan fikrni aytdi. Bu birinchidan. Ikkinchidan, ekologik muammolarni katta loyiha doirasida yechish ham Rossiya uchun ma'qul. Uchinchidan, elektr energiyasi, GESlar va o'sha globalizmni yoqlaydigan narsalar yuzasidan ham yagona bitta loyiha bo'lgani ma'qul. Bundan tashqari, yagona bozor bo'lishi, ya'ni Roosiya tovarlari sotiladigan bojxona qonunlari yagona bo'lgan bitta bozor bo'lishi ham Rossiya uchun qulay. Imperiyaga yoqmaydigan estetik tarafi noqulay, dedi. Demak, biz pragmatik jihatdan Rossiyaga ma'qul kelyapti, degan fikrni eshitdik. Bu yerda Rossiya bilan qanday muammo bor?


Muhammad Solih: Rossiya bilan katta bir muammo yo'q. Rossiya mintaqada tinchlik, farovonlik bo'lishi tarafdori. Ammo men Rossiyadan ko'ra ko'proq Xitoyga urg'u beryapman. Chunki Xitoy yuksalayotgan yangi bir superdavlat. Xitoy Rossiyadan ko'ra ko'proq bizga gegemoniya istayapti va fuqaroviy ekspansiyani boshlayotgan davlat o'laroq ko'raman men. Xitoy bizning birlashishimizdan ko'p manfaatdor emas. Ekologik borada, energiya resurslarini bitta loyiha ichida G'arbga Rossiya yoki Xitoy orqali taqdim qilish tarafdori. Integratsiya ularning milliy manfaatlariga mos keladigan jarayon va bu jarayonni qo'llab-quvvatlaydi, albatta. Lekin ular bu integratsiyaning kuchli bir davlat o'laroq ular qarshisiga chiqishini istamaydi va buning amalga oshmasligi uchun ular qo'lidan kelgan narsani qiladi. Buni ham ular milliy manfaat shiori ostida qilishadi. Shuning uchun birlashish g'oyasini MOdagi besh jumhuriyat kelishib, o'zlari hal qilishi kerak va biz orzu qilgan haqiqiy mustaqillikka birovning gegemoniyasi ostida, emas xalqlarimizning haqiqiy mustaqilligi ta'minlangan holda iqtisodiy farovonlikka qarab yurishimiz uchun kerak. Bizning liderlarimiz toki bu g'oyani idrok etmaguncha doim birovning gegemoniyasi ostida, doim birovning qo'g'irchog'i bo'lib, birovning dalalarida ishlab qullik qilib yuraveramiz.


Botir Norboyev: Men Xitoy istamasligi haqidagi M.Solihning gapiga qo'shilaman. Xitoy buni istamaydi, chunki bu yerda katta davlat paydo bo'lsa, ularga raqobatchi paydo bo'ladi, deb o'ylaydi. Ikkinchidan, u yerda Sharqiy Turkistonda uyg'urlar bor. Bu uyg'urlar ham umumiy Turkistonga qo'shilamiz, deb qolishi mumkin. Turkiston g'oyasini adabiyot birinchilardan bo'lib ko'targan. Shuning uchun ham 1920-1930 yillarda yozilgan narsalar hozirgi davrga mos kelaveradi. Turkiy xalqlarni xor-zor bo'lishi haqida bir paytlar Fitrat zo'r she'rlar yozgan edi. “Yurt qayg'usi”, degan she'riy to'plami bor. Hammasi Turkiston, Turon haqida.


Ozodlik: Dadaxon aka, biz faqat rivojlanish yo'q, deyaveramiz. Yevropa esa oldiga aniq maqsad qo'yib oldinga harakat boshladi.


Dadaxon Hasan: Ular boshqalar bo'lsa, bir yilning ichida rivojlanib taraqqiy etib ketaveradi. Biz sabr qilaveramiz. Ko'zimiz qachon ochiladi, hayronman.



