Siz Mung'ulmi?Yoki................???/

[Rustam]

Assolom aziz qondoshlar,
men bu sahifada Uzbek va Uyghur qerdoshlarnin "biz azaldin bir halq"degan temo ustada olip borgan qizg'in munozirasini kurip hoyojon bilan hammasini uqip ciqtim.Afsus bir Uzbek
qerdoshimiz mundoy yozipti.

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

men bu dostimiznin koz qoroshiga qushilolmoyman.
Orimizdin bir suyimli Uzbek og'li koplegan Uyghur va Uzbek qerdoshlarimiznin bu sahifadin poydolenishiga quloyli bulsin ucin uz kuz qoroshlarimizni imkon bor Uyghur yoki Uzbek tilido yozishimizni tavsiya qipti.shu vajhidin man uz mulohizamni Uyghur tilido yozdim.

Torihqo nazar toshloydigan bulsoq,dunyo torihi malum manedan olip eytqonda,dal millatlarnin qushilish va madaniyatning yug'irilish torihidur.Hozirqi zomon millatlari icida hic qondoy bir millat sof bolgan emas.Lekin mayli u millat bir nacca ,yoki nacca onlagan milli tarkiblarning qushilishidin shakillangan bulsin,ulor homon bir yoki bir nacca ososi tarkibni(qevmni)uzinin ajdodi dep ulig'loydi.jumledan,Uyghur va Uzbek halqlarimi uzoq muddatli torihi taraqqiyot jeryonido nur'gin qevm va etnik tarkiblarni uziga singdurib bugunki Uzbek va Uyghur millatlarini shakillandurgan.Undoy esa bizning ajdodimiz zodi qoysi bir ososi qevm?Mong'ulmi? yoki Turkmi?
Yiroq qadimda,Mayli hozirqi Uzbekiston bulsin yoki Uyghurlor yoshovatkan Torim vodasi bulsin Turki qevmlar uz hokimiyatlarini tiklashdin burin,Tohri,Sok,Bokteritan,Sogdiyan,Azarilar,Siyon pilor qotorli Ushshoq millatlarnin Bekliklari edi.man bu haqqinda kop sozlap ulturmoyman.
Milodi 9-asirlar mobaynida Turki qavmlar Oltoy tog'lari,Urhin-Selingo daryo vodasi va Mon'gul colluklaridan ot copterip zor kulamda janupqo va g'aripka kucti.ham shu joylorda yoshovatkan turki qavmlar bilan birlaship kuclanip ,yarlik kicik millat va davlatlarni uziga buysindirip,Sotuq Bug'rohonning sarkardaligida johonga mashhur buyik"Qoro honilor Sulolasi"ni tikladi.uzoq utmay Arab g'ozotcalarining turtkesida Sotuq Islam dinini Qubil qildi ham budin puqrolarini holis ham majburi vostalar bilan bu dinni qubil qilishqo majburlidi.shunin bilan uzoqqo dovam etkan islamlishish davri boshlandi,shundoqlo bu sulolami mislisiz zor taraqqiyotqo irishti.uning zimini alvatta hozirqi Uttura Osiyo royunin kop qismini tashkil qilgan,oholosi ososliqi Uyghur,Yagma,Qipcoq,Turklashkan Sogdi,Sok qotorli turki tilido sozlashidigan grouplar edi.shuni samingizga salip quyoy,bu cog'do dunyodo Uzbek degan millat nomi tehi mavjud emas edi,siz biz bilan bir qevm edingiz!!
lekin bu osoyishlik kunkar,Turki qavmlarnin mislisiz gullinish davri ,johon talvasi--Cingizhon ning ot tuyoqlari ostida asabilarca honivayron qilindi."Ulor borganlo yarlarida oholini dahshatlik qirdi,masjidlarida otlarini boqti,Mungullornin uzimu azaldin kurib boqmagan ojoyip koromat selingan urdilar kuydirildi,yarliklar ucin huddi budin johon jannaddin biroqlo duzohka oylangan edi."("Mong'ullorning Mahpi Torihi"din qisqortip elindi.)
lekin mayli qondoqlo bulmasin qoloq,yovoyi Mong'ullor ulliqocon Islomleship uzinin johonga mashhur buyik madaniyatini yorotkan ("Turki Tillor Divoni","Qutodg'i Bilig"lar shulor jumlisidindir)Turki millatlarni ot ustida boshquroliganleri bilan,uzliri tuyip-tuymoy Turklishishka qorop yuz tutti.Cinngizhon mustamliklarini uz ug'ulliriga porcilop bergandan keyin bu ahvol tehimu tizlashti.
mono bu buyik Turk madaniyatning kuci!!!
malum manadan eytqondo,shundin keyinki nacca asir Mungullornin uzungo suzilgan Turklishish davri bulip hisoplinidu.bu jaryondo Uyghur-turk,madaniyati yana bir yengi taraqqiyot bosqiciga kerip,"Cog'otoy Turk tili va madaniyati"ni shakillanduridu.Buyik shoerimiz Mavlono Lutfi,Va "Uyghur boxshenin Ug'li" Alishir Novoyi uz asarlarini dal mushu "Cog'otoy Uyghur tili"do yozgan.
Shu jaryonlarida Turklashkan Mung'ullornin avlodlaridin bir bul'gan Uzbekhon tuqilip "Dashti-Qipcaq"royunido "Oltin Urdo Honliqi"nin tahtiga ultirip janupqo zimin kengaytip Mavraunahir royunlarini uziga buysindirip "Uzbek Honligi"ni Tiklaydi.Otolmish "Uzbek"nomi mono mushu voqitta borliqqo kelgan!!!.kaskin qilip eytqondo "Uzbek"hargizmu bir millatnin nomi emas,balki bir istiloqinin nomi .darvaqa u boshlap borgan oz sonli Mung'ullor olliqocon Turklashkan qerdoshlari oldeda birlashmay nema omol?.siz eytqondak qushilmiganlari Qulmiq otilip qolgan.qolganlari yarlik Turki halqlar va Turklashkan Mung'ullorga singip ketkan.lekin Uzbek degan bu nom "Uzbek Hondonlegi"nin zovol tepishi bilan yani Bobur devriga kelganda uz manisini yuqotqon.siz yodloydigan "Bobur Shoh"va uning inasi --biz Uyghurlor Yodloydigan "Sulton Saydhon" garca ikkilasi ham Turklashkan Mung'ullornin ohirqi avlod honlaridan bulsimi lekin Hic qoysasi uzini "Mung'ul" yoki "Uzbek"dep otigan emas.Bobur uzini "Turk"desa,Saydhon uzini "Uyghurning hoqoni"dep otigan.
Toki Uzbeklar Ruslar davrigica,qerdosh millatlar tarapidin "Anjonli","Buhoreli"yoki "Sort"dep otolso,Uyghurlor "Qashqarli","Olta shaharli"yoki uhshoshlo"Sort"dep otolgan.Qozoqlarning Uyghurlorni hozirgica "Sort"dep otishi ana shunin jumlasidindur.
Darvaqa,tarkibimizda Mung'ul qoni yuq emas.lekin siz buningdin uzingizni men Mung'ulning avlodi desingiz tulimi kulkali bulmasmi???
bobingiz Bobur ozi Turklashkan-Mung'ul avlodi turip uzini "men Mung'ul"demagan yerda,bugun uzingizni tomoman "men Uzbek"dep otigan sizga nima juropti???
Garca men malum savaplar tupayladan bazi torihi yilnomilarni kursatmegan bulsommu,uz torihidin oz tola hebari bulgan mayli Uzbek yoki Uyghur bulsin,geplarimni tushinalaydi.
voqit munosivati bilan hayr-xosh!
hammaga omonli quvonish tilap:
Rustam

