Kwl
07-05-2008, 05:15 AM
Son dönemde Orta Asya politikasını revize etme niyetinde olduğu bilinen Ankara’nın bölgeye yönelik politikasını daha pragmatist temellere oturtmayı ve kısa sürede etkin sonuçlar almayı hedeflediği gözlemleniyor. Bugüne kadar Orta Asya cumhuriyetlerinin tamamına birbirine yakın derecede önem yükleyen Türkiye’nin bu bütüncül yaklaşımını değiştirerek bazı konu ve ülkelere özel önem atfettiği anlaşılıyor. Kaynakları, jeopolitik konumu ve işbirliği imkânları itibariyle diğer Orta Asya cumhuriyetlerine oranla Ankara açısından ön plana çıkan iki kritik ülke Kazakistan ve Türkmenistan’dır. Bu iki cumhuriyetin sahip olduğu enerji kaynaklarının Batı pazarlarına ulaştırılması için transit ülke olarak tercih edilmek, Türkiye’nin sadece Orta Asya politikası açısından değil, Batı ile ilişkiler kapsamında da önem arz ediyor. Diğer taraftan Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbangulu Berdimuhammedov ve Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev’in Türkiye ile işbirliği noktasında istekli bir tavır sergilemeleri Türkiye’nin hareket kabiliyetini olumlu yönde etkiliyor.Ancak bölgede kalıcı ve sistematik bir politika yürütmek isteyen tüm aktörlerin üzerinde durduğu Özbekistan, çeşitli nedenlerle Türkiye’nin uzak kaldığı/tutulduğu bir ülke olarak nitelendirilebilir. Washington, Pekin, Moskova ve hatta yaşanan sorunlara rağmen Avrupa Birliği’nin Orta Asya politikalarının merkez üssü olarak Özbekistan belirlenmiştir. Türkiye adım atmaz ya da adım atmakta gecikirse, kısa süreli ve sonuca odaklı stratejilerin uzun dönemli çıkarlara hizmet eden basamaklar hâline dönüşemeyeceği açıktır. Bu kapsamda Özbekistan’ın bölgedeki stratejik öneminin bir kez daha vurgulanması gerekiyor. Öncelikle Özbekistan, Afganistan da dahil olmak üzere tüm Orta Asya cumhuriyetleri ile sınıra sahip olan tek ülke konumundadır. Orta Asya’nın ortasında yer alması münasebetiyle stratejik bir coğrafi konuma sahiptir. Diğer taraftan Özbekistan, bölgenin en yüksek ve genç nüfusa sahip ülkesidir. Bu noktada vurgulanması gereken unsurlardan biri de diğer Orta Asya ülkelerinde önemli miktarlarda Özbek diasporasının yaşadığıdır. Özbek ordusu da bölgenin en nitelikli ve güçlü ordusu olarak değerlendiriliyor. Ayrıca üretime dayalı ekonomisi büyüme trendini sürdürüyor. Bu temel verilere ek olarak Özbekistan’ın derin bir İslami geleneğe sahip olduğu, Orta Asya coğrafyasında Sovyetler Birliği döneminden beri İslam’ın en önemli merkezlerinden biri olduğu da unutulmamalıdır. Enerji kaynaklarını temel alarak değerlendirme yapacak olursak Özbekistan’ın bu alanda da Türkmenistan ve Kazakistan’dan geri kalmadığı görülüyor. Özbekistan’ın bu alandaki tek eksiği Hazar Denizi’ne sınırı olmayan tam bir kara ülkesi olmasıdır.
Türkiye ile Özbekistan arasındaki mevcut sorunların kronik hâl almasını ise karşılıklı adımlar atılmamasına ve yanlış algılamalara bağlamak mümkündür. Bugün gelinen aşamada Özbekistan’a atfedilen önemin ve ilişkilerin normalleştirilmesi için atılacak adımların yeniden masaya yatırılmasının gerekliliği ortadadır. Öncelikli konular iki başkent arasındaki iletişim kanallarının yeniden açılması ve karşılıklı çıkar tanımlamalarının her iki tarafa yeniden hatırlatılmasıdır. Siyasi temasın yok denecek kadar az olması, sosyal ve kültürel ilişkilerin de çok dar bir çerçeve ile sınırlı kalmasına neden oluyor. Her Orta Asya cumhuriyetinde olduğu gibi Türk müteşebbislerin Özbekistan’daki faaliyetlerini genişletmesi ve daha önemli projeler imza atabilmelerinin önkoşulu da siyasi ilişkilerin yumuşaması ile doğrudan ilintilidir. Mevcut potansiyelin değerlendirilmesi hem ikili ilişkiler açısından hem de bölgesel dengeler açısından olumlu sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.
http://www.asam.org.tr/tr/yazigoster.asp?ID=2248&kat1=56&kat2=
Türkiye ile Özbekistan arasındaki mevcut sorunların kronik hâl almasını ise karşılıklı adımlar atılmamasına ve yanlış algılamalara bağlamak mümkündür. Bugün gelinen aşamada Özbekistan’a atfedilen önemin ve ilişkilerin normalleştirilmesi için atılacak adımların yeniden masaya yatırılmasının gerekliliği ortadadır. Öncelikli konular iki başkent arasındaki iletişim kanallarının yeniden açılması ve karşılıklı çıkar tanımlamalarının her iki tarafa yeniden hatırlatılmasıdır. Siyasi temasın yok denecek kadar az olması, sosyal ve kültürel ilişkilerin de çok dar bir çerçeve ile sınırlı kalmasına neden oluyor. Her Orta Asya cumhuriyetinde olduğu gibi Türk müteşebbislerin Özbekistan’daki faaliyetlerini genişletmesi ve daha önemli projeler imza atabilmelerinin önkoşulu da siyasi ilişkilerin yumuşaması ile doğrudan ilintilidir. Mevcut potansiyelin değerlendirilmesi hem ikili ilişkiler açısından hem de bölgesel dengeler açısından olumlu sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.
http://www.asam.org.tr/tr/yazigoster.asp?ID=2248&kat1=56&kat2=