Manba: Ozodlik (http://www.ozodlik.org/)

[Madalio'g'li]

UNESCO Mahmud Qoshg'ariyning ming yilligini nishonlamoqda Malik Mansur
Amerika Ovozi
11/05/2008


http://www.voanews.com/uzbek/images/uzbek_mahmud_kashgari_portr.jpg
Mahmud Qoshg`ariy turkiy xalqlarning barchasi uchun birdek qimmatli bo`lgan qomusiy olimlardan biri.
UNESCO - BMTning Ta’lim, ilm-fan va madaniyat bo’yicha bo’limi 2008 yilni Mahmud Qoshg`ariy yili deb e`lon qilgan.
Shoir Tohir Qahhorning aytishicha, 20-25 oktaybrda Turkiyada turkiy davlatlar xalqaro qurultoyi rejalangan.
“Turkiyaning Rizo shahridagi universitetda ham 17-19 oktyabr kunlari Qoshg`arli Mahmudga bag`ishlangan xalqaro simpozium tashkil qililmoqda. U yerda o`nlab mavzularda chiqish-ma’ruzalar belgilangan,” - deydi Tohir Qahhor.
Bu tadbirlardan tashqari markazi Anqarada bo`lgan Yevrosiyo Yozuvchilar birligi tashkiloti ham UNESCO dasturlariga muvofiq Mahmud Qoshg`ariy haqida erkin mavzudagi hikoyalar tanlovini e`lon qilgan.
Unda turkiy tilda yozuvchi ijodkorlar ishtirok etishi mumkin, asarlar tashkilotga qarashli “Qardosh qalamlar” jurnalida e`lon qilinadi. Tanlov natijalari avgust oyida aniq bo`lishi kutilmoqda.
O`zbekistonda Mahmud Qoshg`ariy yili munosabati bilan biror tadbir rejalangan yoki rejalanmagani noma’lum, bu borada O`zbekiston Fanlar Akademiyasidan ham munosabat olish qiyin.
Ayrim tarixchilar buning sababini olim tavalludiga doir ma`lumotlardagi farqda ko`radi.
Tarixchi olim Nasimxon Rahmon fikriga ko`ra, allomaning 1000 yoshda ekani ilmiy jihatdan isbotlanmagan.
“Chunki ming yilligini o`tkazish haqidagi ma`lumotlar ishonch tug`dirmaydi, bu arab yoki boshqa manbalarda tasdiqlanganda ham boshqa gap edi. Lekin kelgusi yilda asarning 940 yilligini o`tkazsa, ishonchli bo`ladi,” - deydi Nasimxon Rahmon.
Sharhlovchilar 2008 yil dunyo miqyosida Mahmud Qoshg`ariy yili e`lon qilingan paytda O`zbekistondagi jimjitlikni siyosiy sabablar bilan ham bog`laydi. Rasmiy Toshkent turk davlatlari birligini ifodalovchi har qanday tadbir, tashkilotlarga qo`shilishdan bosh tortib keladi deydi ular.
Mahmud Qoshg`ariy tavalludi borasidagi munozaralardan qat`iy nazar, deydi mutaxassislar, allomaning turkiy dunyodagi o`rni beqiyos.
“Qoshg`arli Mahmudning “Devoni lug`otit turk” kitobining bahosi turkiy xalqlar uchun yuksak, turk tilining yozuvdagi birinchi qomusi. Bugun turkiy tilda so`zlashayotgan 26 davlat bor, ularning ayrimlari to`liq mustaqil, ayrimlari muxtoriyat ko`rinishida. Bu davlatlarning har birida fan va adabiyot yaratilgan. Ularning barchasida Qoshg`ariyning ming yil avval yozgan lug`atining o`rni yuksak. Buni (ming yillik haqidagi ma’lumotni) quruq hamdu-sano bilan emas, turli xalqaro konferensiyalarda ishtirok etib, aniq ilmiy asoslar bilan ko`rsatish kerak,” - deydi Tohir Qahhor.
Nasimxon Rahmonning aytishicha, Qoshgariy asari 9 mingga yaqin so`zni o`z ichiga olib, ilmiy jihatdan o`ta nodir bo`lgan umumturkiy meros.
Mahmud Qoshg`ariy yili munosabati bilan qator davlatlarda alloma asari qayta nash qilingan.
O`zbekistonda “Devoni lug`otit turk” bir marta, o`tgan asrning 60 yillarida chop etilgan.
Mutaxasislar fikricha, ehtiyoj katta, to`rt kitobdan iborat “Devoni lug`ati turk”ning bitta kitobi hozirda 150 ming so`m atrofida baholanadi.
Adabiyot asarlarida aytilishicha, «Devoni lug‘otit turk» («Turkiy so‘zlar devoni») hijriy 469, milodiy 1076-1077 yillarda yozilgan bo‘lib, Abulqosim Abdulloh binni Muhammad al-Muqtadoga bag‘ishlangan.
Bu vaqtda muallif 50 yoshda bo‘lgan. Yangi manbalarga ko‘ra, bu asar 1072 yilda yozila boshlangan va 1074 yilda tugatilgan (hijriy 464-466 y).
Muallif bu haqda shunday degan: «Kitob 464 yilda (hijriy) jumadul avval boshlarida boshlandi va to‘rt karra yozilgandan (ko‘chirilgandan) va tuzatilgandan so‘ng 466 yil jumadul oxirning 12~kuni bitirildi».