[Neo311]

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

kim u' ulug'bek digeni.konglingizga kalmisen,ulug'bekning kollisi
ham eshitmaydikan.chunki men maxmud qashqiry,alshir navoiy,
yusub xos hajib,abu nasir forabi qatorliq turk uighur olimidin boshqa
kishlarning so'ziga oncha bak ishnib katmaymen.
Bu gab faqatlo qo'lashmabdi.haqiqatan o'zbeklar qolmiqlardin kelib chiqqon bo'lsa men uygurni tibattin kelib chiqqan dab aytsam ishnarsizmi??? bazibir kitoblarga yolg'an narsini shunday o'xshitib
yozdiki bu insonlar. yana shuni takitlab o'tish kerakki hozir sening mening daydig'on voqit ham amas. hammasi bir va faqat birlo.

[Rustam]

Solom,qedirlik Uyghurim Qeyserjon,
bilishimca siz bir urto-mektab uquvcisig'u deyman.Shung'o hoyojonlonmong.torihqo her qocon astoyidil muomila qilish kirak.
qerdoshimiz Uzbeklar torihido haqiqatanmu Ulug'bek esimli buyuk mutappakkur,ostrunum,utkan.u buyuk zod ham biz Uyghurlorning buyuk Olimimizdur.bilmay turip ziddiyatni kucaytmang.!
Darvaqa,sizning ham mening shundoylo Uzbek qerdoshlirimizning tarkibimizda uhshoshlo ozdur-kuptir Mung'ul qoni bor.buningdin tonmoymiz.(mening yuqorqi yozganlarimni astoyidil kurmapsiz!),lekin Mung'ullor bizga ossimilyotsiya bulg'an,bizning ajdodimiz Turk,jumladan Uyghur,hargizmi hozirgica kegiz uylarda yovoti holdo yoshovotkan qoloq Mung'ul emas.bunisi der haqiqat.!!
sizdin utinidig'inim voqtengiz esa budin Turk qevmlarga oyit torihi kitoblarni kurip ciqing.Torih yolg'onni ,burmiloshni sig'dirmoslar.
sizga omonli quvanish tilap qerdoshingiz,
Rustam

