ekram
04-03-2008, 12:00 AM
Birleshken döletler teshkilati 2008-yilni <mehmud kashgheri yili > qilip békitti
http://www.aliqq.com.cn/allimg2/cypic03/81/2.jpg
ulugh alim <<mehmud kashgheri>>
Bu yil miladiye 2008-yili, türkiye jumhuriyitining bu yilni <mehmud kashgheri yili > qilip békitishni iltimas qilishi, türkiy tilliq döletler we xelqlerning pa'al awaz qoshushi, ilmiy muhakime yighinlirini oyushturushi bilen dunya birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orgini qarar maqullap, bu yilni <mehmud kashgheri yili > qilip békitti.
Dunya medeniyet xezinisige öchmes töhpilerni qoshqan 67 alimning töhpilirini xatirlesh üchün, dunya birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orgini her bir yilni shu alimlarning nami bilen atashni békitken. Türkiy tilliq döletler we xelqler ottura asiya döletlirining tarixi, jughrapiyisi, milliy örp-aditi, ijtima'iy turmushi we edebiyat-sen'itini tetqiq qilidighan qamus-<Türkiy tillar diwani> hem bu meshhur eserning apturi ulugh alim mehmud qeshqirining hayati toghrisida ilmiy muhakime yighinlirini ötküzüp, alimning dunya medeniyet xezinisige qushqan töhpilirini xatirligen. Shu xususta türkiye jumhuriyiti birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orginigha 2008-yili <mehmud kashgheri yili > qilip békitishni iltimas qilghan. Bu iltimas testiqlinip pütün dunyagha élan qilin'ghan. Bu hal türkiy milletlirige zor shan-sherep élip kilish bilen birge, mehmud qeshqirining dunya étirap qilghan xelq'araliq alim ikenlikini chüshendürüp béridu. Mehmud qeshqiri 11-esirda yashap ötken uyghur alimi. U bashlan'ghuch ma'aripini a'ilisi we qeshqer opaldiki medrislerde alghan. Ottura we aliy ma'aripni qeshqerning öz dewridiki aliy bilim yurti bolghan <Medrese'i hemidiye>, <Medrese'i sachiye>de alghan. U bu jeryanda öz ana til-edebiyatidin bashqa erep, paris til-edebiyatinimu pishshiq igilligen. Andin yene islam tarix, islam pelsepesi, astornomiye, tilshunasliq, jughrapiye qatariq penler boyichimu oqup, yitük bilimge ige bolghan. Mehmud qeshqiri türkiy milletlirining nadir medeniy mirasi bolghan <Türkiy tillar diwani>ni <Xaqaniye tili> dep atalghan edebiy tilni asas qilghan halda, pütkül türkiy qebililer tilliridin matériyal élip tüzüp chiqqan we uninggha <دىۋانى لۇغەتىت تۈرك> dep nam bergen. Shuning üchün <Türkiy tillar diwani> türkiy til sistémisidiki hemme xelqlerning ortaq bayliqi dep qaralghan. Bu yilning <mehmud kashgheri yili > qilip békitilishi mehmud qeshqiri we uning ilmiy emgeklirini tonushturush, tetqiq qilish, we omumlashturushta ehmiti chong bolupla qalmay, türkiy milletlirining zor shan-sheripi hésaplinidu.
http://www.aliqq.com.cn/allimg2/cypic03/81/2.jpg
ulugh alim <<mehmud kashgheri>>
Bu yil miladiye 2008-yili, türkiye jumhuriyitining bu yilni <mehmud kashgheri yili > qilip békitishni iltimas qilishi, türkiy tilliq döletler we xelqlerning pa'al awaz qoshushi, ilmiy muhakime yighinlirini oyushturushi bilen dunya birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orgini qarar maqullap, bu yilni <mehmud kashgheri yili > qilip békitti.
Dunya medeniyet xezinisige öchmes töhpilerni qoshqan 67 alimning töhpilirini xatirlesh üchün, dunya birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orgini her bir yilni shu alimlarning nami bilen atashni békitken. Türkiy tilliq döletler we xelqler ottura asiya döletlirining tarixi, jughrapiyisi, milliy örp-aditi, ijtima'iy turmushi we edebiyat-sen'itini tetqiq qilidighan qamus-<Türkiy tillar diwani> hem bu meshhur eserning apturi ulugh alim mehmud qeshqirining hayati toghrisida ilmiy muhakime yighinlirini ötküzüp, alimning dunya medeniyet xezinisige qushqan töhpilirini xatirligen. Shu xususta türkiye jumhuriyiti birleshken döletler teshkilati pen-ma'arip orginigha 2008-yili <mehmud kashgheri yili > qilip békitishni iltimas qilghan. Bu iltimas testiqlinip pütün dunyagha élan qilin'ghan. Bu hal türkiy milletlirige zor shan-sherep élip kilish bilen birge, mehmud qeshqirining dunya étirap qilghan xelq'araliq alim ikenlikini chüshendürüp béridu. Mehmud qeshqiri 11-esirda yashap ötken uyghur alimi. U bashlan'ghuch ma'aripini a'ilisi we qeshqer opaldiki medrislerde alghan. Ottura we aliy ma'aripni qeshqerning öz dewridiki aliy bilim yurti bolghan <Medrese'i hemidiye>, <Medrese'i sachiye>de alghan. U bu jeryanda öz ana til-edebiyatidin bashqa erep, paris til-edebiyatinimu pishshiq igilligen. Andin yene islam tarix, islam pelsepesi, astornomiye, tilshunasliq, jughrapiye qatariq penler boyichimu oqup, yitük bilimge ige bolghan. Mehmud qeshqiri türkiy milletlirining nadir medeniy mirasi bolghan <Türkiy tillar diwani>ni <Xaqaniye tili> dep atalghan edebiy tilni asas qilghan halda, pütkül türkiy qebililer tilliridin matériyal élip tüzüp chiqqan we uninggha <دىۋانى لۇغەتىت تۈرك> dep nam bergen. Shuning üchün <Türkiy tillar diwani> türkiy til sistémisidiki hemme xelqlerning ortaq bayliqi dep qaralghan. Bu yilning <mehmud kashgheri yili > qilip békitilishi mehmud qeshqiri we uning ilmiy emgeklirini tonushturush, tetqiq qilish, we omumlashturushta ehmiti chong bolupla qalmay, türkiy milletlirining zor shan-sheripi hésaplinidu.