http://www.voanews.com/uzbek/2008-05-11-voa1.cfm

[Madalio'g'li]

Istanbuldagi konsullik binosi piket qilindi


Sadriddin


12 may kuni O'zbekistonning Istanbuldagi konsulligi binosini Turkiya “Buyuk birlik” partiyasi yoshlar qanoti bo'lgan “Alperenlar o'chog'i” a'zolari va boshqa harakatlar vakillari piket qildi.


Yuz kishidan ortiq bu piket qatnashchilari Andijon voqealarining uch yilligi munosabati bilan ta'ziya bildirib, O'zbekiston hukumatiga bu qatliom uchun norozilik bildirdi. Konsullik darvozasiga qora gulchambar osib qo'yildi.
Piketni kuzatgan “Erk” demokratik partiyasi a'zosi Pirmuhammad Xolmatning “Ozodlik” bilan suhbatda aytishicha, tadbirda O'zbekistondagi diktatorlikka barham berilishi, zulmning bas qilinishiga oid shiorlar ko'tarilgan.
“Yana “Zo'ravonlikni to'xtat”, “Andijonni unutmadik”, “Andijonda qardoshlarimiz o'ldirildi” kabi shiorlar ham bor”,- dedi P.Xolmat.
“Alperenlar o'chog'i” tashkiloti raisi Mustafo Qoyatuzi piketdan maqsad Andijonda sodir etilgan qatliomni qoralash ekanini bildirdi.
“O'zbekistondagi Karimov rejimi amalga oshirgan zulm, zo'ravonliklarni ko'rsatish va Andijonda begunoh qurbon bo'lgan qardosh birodarlarimizni xotirlash va xotirlatish uchun konsullik binosi yoniga keldik. Bu yerda Karimovga la'natlar aytdik va u amalga oshirayotgan zulmkor siyosatni qoraladik. Yana o'zbek xalqi ozodligi uchun qilinishi kerak bo'lgan ishlarni qo'llab-quvvatlashga harakat qildik. Bundan keyin ham bu qo'llab-quvvatlovimiz davom etadi. Andijon voqealarini biz nafrat bilan eslaymiz. U yerdagi vatanparvar va samimiy o'zbek xalqining Turkiyadagi qardoshlari sifatida ularning yonida ekanimizni aytamiz”,- dedi Mustafo Qoyatuzli.
Pirmuhammad Xolmatning so'zlariga ko'ra, piketni yoritish uchun juda ko'p axborot agentliklaridan, xalqaro telekanallardan jurnalistlar kelgan. Konsullikdan hech kim piketchilar oldiga chiqmagan, deraza va eshiklar yopib olingan. Faqat ichkaridan turib piket videotasvirga tushirilgan. Bundan keyin boshqa tashkilotlar ham konsullik binosiga qora gulchambarlar qo'yib, piket qilish niyatini bildirgan.
Andijon voqealarining uch yilligi munosabati bilan piketlar va namoyishlar 13 may kuni Shvesiya, Vena, Kanada,Ukraina va boshqa bir qancha davlatlarda ham bo'lib o'tadi.Istanbuldagi konsullik binosi piket qilindi.


http://ozodlik.org/domesticreports/society/uz/2008/05/9E61B432-B2CF-4A92-9223-F92BE3D1585C.asp

[Madalio'g'li]

Bu (http://www.ntvmsnbc.com/modules/habervideo/video.asp?CatID=9&cbVideo=5051&cbQuality=1) da NTV haberi.