[chimkent]

bu yerdaki munozira amdi????.................
No''''ЗлГс

[Rustam]

Salom Chimkent:
Tushanmedingizmo?!
Tushanmegan bulsangiz tingshong!
Dimakchemanki,Uzbek va Uyghur bir biriga qon gerdosh millatlardur.
Biz Uyghurlorda"Otning boshiga ursa tuyeqi sirqiryapti"degan temsil bor.shungo Uzbek dustlardin utinidiganim,siz ozgina poydani dep yoki xeqdan qurqip,uz qerdoshlaringizni sotmang.Uyghurlarning qexrimon ug'il-qizlarini ovzingizga kelgancha "terrorist"dep haqoratlemang.
Biz "Uzbeklar bizni mustaqil qelip birarmakin "dep sizdin
tamo tortip "sizni bizning qerdoshimiz "devotkanimiz yuq.moqil shundomi dayli,siz da bizga yordam bergadak kuch-qudrat bormi?!uzingiz xeqqa xushomat qelip,xeqning yordami bilan kun elivotsangiz!??
Biz Uyghurlor orasinda yeqinqi yillordin beri,bulipmi sizlar mustaqil bolgandin keyin,Uzbek medaniyatiga qiziqish avj oldi,bu hargizmu sizdin yordam kutip sizlarga hushomat qilganlik amas.(sizning holingizning qoncheliklikini biz yoxshi tushinamiz.)belki bir xill milli yeqinchilichdan bolgan.xuddi ikki yarda oyralip yoshavatkan bir qondosh aka-uka bir birini sog'ingandak,bir-birini yodlagandak,bir biriga kuyingandak,siz tushinamsiz bu hil hissiyodni??????
uz menpati uchin uz qerdodhalrini boshkalarga setish,faqat munopiqlorningla quledan keladi!!!!
Yasho Uzbekiston va Uzbek qondoshlar g'ururing bilan!!


Rustam

[Gapni ochigi!]

Salomlar yana bir bor birodarlar.
Rustambek siz juda ham nizik masalani u'rtaga tashlabsiz!
Albatta, bugungi kunda tugulib usgan vaktidan beri uzini Uzbekman deb yashagan odamga biradaniga sen Uzbek emassan Turksan desangiz kandaydir galati eshitiladi! Ammo kancha gayritabiiy tuyulsa ham bu bor hakikat! Shahsan men Uzbek degan millat nomini tarihdan izlasam har safar boshi berk kuchaga kirib kolaman. Temur uzini truk desa, Bobur uzini turk desa, Navoiy turk desa, Yassaviy turk desa, Mukimiy uzbekman demasa, Furkat uzbekman demasa, Zavkiy uzbekman demasa, Avloniy uzbekman demasa............ Ey Alloh..... juda ham galati ahvolda kolaman har safar!
Albatta bizni turkchamiz usmonli turkchasidan fark kiladi. Bizni turkchamiz Karluk turkchasi, yoki Sharkiy turkchadir! Tamom, shu hamma narsaga nukta kuysa kerak deb oylayman.
Har zamonda miyamga mana bunday fikrlar keladi. Bizga bu nom ya'ni Uzbek degan nom sovetlar berilgan. Agar sovet hukumati butun butun halklarni vatanidan kuchirib yuborgan bulsa..., nega endi ular butun bir halkka sohta nom berganiga ishonmaslik kerak? E'tibor bering Chor Rossiyasi bizni ulkani Turkiston deya tan olgan, ammo Sovetlar bulib tashlash va halkka sohta nom berishni ma'kul kurgan va zudlik bilan shu millat nomida ruyhatdan utkazgan. Bu yerda yana bir narsa etakchi rol oynaganki u ham bulsa Turkiston halklaringing ozini oddiygina kilib musulmon deya tanitganidir. Bu omil ham sohta milliylashtirish siyosatini yana osonlashtirgan. Tojiklar hakida ham huddi shu fikrlarni aytish mumkin, aslida tojik degan etnonim yok! Tojik degan nom oylab topilgan! Orta Osiyoni ikki kadim va buyuk halkiga sovetlar tomonidan sohta nom berilgan! Chunki Sovetlar usmonli turklar va eron bilan katta muammolari bulgan Chor rossiyasinging davomi edi, va ravshanki Orta osiyodagi turklar va forslarni uz nomi bilab atashni istamagan. Shu tarzda sohta "millatlar" vujudga kelgan.
Men yana orzu kilamanki juda ham kech bulmasdan sohtalikni tuzatilsa! Uzbekistonda referendum utkazilsayu, mamlakat nomi o'sha Kukonda elon kilingan va hatto konstitutsiyasi ham kabul kilingan Turkiston nomi kayta berilsa! Aytgancha, ushbu vokea munosabati bilan Kukon urislar tomonidan konga botirilgan va 5000 dan ortik tinch aholi!!! ham kurbon bulgan! Ming yomon bulsa ham, ming terrorist bu'lsa ham, Erk partiyasi tavsiya etgan Turkiston bayrogi hilpirasa!
Nakadar shirin orzular!!!!!!!! Albatta, bu bilan korin tuyib kolmaydi yoki chuntak pulga tuyib kolmaydi, ammo milliy tuygumiz tiklanar edi. Shundan keyin hech kim Amir Temur nega uzbek emas? Bobur nega Uzbeklar bilan savashdim deb yozgan??? va boshka boshka savollar barham topar edi. Boy tarihimizga tugridan tugri egalik hukukini kulga kiritar edik!
albatta arzimagan narsalar barchasi deguvchilar topiladi, ammo aynan milliy tuygu halk uchun nondan kimmat turishi tarihdan barchaga ma'lum!
Uzbek degan hon utgan emishda 15 asrda keyin uzbek degan millat paydo bulgan emish! Navoichi, Temurchi? Boburchi? Yassaviychi???.........ruyhat uzok davom etishi mumkin, ammo taassuflarkim bu bizni milliy tuygu hakidagi karama-karshiliklarimizni orttiradi holos. Karama-karshilikka barham berish uchun sovetlar oylab topgan uydurmaga barham berish kerak!
Mana shunaka orzular. Bu fakat mening orzularim va hech kimni bunga ishontirmokchi emasman.
Rahmat,

