Rasululloh SAV va sahobalar aytgan she'rlar

[AbdulAziz]

Assalamu alaykum!

Баро разияллоҳу анҳу ривоят қиладилар:
«Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Хандақ куни туфроқ ташиётганларини, ҳаттоки кўкраклари ёлига туфроқ текканини кўрдим, ул зот сержун одам эрдилар. Ўшанда ул зот туфроқ ташиётиб Абдуллоҳ ибн Рувоҳанинг ражаз вазнидаги қуйидаги шеърини баланд овоз бирлан айтган эрдилар:

«Ҳидоят топмас эрдик, қилмасанг сен ҳидоятлар,
Қилмас эрдик хайру эҳсон, қилмас эрдик ибодатлар,
Улуғворлик ато этгил мудом бизга худовандим,
Рўбарў келганда душман бизга бахш эт матонатлар.
Адоват бирла бизга неча бор зулм қилди куффор,
Фитна истар бўлса, узни айладик биз ҳимоятлар».

Бухорий ривояти. “Ал-жомеъ ас-саҳиҳ”дан.

[Shoir]

Payg‘ambar alayhis-salom qilich taqqan ansorlar qurshovida Madinaga kirib keldilar. Quvonchi ichiga sig‘magan madinaliklar ko‘chalarga chopib chiqdilar, bu ularning hayotidagi eng baxtiyor kun edi. Ko‘chalarni to‘ldirgan ayollar, bolalar, kanizaklar zavq-shavqqa to‘lib qo‘shiq aytishardi:

Rasululloh to‘lin oydek nur sochib,
Chiqib keldi Saniyyatul-Vado’dan.
Shukr aytmoq lozim bizga har lahza,
Biron kimsa qo‘l uzmasin duodan.
Musulmonning shamchirog‘i bu dinni
Olib keldi Rasul bizga Xudodan.

Poyu piyoda, ot-ulovdagi kishilar rasulullohning atrofida girdi-kapalak bo‘lishar, o‘z uyiga olib kirish uchun tuyaning jilovini talashishardi.

"Nurul-yaqiyn"dan.

[Madalio'g'li]

Payg‘ambar alayhis-salom qilich taqqan ansorlar qurshovida Madinaga kirib keldilar. Quvonchi ichiga sig‘magan madinaliklar ko‘chalarga chopib chiqdilar, bu ularning hayotidagi eng baxtiyor kun edi. Ko‘chalarni to‘ldirgan ayollar, bolalar, kanizaklar zavq-shavqqa to‘lib qo‘shiq aytishardi:

Rasululloh to‘lin oydek nur sochib,
Chiqib keldi Saniyyatul-Vado’dan.
Shukr aytmoq lozim bizga har lahza,
Biron kimsa qo‘l uzmasin duodan.
Musulmonning shamchirog‘i bu dinni
Olib keldi Rasul bizga Xudodan.

Poyu piyoda, ot-ulovdagi kishilar rasulullohning atrofida girdi-kapalak bo‘lishar, o‘z uyiga olib kirish uchun tuyaning jilovini talashishardi.

"Nurul-yaqiyn"dan.

Sallu alayh

29611

[AbdulAziz]

Oisha onamiz raziyallohu anho rivoyat qiladirlar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam Madinaga kelganlarida Abu Bakr bilan Bilol isitmalab kplishdi. Men ularning huzuriga kirib: «Ey vadari buzrukvor (ya’ni, otalari Abu Bakrga qarata aytyaptilar), ahvolingiz nechukdir, ey Bilol, o‘zingizni nechuk his etmakdasiz» - deb so‘radim. Abu Bakr isitma zo‘riqqanda:

«Uyimda bo‘lsaydim jon chiqar mahal,
Poyabzal inidan yaqindir ajal», —
der erdilar.

Bilol ersa, isitma bir oz vasayganda, yig‘lab:

«Taqdirim ne erur, bilmasman e voh,
Boshimga ajaldin kelurmu sipoh?
Bir kecha bo‘lsa ham, ona vodiyim,
Qo‘ynida yotsaydim, mehribon Olloh!
Qonib ichsam erdim, shaffof suvlarin,
Qaniydi, tashlasam, unga bir nigoh!»—

der erdilar. Men bu haqda Janob Rasululloh sallallohu alayhi va sallamning huzurlariga borib aytib erdim, ul kishi: «Yo Olloh, bizga Madinani Makka singari, yokim undan ham ortiqroq mahbub etg‘il! Yo Olloh, uning toshu tarozisiga baraka ato etg‘il, uni (ahlini) hamisha bardamu sog‘lom qil, mana bularning bezgagini ersa, Juhfaga ko‘chirg‘il!» — dedilar.