[TÜRKÇE]

abi guzelde,buralarda ne dedigini yazarsan daha guzel olur

[Madalio'g'li]

abi guzelde,buralarda ne dedigini yazarsan daha guzel olur

Abi iyi diyorsun da, gel son iletiyi bir de birlikte tarayalım:

Istanbuldagi konsullik binosi piket qilindi


Sadriddin


12 may kuni O'zbekistonning Istanbuldagi konsulligi binosini Turkiya ”Buyuk birlik” partiyasi yoshlar qanoti bo'lgan ”Alperenlar o'chog'i” a'zolari va boshqa harakatlar vakillari piket qildi.


Yuz kishidan ortiq bu piket qatnashchilari Andijon voqealarining uch yilligi munosabati bilan ta'ziya bildirib, O'zbekiston hukumatiga bu qatliom uchun norozilik bildirdi. Konsullik darvozasiga qora gulchambar osib qo'yildi.
Piketni kuzatgan ”Erk” demokratik partiyasi a'zosi Pirmuhammad Xolmatning ”Ozodlik” bilan suhbatda aytishicha, tadbirda O'zbekistondagi diktatorlikka barham berilishi, zulmning bas qilinishiga oid shiorlar ko'tarilgan.
”Yana ”Zo'ravonlikni to'xtat”, ”Andijonni unutmadik”, ”Andijonda qardoshlarimiz o'ldirildi” kabi shiorlar ham bor”,- dedi P.Xolmat.
”Alperenlar o'chog'i” tashkiloti raisi Mustafo Qoyatuzi piketdan maqsad Andijonda sodir etilgan qatliomni qoralash ekanini bildirdi.
”O'zbekistondagi Karimov rejimi amalga oshirgan zulm, zo'ravonliklarni ko'rsatish va Andijonda begunoh qurbon bo'lgan qardosh birodarlarimizni xotirlash va xotirlatish uchun konsullik binosi yoniga keldik. Bu yerda Karimovga la'natlar aytdik va u amalga oshirayotgan zulmkor siyosatni qoraladik. Yana o'zbek xalqi ozodligi uchun qilinishi kerak bo'lgan ishlarni qo'llab-quvvatlashga harakat qildik. Bundan keyin ham bu qo'llab-quvvatlovimiz davom etadi. Andijon voqealarini biz nafrat bilan eslaymiz. U yerdagi vatanparvar va samimiy o'zbek xalqining Turkiyadagi qardoshlari sifatida ularning yonida ekanimizni aytamiz”,- dedi Mustafo Qoyatuzli.
Pirmuhammad Xolmatning so'zlariga ko'ra, piketni yoritish uchun juda ko'p axborot agentliklaridan, xalqaro telekanallardan jurnalistlar kelgan. Konsullikdan hech kim piketchilar oldiga chiqmagan, deraza va eshiklar yopib olingan. Faqat ichkaridan turib piket videotasvirga tushirilgan. Bundan keyin boshqa tashkilotlar ham konsullik binosiga qora gulchambarlar qo'yib, piket qilish niyatini bildirgan.
Andijon voqealarining uch yilligi munosabati bilan piketlar va namoyishlar 13 may kuni Shvesiya, Vena, Kanada,Ukraina va boshqa bir qancha davlatlarda ham bo'lib o'tadi.Istanbuldagi konsullik binosi piket qilindi.




Wordde sözcük sayımı yaptırdım.
Toplam kelime sayısı : 261
Anlamını bilemeyebileceğimiz kelimeleri kırmızı olarak işaretledim.
Onların sayısı da : 27
Yani yaklaşık olarak %10 *

Bu % 1o'luk dilimi de buradan (http://sozluk.turkbirlik.gen.tr/index.php?a=index&d=19&Itemid=90) ve şuradan (http://sozluk.turkbirlik.gen.tr/index.php?a=index&d=19&Itemid=90) (emeği geçenlere teşekkürler) kolaylıkla takip edebiliriz. Diyelim ki kelimelerin % 2'sine 3'üne ulaşamadık, hiç olmazsa metnin geneline bakarak en azından bu kelimelerin anlamlarını kestirebilme şansımız bir hayli yüksek.