[guest]

Ni hao
Qalmaqtar (Jo`ngarlar) betrayed turks in 17th century. They fought against Qazaqtar on side of Qaraqitay. For a short period of time, Qalmaqtar leader Galden Ceren was controlling half of todays Central Asia, including Tashkent city.
Finally, Jo`ngarlar paid the just price--their seased to exist (except its western most settlements in todays russia). As contemporaries observed, after their failure to conquer all Turkistan, Qaraqitays would kill Jo`ngarlar's warriors, their wives, children and old people without exception and mercy. Still, western Turkistan and Sinkiang is under qaraqitay's rule.
After that Qaraqitays started their intrusion into todays Kazakistan, and if not union with Russia, Qazaqtar would have been destroyed by Qaraqitays too.
Xiexie

[FREEMAN]

uzbek degan nom 13 asrda kelib chiqqan deyishadi. horazmliklarni tarihi esa eramizdan oldingi zamonalarga borip taqaladi. nafaqat horazmliklar, boshqa turkiston halqlari ham shunaqa. endi bularni uzbek deyish kerak mi? umuman bular uzbekmi uzi? nega biz uzimizni uzbek deymiz? shularni uylap qoldim. shula haqida muzakora qivoriyla...

[Rustam]

solem Huorezimli dustim:
meningcha Huorezimliklar hozir "Uzbek" otelivotkan Uzbekiston Turklari bilan qon qerdosh ,yani ota bir ona bir millat halqdir,Huorezim bir qedimi beklikning davlat nomedir,u Turklar tarapidan buysindirilishdan burin birmazgil madaniyat jahattin Porislorga uxshoshlo ilg'ar bulip qadimi Utturo osiyo halqlariga intoyin chongqir tasir kursatkan.shu sevaptin Huorezim degan bu nom mayli johonning choqi qonday aylonsin hichqochon torihdan uchirilmigan.lekin halchi nachcha yuz yilli buron-chopchinlar jaryonida tomoman uz aslani yuchotchan,yani olliqochan hozirchi Uzbek,tog'rasi Utturo osiyo Turklarining bir tarkibi chismiga aylonip ketkan.shuningdak Qashqarmu Uyghur-Turklari "Qora-honilar Sulalasi"ni tiklashdan burin boshqa bir qadami qavmga tava davlat edi.lekin Qashqar nomi hozirg'icha soqlanip kelgan bulsami,hozirqi ohalisi biz Uyghurlorning ang tipik vakilidir.ikkisi uxshosh bir ish.
siz qoymuqmang ,siz hozirqi Uzbekistonliqlar bilan tomoman bir halqsiz,tilingizdiki ona sona farqlarga kelsak,u faqat shivadaki farq ,tildiki farq emas,bu nahoyti nurmol ahfal.
salomat buling,
Uyghur dustangiz Rustam

Assolom aziz qondoshlar,
men bu sahifada Uzbek va Uyghur qerdoshlarning "biz azaldan bir halq"deya temo ustada olip borgan qizg'in munozirasini kurip hayojon bilan hammasini uqip chiqtim.Afsus bir Uzbek
qerdoshimiz mundoy yozipti.