Buxoriy rivoyati, ”Al-jome’ as-sahih”dan.

[Shoir]

Shu yilning safar oyida Azal, Qora qabilalaridan islomiy saboq berishga odam yuborishlarini so‘rab vakillar kelishdi. Payg‘ambar alayhis-salom Osim ibn Sobit Ansoriy boshchiligida o‘n kishini ularga qo‘shib berdilar. Ular kunduzi yashirinib, kechalari yo‘l bosishdi. Rajiy degan joyga yetganlarida vakillar xiyonat qilib, musulmonlarni Abdulloh ibn Unays tomonidan o‘ldirilgan Sufyon ibn Xolid Huzaliyning qabilasiga oshkor etishdi. Huzayl qabilasidan ikki yuz o‘qchi musulmonlarning izidan tushdi. Dushman ta’qibidan xabar topgan musulmonlar toqqa chiqib olishdi. Dushmanlar: "Pastga tushinglar, sizlarni o‘ldirmaslikka va’da beramiz", deyishdi. Uch kishi aldanib pastga tushdi, Osim boshchiligidagi qolgan yetti kishi jang qildi. Pastga tushganlardan biri shu zahoti qatl etildi, qolgan ikkovlon Makkaga eltib musulmonlarda qasdi bor mushriklarga sotildi va shu yerda qiynab o‘ldirildi. Ulardan Hubayib ibn Adiy o‘limi oldidan quyidagi she’rni o‘qidi:

Imon bilan ketsa bas, asar qolmas armondan,
Shahid bo‘lib yiqilsang o‘q yeb o‘ngu so‘l yondan.
Haq yo‘liga jon tikdim, u istasa shubhasiz
Qiynalgan bu vujudim joy oladur rizvondan.

"Nurul-yaqiyn"dan

[AbdulAziz]

Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ўн кишилик бир гуруҳни Осим ибн Собит ал-Ансорий бошчилигида (мушриклар томон) айғоқчиликка юбордилар. Улар Усфон ва Макка оралиғидаги Ҳадьа деган ерга етишганда Ҳузайл қабиласининг Бану Лиҳён деб аташадирган бир қавми улар хусусида хабар топиб, тезликда икки юзга яқин камончиларни уларни излашга жўнатди. Мушрик камончилар мусулмонларни излай-излай, ниҳоят улар Мадинадан сафар учун ғамлаб олиб, йўл-йўлакай еб ташлаган хурмо данакларини топиб олишди-да: «Бу данаклар Ясриб (яъни, Мадина) хурмоси данакларидур» — дея уларни таъқиб қилишга тушишди. Осим ва ул кишининг ҳамроҳлари мушрикларни кўришлари ҳамоноқ бир (тошлоқ) тепа устига чиқиб олишди. Мушриклар уларга: «Пастга тушингизлар, қўлни-қўлга бериб (дўстлашайлик), бирортангизни ўлдирмаймиз, деб ваъда берурмиз!» — дейишди. Шунда мусулмон жашчилар гуруҳининг амири Осим ибн Собит: «Аммо мен, Оллоҳ таоло ҳақи, (кечагина кофирликдан қайтиб, мусулмон бўлиб), бугун бир кофирдан паноҳ сўраб пастга тушмасман! Ё парвардигоро, ўз Расулингни бизнииг ҳолимиздан хабардор қилгил!» — дедилар. Шундан сўнг, мушриклар камонлардан ўқ узишиб, Осим бирлан яна олти кишини ўлдиришди. Омон қолган уч киши — Хубайб ал-Ансорий, Ибн Дасина ва (исми номаълум) яна бир киши эрса мушрикларнинг сўзига ишониб пастга тушишди. Мушриклар улар яқин келгач, камонлари торини ечиб, (қўл-оёқларини) боғлашди. Шунда бояги (исми номаълум) учинчи киши: «Бу хиёнатнинг бошидур, Оллоҳ таоло ҳақи, сизларга (таслим бўлиб) ҳамроҳлик қилмайман, шерикларим(нинг ўлсалар ҳам таслим бўлмаганлари менинг учун) бир ибратдур!» — дедилар. Шунда мушриклар ул кишини судраб, ўзлари бирлан олиб кетишга кўп уринишди, аммо қаттиқ қаршилик қилганларидан сўнг, ўлдиришди. Кейин, улар Хубайб ва Ибн Дасинани олиб йўлга тушишди-да, Маккага боргач, иккалаларини қул қилиб сотишди. Хубайбни Ҳарас ибн Омир ибн Навфалнинг фарзандлари сотиб олди. Хубайб Ҳарас ибн Омирни Бадр куни ўлдирган эрдилар. Шундай қилиб, Хубайб уларнинг қўлида асир бўлиб қолдилар.
Убайдуллоҳ ибн Иёзнинг менга айтганларига кўра, Ҳараснинг қизи ул кишига бундай деб маълум қилибди: «Барчамиз Хубайбни қатл қилмоққа тўпланганимизда Хубайб тозаланмоқ учун мендан устара сўрадилар, мен устара бердим. Шу аснода мен ғафлатда қолиб, ўғилчам ул кишининг олдиларига бориб қолибди. Бир пайт қарасам, у Хубайбнинг тиззаларида ўлтирибди, Хубайбнинг қўлларида эрса устара. Мен бу ҳолатни кўриб, ниҳоятда қўрқиб кетдим. Хубайб қўрққанимни юзимдан англаб: «Уни ўлдиради, деб қўрқиб кетдингми? Мен ҳеч қачон бундай қилмасман!» — дедилар. Оллоҳ таоло ҳақи, мен Хубайбдан яхшироқ асирни ҳеч кўрган эмасман! Оллоҳ таоло ҳақи, бир куни мен Хубайбнинг бир бош узум еб хурганларини кўрдим, ваҳоланки ул киши кишанбанд ҳолда бўлиб, бунинг устига Маккада (шу вақтда) узум ҳам йўқ эрди».
Ҳараснинг қизи: «Бу узумни Оллоҳ таолонинг ўзи Хубайбга ризқ қилиб юбораётир» — деб айтар эрди.
Хубайбни қатл қилмоқ учун Ҳарамдан ташқарига (олиб), чиқишганда, Хубайб уларга: «Мени холи қўйингизлар, икки ракъат намоз ўқиб олайин!» — дедилар. Улар ул кишини холи қолдиришиб эрди, икки ракъат намоз ўқидилар. Сўнг: «Агар (ўлимдан) қўрққанидан намоз ўқиётир, деб ўйламаганингизда, яна кўпроқ ўқиган бўлур эрдим, Ё парвардигоро, уларнинг барчасини ҳисобга олиб қўйгайсан!» — дедилар-да, қуйидаги шеърни ўқидилар:

Мусулмон ҳолда ўлсам, зарра парвойимга келмас,
Қайси ён бирла йиқилмоғимни Оллоҳ фарқламас.
Саховат соҳиби бўлмиш ўзи танҳо илоҳимга,
Қийма-қийма жисмима бермоқ савоб ҳеч гап эмас!».

Кейин, Ибн ал-Ҳарас ул кишини қатл қилди. Шу кундан эътиборан, тутқунликда қатл қилинаётган ҳар бир мусулмон учун қатл олдидан икки ракъат намоз ўқимоқлик Хубайбдан одат бўлиб қолди. Оллоҳ таоло Осим ибн Собитнинг («Ё парвардигоро, ўз Расулингни бизнинг ҳолимиздан хабардор қилгил!» деган) дуоларига шаҳид бўлган кунлариёқ ижобат қилиб, (Жаноб Расулуллоҳга ваҳий юборди ва) ул зот ўз саҳобаларига улар хусусида хабар бера туриб, уларнинг шаҳид бўлганларини маълум қилдилар. Қурайш мушрикларининг улуғлари, одамлар Осимнинг ўлдирилганларини айтишганда, бунга ишонч ҳосил қилмоқ учун бир қанча мушрикни ул кишининг бирор аъзоларини кесиб олиб келмоққа юборди. Осим Бадр куни уларнинг улуғларидан бирини ўлдирган эрдилар. Оллоҳ таоло Осимнинг жасадларини мушриклардан ҳимоя қилмоқ учун туман янглиғ беҳисоб (қовоқ) арилар тўдасини юборди, мушриклар ул кишининг бирор аъзоларини кесиб ололмади».

Бухорий ривояти. ”Ал-жомеъ ас-саҳиҳ”дан.

[AbdulAziz]

Anas raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Xandaq kuni ansorlar bunday deb bayt o‘qishdi:

«Qilib bay’at Muhammadga deganmiz:
Jihod aylagaymiz toki bormiz!»

Janob Rasululloh ularga javoban bunday deb bayt o‘qidilar:

«Oxiratdin yo‘q erur o‘zga hayot hech, mutlaqo,
Barcha ansor, hijrat ahlin qil mukarram, rabbano!»

Buxoriy rivoyati