Hülasa: Göz atıp geçmek yeterli olmayabiliyormuş. :)


* (Örneklemeyi hasbelkader son ileti üzerinden yaptık, bunda bir vebalimiz yoktur. Metni ve haliyle metindeki mükerrer sözcükleri de hesaba katarak biz bu yüzde on'u + %10-15 ilavesiyle düşünelim. Yoksa % 10 gerçekten yüz kızartıcı bir oran. :) )

[TÜRKÇE]

Öylede abi, kelime kelime o haberi tarayacak olursak 2 gün sürer

[Madalio'g'li]

Öylede abi, kelime kelime o haberi tarayacak olursak 2 gün sürer

10-15 dakika. :)

Soru : Türklerin en çok sevdiği söz sanatı?
Cevap: Mübalağa. :cool:

[Qarshi]

Futbolda ikinci Sivas vakası
Türkiye Süper Ligi'nde yaşanan Sivas vakası benzeri bir olay bugün son grup maçlarının oynandığı Asya Şampiyonlar Ligi'nde yaşandı

Özbekistan'dan Pahrakor takımının yer aldığı Asya Şampiyonlar Ligi D Grubu'nda, Türkiye Süper Ligi'nde yaşanan Sivas vakasının benzeri bir durum tekrarlandı.

Son grup maçında Taşkent'te Katar'ın El Karafa takımını 2-0 yenen Pahtakor, gol averajıyla açık farkla önde olmasına rağmen gruptan çıkamadı.
İlginç bir durumun yaşandığı gruptaki son maçta Kuveyt'in El Kadisiye takımı deplasmanda Kuzey Irak'ın Erbil takımına 4-2 yenilerek 11 puanda kalması ilginç bir tablo oluşturdu. El Kadisiye grupta daha düşük gol averajına sahip olmasın rağmen gülen taraf oldu.

Grupta açık farkla averaj üstünlüğü olmasına rağmen Özbekistan temsilcisi Pahtakor'un gruptan çıkamamasına engel olan ise grup maçlarında rakibi El Kadisiye'ye karşı aldığı 1-0'lık mağlubiyet ve 2-2'lik beraberlik oldu. Bu durum Pahtakor'un gol averajı bakımından önde olmasına rağmen gruptan çıkma şansını Kuveyt temsilcisi El Kadisiye'ye kaptırmasına neden oldu.

Kulübün futbol tarihinde ilk defa rastlanan bu durum, camiada büyük üzüntü oluşturdu. Özellikle El Kadisiye'nin deplasmanda Erbil'i 4-2 yenmesi Pahtakor taraftarlarını fırsatı kaçırma adına daha da kahretti. Bu tablo sonucu Asya Şampiyonlar Ligi çeyrek finaline yükselen takım Kuveyt'in El Kadisiye takımı oldu.


Geçmiş olsun Pahtakor taraftarları :rolleyes:

[Madalio'g'li]

Turkiyadagi o'zbeklar

Turkiyada taniqli o'zbek jurnalisti, huquqshunos va adib Baxtiyor Shohnazarovning “Türkiye’deki Özbekler. Gerçek Yaşam Öyküleri” (“Turkiyadagi o'zbeklar. Hayotiy voqealar”) nomli kitobi nashr etildi. Ushbu kitob ikki qismdan iborat bo'lib, 1 qismda sovet tuzumi, kolxozlashtirish va migratsiya jarayonlari haqida hikoya qilingan. 2 qismda esa davlat vaziri va parlament deputatidan san'atkorgacha , nafaqaxo'rdan dehqongacha, hunarmanddan talabagacha, muxolifat lideridan doktorgacha va boshqa turli kasb egalari bo'lgan Turkiyadagi o'zbeklar bilan suhbatlar o'rin olgan.

Biz muallif Baxtiyor Shohnazarovga murojaat qilib, kitobda asosan kimlar haqida hikoya qilingani va uning mazmun-mundarijasi haqida so'radik.

Yusuf Rasul: -Kitobingizda Turkiyada yashayotgan o'zbeklardan kimlar haqida hikoya qilingan?