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

belkim yozganlarini asosi bordi,lekin u masilani nigizdan tushandarip berolmaydi.

men bu dostimizning ko'z qaroshiga qushilolmoyman.
Orimizdan bir suyimli Uzbek og'li koplegan Uyghur va Uzbek qerdoshlarimizning bu sahifadan poydolenashaga quloyli bulsin uchin uz ko'z qaroshlarimizni imkon bor Uyghur yoki Uzbek tilido yozishimizni tavsiya qipti.shu vajhidin man uz mulohizamni Uyghur tilida yozdim.

Torihga nazar toshlaydigan esak,dunyo torihi malum manedan olip eytqonda,dal millatlarning qushilish va madaniyatning yug'irilish torihidur.Hozirqi zamon millatlari ichida hich qondoy bir millat sof bolgan emas.Lekin mayli u millat bir nachcha ,yoki nachcha onlagan milli tarkiblarning qushilishidan shakillangan bulsin,ulor hamon bir yoki bir nachcha asosi tarkibni(qevmni)uzining ajdodi dep ulig'loydi.jumledan,Uyghur va Uzbek halqlarimi uzoq muddatli torihi taraqqiyot jeryonida kup qevm va etnik(milli) tarkiblarni uziga singdurib bugunki Uzbek va Uyghur millatlarini shakillandurgan.Undoy esa bizning ajdodimiz zodi qoysi bir ososi qevm?Mong'ulmi? yoki Turkmi?

Yiroq qadimda,Mayli hozirqi Uzbekiston bulsin yoki Uyghurlor yashovatkan Torim vodasi bulsin Turki qevmlar o'z hokimiyatlarini tiklashdan burin,Tohri,Sok,Bokteriyan,Sogdiyan,Azarilar,Siyon pilor,Messegatlar(Soklarning bir turi) qatorli Ushshoq millatlarning Bekliklari edi.man bu haqqinda ko'p gapirmayman.


Milodi 9-asirlar mobaynida Turki qavmlar Oltoy tog'lari,Urhin-Selingo daryo vodasi va Mon'gul cho'lluklaridan ot chopterip (tabi va ijtimoi savaplar tupayladan)zo'r kulamda janupka va g'aripka ko'chti.ham shu joylarda yashovatkan Turki qavmlar bilan birlaship kucHlanip ,yarlik kichik millat va davlatlarni uziga buysindarip,Sotuq Bug'rohonning (Uyghurlarning Yog'mo qabilasadan kelip chiqqan)sarkardaligida jahonga mashhur buyik"Qoro honilor Sulolasi"ni tikladi.uzoq utmay Arab g'azotchalarining turtkesida Sotuq Islam dinini Qubil qildi ham budin puqrolarini holis ham majburi vostalar bilan bu dinni qubil qilishka majburladi.shuning bilan uzogka davom etkan islamlashish davri boshlandi,hem bu sulolami mislisiz zo'r taraqqiyotka irishti.uning zimini alvatta hozirqi O'rta Osiyo royuning ko'p qismini tashkil qilgan,aholasi asosan Uyghur,Yagma,Qipchoq,Qorliq,Turklashkan Sogdi,Sok qatorli Turki tilida gapirishadigan xalqlar edi.shuni samingizga salip quyay,bu chog'da dunyoda Uzbek deya millat nomi heliham mavjud emas edilar,siz biz bilan tamoman bir xalq edingiz!!
lekin bu asoyishli(qutli) kunlar,Turki qavmlarning mislisiz gullinish davri ,jahon talvasi--Chingizhon ning ot tuyaqlari ostida asabilarcha honi-vayron qilindi."Ular borganla yarlarida oholani dahshatli qirdi,masjidlarida otlarini boqti,Mungullorning uzimi azaldan kurib boqmagan ajoyip koromat selingan o'rdilar kuydirildi,yarliklar uchin huddi budin jahon jannaddan biroqla davzohka oylangan edi."("Mong'ullorning Mahpi Torihi"din qisqortip elindi.)
lekin mayli qondayla bulmasin qaloq,yavoyi Mong'ullor o'lliqochan Islomleship uzining jahonga mashhur buyik madaniyatini yarotkan ("Turki Tillor Divoni","Qutodg'i Bilig"lar shulor jumlisidandir)Turki millatlarni ot ustida yurip boshquraliganleri bilan,o'zlari tuyip-tuymay Turklashishka qarop yuz tutti.Chinngizhon mustamliklarini o'z o'g'ullariga porchilap bergandan keyin esa bu ahvol tehimu tizlashti.

bulipmi chog'otay davrida Uyghurlar o'rda ichira asosli madani torqatish ishlari bilan shugillangan.

mano bu buyik Turk madaniyatining kuchi!!! torixta azaldan madaniyatli millatlar madaniyatsiz millatlarni o'z madaniyatini qubil qilishka majbur qilip kalganlar.bu tabi(nurmal) jaryon.