Baxtiyor Shohnazarov: - Men shu yil boshidan beri Turkiya hududiga so'nggi yuz yil mobaynida ko'chib kelgan o'zbeklar bilan suhbatlashdim. Ular Izmir, Istanbul, Manisa, Adana, O'smoniya shaharlarida va Xatay viloyatining O'vakent qishlog'ida yashashadi. Ular asosan Afg'oniston, Saudiya Arabistoni va Olmoniya kabi davlatlardan ko'chib kelishgan.
Turkiyaga XX asrdan boshlab ko'chib kelganlarni shartli ravishda beshga bo'lish mumkin:
1) Birinchi jahon urushi davrida Usmoniylar imperiyasiga tegishli bo'lgan Makka va Madina shaharlari imperiyadan ajralab chiqqach, o'sha joylardan Turkiyaga ko'chib kelgan o'zbeklar;
2) Ikkinchi jahon urushi tamom bo'lgandan keyin olmon armiyasidagi Turkistonlilar legionida xizmat qilganligi sababli o'z vataniga qayta olmasdan, 1949 yilda Turkiyadan boshpana topgan o'zbeklar. Ular Sovet ittifoqi hukumati tomonidan vatan xoini deb e'lon qilingan;
3) 1952 yilda Afg'onistondan Turkiyaga o'z imkonlari bilan ko'chib kelgan 79 oila a'zolari:
4) Sovet qo'shinlari Afg'onistonni ishg'ol qilgach, Pokistondan boshpana topgan o'zbeklarning bir qismi. Ular 1982 yili Turkiya hukumatining yordam dasturi asosida mamlakatga ko'chirib keltirilgan va uy-joy va yer bilan ta'minlangan to'rt mingga yaqin o'zbek;
5) O'zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin turli sabablar bilan Turkiyaga o'rnashib qolgan o'zbeklar.
Kitob ikki bo'limdan iborat. Birinchi bo'limda sovet tuzimining xususiyatlari, O'zbekiston haqidagi umumiy ma'lumotlar, mamlakatimizdagi migratsiya jarayonlari va Istanbuldagi o'zbek takiyalari haqida hikoya qilinadi. Millatdoshlarimiz bilan qilingan suhbatlar esa ikkinchi bo'limdan joy olgan. Bu bo'limda, shuningdek, Turkiyadagi O'zbek nomidagi qishloqlar haqida ma'lumotlar berilgan, bulardan biridan tayyorlangan reportaj o'rin olgan. Mening yoritilayotgan mavzular bilan bog'liq xotiralarim va shaxsiy fikrlarimga ham joy ajratilgan.
Mening suhbatdoshlarim turli kasb egalari bo'lgan kishilardir. Ular orasida sobiq davlat vaziri Abdulahad Andijon, sobiq parlament deputati O'rxon Qovunchi, Istanbuldagi Turkistonlilar jamiyatining sobiq raisi Xoqon Demir, asarlari asosida O'zbekiston televideniyesi tomonidan beshta videofilm suratga olingan Sobir Sayxon, qo'rboshilar Shermatbek va Nurmatbeklar bilan birga yashagan yuz yoshli Abdulhamid Ko'char, Ahmad Yassaviyning naslidan kelgan doktor Emin va Muqaddam Mingdonlar, zargar Shavkat Oynurol, katta doshqozonlarda palov pishiruvchi Turdiali Namanganiy, Afg'onistonda tug'ilib, Saudiya Arabistonida ishlagan va Turkiyada yashayotganiga qaramay, O'zbekistonni ham o'z vatani deb hisoblaydigan Abudrahmon Bobur, Amerikada ishlab boylik orttirgan Abdulla Quyosh, vataniga qaytolmagan sobiq o'zbek talaba, qo'shiqchi Shohsanam Qilicheva kabi ko'plab kishilar bor.

Yu. R.-Kitob nega turk tilida yozilib Turkiyada nashr etildi? O'zbekistonda chop etishning imkoni yo'qmidi?

B.Sh. - Kitobni turk tilida yozishdan maqsadim, bu yerda yashayotgan o'zbeklarning tobora yo'qolib ketayotgan madaniyati, tili va urf-odatlarini saqlashga mamlakatdagi tegishli organlar va keng jamoatchilikning diqqatini jalb qilishdan iborat edi. Shuningdek, o'zbeklarning o'zlari ham “olma pish - og'zimga tush” deb O'zbekistondan bu borada madad kutib o'tiravermasdan, o'zlari ham harakat qilishlari kerakligini ta'kidladim. Afsuski, qilingan suhbatlardan keyin O'zbekiston hukumatining xorijda yashayotgan millatdoshlariga nisbatan e'tibori yo'q deydigan darajada ekanligi ma'lum bo'ldi. Ular, hatto, O'zbekistonga borib kelish uchun viza berilmayotgani holatlari mavjud ekanki, buni qanday izohlashni bilmayman.
Kitobni O'zbekistonda nashr qilish imkoni, afsuski, hozircha menda mavjud emas. Buning uchun anchagina mablag' zarur bo'ladi. Bundan tashqari, u yerdagi sharoitlarda kitobning yarmi “qaychilanib” tashlanadi.
Nasib ekan, ilk kitobim Turkiyada turk tilida nashr etildi. 2004 yilda o'zbek tilida yozgan “O'qimasang - o'zingga zarar” nomli kitobimni bir obro'li gazetaning bosh muharriri o'zining bosmaxonasida chiqarib berishni va'da qilgandi. Ammo, va'dasining ustidan chiqmadi. Shunga qaramay, kitobning kompyuteriga ko'chirib olgan matnidan o'z ishlari uchun foydalanayapti.

Yu.R. –Kitob homiylari kim? Nashr adadi qancha?

B.Sh. - Kitobni nashr qilishda avvaliga turk tanishlarim moddiy yordam ko'rsatganini alohida ta'kidlashim kerak. Keyinchalik bir qancha o'zbeklar baholi-qudrat yordam qilishdi. Turkiston tadqiqotlari jamg'armasi ham o'z ulushini qo'shdi. Qilingan urinishlar oxir-oqibat o'z samarasini berdi. Kitob ming nusxada oliy sifatli qog'ozga bosildi. Jami 370 sahifadan iborat, buning 32 sahifasi rangli rasmlardan tashkil topgan ilovadir.
O'zbeklar haqida kitob yozgan turkiyaliklar aytishicha, yozilgan kitoblarni sotish juda katta muammo ekan. Ko'pchilik o'zbeklar o'zlari haqida yozilgan kitoblarni sotib olmasa boshqalar haqida nima deyish mumkin? Bunday bo'lishiga sabab sifatida yana O'zbekistonning chet ellarda yashayotgan millatdoshlariga nisbatan munosabatini ko'rsatishga to'g'ri keladi. Ayniqsa, afg'onistonlik o'zbeklarning aksariyati o'zlarining tarixiy vatanidan umidini uzib qo'yishgan.

Yu.R. –Turkiyadagi o'zbeklar xorijdagi boshqa o'zbeklardan qanday jihatlari bilan ajralib turishar ekan, kitobni yozish jarayonida shunga e'tibor berdingizmi?

B.Sh. - Katta shaharlarda yashayotgan o'zbeklar ko'proq mahalliy madaniyatga moslashishgan. Shunga qaramay, Istanbulli o'zbeklar har oyda bir marta gap-gashtakka yig'ilishar ekan. Men bir xonadonda o'tkazilgan gapga qatnashish imkoniga ega bo'ldim. O'ttizdan ortiq hamshaharlar yig'ilishdi. Shuni ta'kidlash zarurki, o'zbeklar O'rta Osiyolik kishilarni - qozoqmi, qirg'izmi, turkmanmi, tojikmi - kim bo'lishidan qat'iy nazar, “turkistonlilar” yoki “hamshaharlar” deyishadi. Bir kun kelib Turkiston yana birlashadi, degan g'oyaga haligacha ishonch bor.
Turkiyaning Suriya chegarasiga qirq kilometr masofadagi O'vakent qishlog'ida besh ming o'zbek yashashini O'zbekistonda kim bilar edi? Mening o'zim bu haqda shu yil mart oyida eshitdim va qishloqqa borib, u yerdagi ayrim kishilar bilan gaplashdim. Biz uchun yozilgan dasturxonda non, somsa, qatlamani ko'rib, og'zim ochilib qoldi. To'yda katta doshqozonlarda palov pishirilayotganini ko'rdim. Suhbatdoshlarim sof o'zbek tilida gaplashishidan xayratga tushdim. Afg'onistonning janubidagi Qandahor viloyatida ham ko'plab o'zbek millatiga mansublar o'z ona tilini yo'qotmasdan yashayotgani haqida ma'lumot oldim.
Afsuski, O'vakent qishlog'idan tashqari, boshqa shaharlardagi yosh o'zbeklar o'z ona tilini unutib bo'lgan. To'ylarda yor-yor ham aytilmaydi, onalar farzadlariga o'zbekcha alla ham aytishmaydi. O'zbekiston televideniyesi turk sun'iy yo'ldoshidan ham ko'rsatuvlarini namoyish qilganda edi, bunday salbiy holatlarning oldi olingan bo'lur edi.