malum manadan eytqonda,shundin keyinki nachcha asir Mungullorning uzungo suzilgan Turklishish davri bulip hisoplinidu.bu jaryondo Uyghur-turk,madaniyati yana bir yengi taraqqiyot bosqiciga kerip,"Cog'otoy Turk tili va madaniyati"ni shakillanduridu.Buyik shoerimiz Mavlono Lutfi,Va "Uyghur boxshenin Ug'li" Alishir Novoyi uz asarlarini dal mushu "Cog'otoy Uyghur tili"do yozgan.
Shu jaryonlarida Turklashkan Mung'ullornin avlodlaridin bir bul'gan Uzbekhon tuqilip "Dashti-Qipcaq"royunido "Oltin Urdo Honliqi"nin tahtiga ultirip janupqo zimin kengaytip Mavraunahir royunlarini uziga buysindirip "Uzbek Honligi"ni Tiklaydi.Otolmish "Uzbek"nomi mono mushu voqitta borliqqo kelgan!!!.kaskin qilip eytqondo "Uzbek"hargizmu bir millatnin nomi emas,balki bir istiloqinin nomi .darvaqa u boshlap borgan oz sonli Mung'ullor olliqocon Turklashkan qerdoshlari oldeda birlashmay nema omol?.siz eytqondak qushilmiganlari Qulmiq otilip qolgan.qolganlari yarlik Turki halqlar va Turklashkan Mung'ullorga singip ketkan.lekin Uzbek degan bu nom "Uzbek Hondonlegi"nin zovol tepishi bilan yani Bobur devriga kelganda uz manisini yuqotqon.siz yodloydigan "Bobur Shoh"va uning inasi --biz Uyghurlor Yodloydigan "Sulton Saydhon" garca ikkilasi ham Turklashkan Mung'ullornin ohirqi avlod honlaridan bulsimi lekin Hic qoysasi uzini "Mung'ul" yoki "Uzbek"dep otigan emas.Bobur uzini "Turk"desa,Saydhon uzini "Uyghurning hoqoni"dep otigan.
Toki Uzbeklar Ruslar davrigica,qerdosh millatlar tarapidin "Anjonli","Buhoreli"yoki "Sort"dep otolso,Uyghurlor "Qashqarli","Olta shaharli"yoki uhshoshlo"Sort"dep otolgan.Qozoqlarning Uyghurlorni hozirgica "Sort"dep otishi ana shunin jumlasidindur.
Darvaqa,tarkibimizda Mung'ul qoni yuq emas.lekin siz buningdin uzingizni men Mung'ulning avlodi desingiz tulimi kulkali bulmasmi???
bobingiz Bobur ozi Turklashkan-Mung'ul avlodi turip uzini "men Mung'ul"demagan yerda,bugun uzingizni tomoman "men Uzbek"dep otigan sizga nima juropti???
Garca men malum savaplar tupayladan bazi torihi yilnomilarni kursatmegan bulsommu,uz torihidin oz tola hebari bulgan mayli Uzbek yoki Uyghur bulsin,geplarimni tushinalaydi.
voqit munosivati bilan hayr-xosh!
hammaga omonli quvonish tilap:
Rustam



Back to top

Assolom aziz qondoshlar,
men bu sahifada Uzbek va Uyghur qerdoshlarning "biz azaldan bir halq"deya temo ustada olip borgan qizg'in munozirasini kurip hayojon bilan hammasini uqip chiqtim.Afsus bir Uzbek
qerdoshimiz mundoy yozipti.

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

belkim yozganlarini asosi bordi,lekin u masilani nigizdan tushandarip berolmaydi.

men bu dostimizning ko'z qaroshiga qushilolmoyman.
Orimizdan bir suyimli Uzbek og'li koplegan Uyghur va Uzbek qerdoshlarimizning bu sahifadan poydolenashaga quloyli bulsin uchin uz ko'z qaroshlarimizni imkon bor Uyghur yoki Uzbek tilido yozishimizni tavsiya qipti.shu vajhidin man uz mulohizamni Uyghur tilida yozdim.

Torihga nazar toshlaydigan esak,dunyo torihi malum manedan olip eytqonda,dal millatlarning qushilish va madaniyatning yug'irilish torihidur.Hozirqi zamon millatlari ichida hich qondoy bir millat sof bolgan emas.Lekin mayli u millat bir nachcha ,yoki nachcha onlagan milli tarkiblarning qushilishidan shakillangan bulsin,ulor hamon bir yoki bir nachcha asosi tarkibni(qevmni)uzining ajdodi dep ulig'loydi.jumledan,Uyghur va Uzbek halqlarimi uzoq muddatli torihi taraqqiyot jeryonida kup qevm va etnik(milli) tarkiblarni uziga singdurib bugunki Uzbek va Uyghur millatlarini shakillandurgan.Undoy esa bizning ajdodimiz zodi qoysi bir ososi qevm?Mong'ulmi? yoki Turkmi?

Yiroq qadimda,Mayli hozirqi Uzbekiston bulsin yoki Uyghurlor yashovatkan Torim vodasi bulsin Turki qevmlar o'z hokimiyatlarini tiklashdan burin,Tohri,Sok,Bokteriyan,Sogdiyan,Azarilar,Siyon pilor,Messegatlar(Soklarning bir turi) qatorli Ushshoq millatlarning Bekliklari edi.man bu haqqinda ko'p gapirmayman.