Yu.R. –Turkiyadagi o'zbeklarning O'zbekiston bilan aloqalari qay darajada? Bordi –keldilar bormi? Nega ko'pchilik o'zbeklar o'z ona-Vatanlariga qayta olishmayapti?

B.Sh. - Turkiyalik o'zbeklarning eng katta muammolaridan biri O'zbekistonga borish uchun viza mavjudligidadir. Bu masala kitobda keng yoritilgan. Bundan bir yil oldin Turkiya O'zbekiston fuqarolariga nisbatan vizani bekor qildi. O'zbekistonliklar bemalol Turkiyaga kelib ketishmoqda. Qozog'iston, Qirg'iziston, Turkmaniston kabi davlatlar chet ellarda yashayotgan millatdoshlariga ikkita davlat fuqarosi bo'lish huquqini bergan. O'zbekiston esa bu masalaga yondashmayotgani sababli, turkiyalik o'zbeklar o'zlarini, ta'bir joiz bo'lsa, o'gay farzand kabi his qilishmoqda. Ular “Agar viza bekor qilinsa, biz vatanimizga borib xohlagancha yashash imkoniga ega bo'lamiz, bolalarimizni ham olib boramiz, tilimiz va madaniyatimizni saqlab qolamiz, aks holda o'n-o'n besh yildan keyin Turkiyada o'zbek tili butunlay yo'q bo'lib ketadi”, deyishmoqda.

Yu.R. -Kitobni o'zbek tiliga o'girish niyatingiz bormi?

B.Sh. - Ha, kelajakda o'zbek va rus, hatto ingliz tillariga tarjima qilish niyatidaman.

Yu.R. - Kitobni qanday qilib sotib olish mumkin?

B.Sh. -Kitob sotib olishni xohlaganlar buyurtma orqali olishlari mumkin. Bitta kitob narxi 12 AQSh dollariga teng. Bundan tashqari, chet elga yuborish uchun pochta xarajati ham 12 dollarni tashkil qiladi. Mana shu xarajatlarni ko'tarish imkoniga ega bo'lgan kishilar bahti63@gmail.com adresiga murojaat qilib, pul o'tkazish bo'yicha tegishli ma'lumotlarni olishlari mumkin. Uch va undan ortiq kitobga buyurtma berganlarga narxlar yanada arzon bo'lishiga e'tiboringizni jalb qilmoqchiman.

Yu.R. –Suhbat va ma'lumotlar uchun tashakkur! Ishonamanki bu ezgu ishlaringiz hali davom etadi, balki bundan keyin dunyoning boshqa mamlakatlaridagi o'zbeklar haqida ham ma'lumotlar to'plash va balki xorijdagi o'zbeklarning o'z internet sahifalarini tashkil etish imkoniyati paydo bo'lar?

B.Sh. Rahmat. Turkiyadagi o'zbeklarning internet sahifalari tashkil etilmoqda. Bu haqda yana qo'shimcha ma'lumot beramiz.

Suhbatdosh: Yusuf Rasul, Shvesiya.

Kaynak: yangidunyo (http://yangidunyo.com/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2/1689)

[Mr.Abdullah]

Soru : Türklerin en çok sevdiği söz sanatı?
Cevap: Mübalağa. :cool:

O\'zbek turkden ne kadar gidebilirki......

[Madalio'g'li]

O\'zbek turkden ne kadar gidebilirki......

Chunmadim... "ketmoq" fe'lini nima maqsadda ishlatdingiz?

[Mr.Abdullah]

Chunmadim... "ketmoq" fe\'lini nima maqsadda ishlatdingiz?

Salom, man ozbek inson turk bilan shu qadar yaqinki, hatto mubolag\'a qilishda ham ulardan (turklardan) o\'zib qayoqqa ham ketardi demoqchi edim. Yani shu mubolag\'a qilish turklarda ham bor ekan va \"oziga xoslik\" (ozellik) ko\'rinishidan biri ekan demoqchi edim.

[Madalio'g'li]

Salom, man ozbek inson turk bilan shu qadar yaqinki, hatto mubolag\'a qilishda ham ulardan (turklardan) o\'zib qayoqqa ham ketardi demoqchi edim. Yani shu mubolag\'a qilish turklarda ham bor ekan va "oziga xoslik" (ozellik) ko\'rinishidan biri ekan demoqchi edim.

:) Manavi mubolag'a emas.

[TÜRKÇE]

Mubalağayı herkes sever