Milodi 9-asirlar mobaynida Turki qavmlar Oltoy tog'lari,Urhin-Selingo daryo vodasi va Mon'gul cho'lluklaridan ot chopterip (tabi va ijtimoi savaplar tupayladan)zo'r kulamda janupka va g'aripka ko'chti.ham shu joylarda yashovatkan Turki qavmlar bilan birlaship kucHlanip ,yarlik kichik millat va davlatlarni uziga buysindarip,Sotuq Bug'rohonning (Uyghurlarning Yog'mo qabilasadan kelip chiqqan)sarkardaligida jahonga mashhur buyik"Qoro honilor Sulolasi"ni tikladi.uzoq utmay Arab g'azotchalarining turtkesida Sotuq Islam dinini Qubil qildi ham budin puqrolarini holis ham majburi vostalar bilan bu dinni qubil qilishka majburladi.shuning bilan uzogka davom etkan islamlashish davri boshlandi,hem bu sulolami mislisiz zo'r taraqqiyotka irishti.uning zimini alvatta hozirqi O'rta Osiyo royuning ko'p qismini tashkil qilgan,aholasi asosan Uyghur,Yagma,Qipchoq,Qorliq,Turklashkan Sogdi,Sok qatorli Turki tilida gapirishadigan xalqlar edi.shuni samingizga salip quyay,bu chog'da dunyoda Uzbek deya millat nomi heliham mavjud emas edilar,siz biz bilan tamoman bir xalq edingiz!!
lekin bu asoyishli(qutli) kunlar,Turki qavmlarning mislisiz gullinish davri ,jahon talvasi--Chingizhon ning ot tuyaqlari ostida asabilarcha honi-vayron qilindi."Ular borganla yarlarida oholani dahshatli qirdi,masjidlarida otlarini boqti,Mungullorning uzimi azaldan kurib boqmagan ajoyip koromat selingan o'rdilar kuydirildi,yarliklar uchin huddi budin jahon jannaddan biroqla davzohka oylangan edi."("Mong'ullorning Mahpi Torihi"din qisqortip elindi.)
lekin mayli qondayla bulmasin qaloq,yavoyi Mong'ullor o'lliqochan Islomleship uzining jahonga mashhur buyik madaniyatini yarotkan ("Turki Tillor Divoni","Qutodg'i Bilig"lar shulor jumlisidandir)Turki millatlarni ot ustida yurip boshquraliganleri bilan,o'zlari tuyip-tuymay Turklashishka qarop yuz tutti.Chinngizhon mustamliklarini o'z o'g'ullariga porchilap bergandan keyin esa bu ahvol tehimu tizlashti.

bulipmi chog'otay davrida Uyghurlar o'rda ichira asosli madani torqatish ishlari bilan shugillangan.

mano bu buyik Turk madaniyatining kuchi!!! torixta azaldan madaniyatli millatlar madaniyatsiz millatlarni o'z madaniyatini qubil qilishka majbur qilip kalganlar.bu tabi(nurmal) jaryon.

malum manadan eytqonda,shundin keyinki nachcha asir Mungullorning uzingo davom etkan Turklashish davri bulip hisoplinadi.

bu jaryondo Uyghur-turk,madaniyati yana bir yangi taraqqiyot bosqichiga kerip,"Chog'otoy Turk tili va madaniyati"ni shakillanduradi.Buyik shoerimiz Mavlono Lutfi,Va o'rdada xizmat qilodigan"Uyghur boxshening Ug'li" Alishir Navoyi o'z asarlarini dal mushu "Chog'otoy Uyghur tili"da yozgan.

Shu jaryonlarda Turklashkan Mung'ullorning avlodlaridan biri bul'gan Uzbekhon tugilip "Dashti-Qipcaq"royunida "Oltin Urdo Honliqi"ni tahtiga ultarip Ruslarning majburlashi bilan janupka kuchip,keyin bo'smachili va zimin kengaytip Mavraunahir(Amu va Sir daryo vodisi) royunlarini uziga buysindarip "Uzbek Honligi"ni Tiklaydi.Otalmish "Uzbek"nomi mano mushu voqitta borliqqo kelgan!!!.
kaskin qilip eytqonda(mayli siz hohlang ,hohlamang) "Uzbek"hargizmu bir millatning nomi emas,balki bir istilochining ismi.darvaqa u boshlap borgan oz sonli Mung'ullor olliqochon Turklashkan qerdoshlari oldeda birlashmay nema amol?.siz eytqonda qushilmaganlari Qo'lmaq otilip qolgan.qolganlari esa yarlik Turki halqlar va o'lliqochan Turklashkan Mung'ullorga singip ketkan.lekin Uzbek degan bu nom "Uzbek Hondonlegi"ning zavol topishi bilan yani Bobur devriga kelganda uz manisini yuqotkan.

siz yodlaydagan "Bobur Shoh"va uning inasi --biz Uyghurlor Yodlaydagan "Sulton Saydhon" garcha ikkilasi ham Turklashkan Mung'ullorning ohirqi avlod honlaridan bulsami lekin Hich qoysasi uzini "Mung'ul" yoki "Uzbek"dep otigan emas.Bobur uzini "Turk"desa,Saydhon uzini "Uyghurning haqoni"dep otigan.
Toki Uzbeklar Ruslar davrigicha,qerdosh millatlar tarapidin "Anjonli","Buhoreli"."samarqandli"yoki "Sort"dep otalsa,Uyghurlar "Qashqarli","Olta shaharli"yoki uhshashla"Sort"dep otalgan.Qozoqlarning Uyghurlarni hozirgicha "Sort"dep otishi ana shuning jumlasidindir(misali).


Darvaqa,tarkibimizda Mung'ul qoni yuq emas.lekin siz bundan uzingizni men Mung'ulning avlodi desingiz tulimi kulkali bulmasmi???
bobingiz Bobur ozi Turklashkan-Mung'ul avlodi turip uzini "men Mung'ul"demagan yerda,bugun uzingizni tamoman "men Uzbek"dep otigan sizga nima juropti???


Garcha men malum savaplar tupayladan bazi torihi yilnomilarni kursatmegan bulsammi,o'z torihidan oz- to'la hebari bulgan mayli Uzbek yoki Uyghur bulsin,geplarimni tushinalaydi.
voqit munosivati bilan xayr-xosh!
hammaga omonli quvonish tilap:
Rustam Hofiz Uyghuri



Back to top

[buyuk_turkiy]

Hurmatli Rustam va hamma Turkiylar
Bir obroli Ingliz Ensiklopediasida
"turk" sozi
hitoycha bolib "yirtqich"
yoki "bosqinsh" yoki "barbarian"
manosini berarmish.
Chunki bizni ilk turkiy otabobolarimiz
hitouy halqi ustiga doyimo yurish qilib
turgani uchun va tinch qoymagani
ular bizni shunday dep atashganmish.
bunga nima deysiz?
bu quruq safsata emasmi?
ozi "turk" termini qchon kelib chiqqan va qanday manoni

anglatishi mumkin?

[Desperado]

'Turk' so'zi xitoy manba'lariga ko'ra 'turk-yut' kalomidan kelib chiqqan. Turk so'zi xitoycha 'mard, kuchli, jasur, qo'rqmas' degan ma'nolarni anglatadi.
'Turk' so'zi shuningdek yevropa o'lkalarida ko'chma ma'noda ishlatilib 'shafqatsiz, shiddatkor, yovvoyi' degan anglamlarni bildiradi. Bu sifatlar albatta turk millatlarining jangovorlik hususiyatidan kelib chiqqan.

Salomlar:
menimcha "Turk "so'zi Xitoycha so'z emas,Xitoychadagi "Tu Jue"so'zi esa ahong tarjimasi.
Xitoylar shimoldagi kuchman chorvichi millatlarni, asosan Hunlarni ahong tarjimasi hem Hunlarning qorqmas ,jasur,vahshi qiyopiti buyicha "Xiong Nu"dep otashkanlar.yani Xitoychada"Xiong "so'zi "vahshi,yirtquch"deya manalarni bildiradi.
Xitoylar Turklarni "Tu Jue"dep otashdan ilgari "Di"lar dep otishar edi."Di"suzining Xitoychadagi manasi "o'tdak qo'rqnchlig ilohi hoyvon"(shu mazgillarda Turklar Shamon diniga itiqod qilar edi,yani o'tka chuqinar edi.)
alvatta yuqorqilar mening Xitoycha lug'atlarda bergan tabirlariga asosan eytqonlarim.
lekin mayli Xitoylar bizlarni nema dep otashmasin.haqiqatki,ajdodlarimiz Xitoylarga hich asonlik bermagan.
hush qolinglar,
Rustam Hofiz Uyghuri

Uzbaki- mongoloidnaia rassa , beret istolki svoi v zemliakh Sibiri i Mongolii, kochevniki, varvari, perenaselivshie stepi central'noi azii.

ozbeki tyurskaya rasa
a tyurskaya rasa is creator of civilization
**** all armenians,persians,slavaks,and chineese...

[sayram]

Assolom aziz qondoshlar,
men bu sahifada Uzbek va Uyghur qerdoshlarnin "biz azaldin bir halq"degan temo ustada olip borgan qizg'in munozirasini kurip hoyojon bilan hammasini uqip ciqtim.Afsus bir Uzbek
qerdoshimiz mundoy yozipti.

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

men bu dostimiznin koz qoroshiga qushilolmoyman.
Orimizdin bir suyimli Uzbek og'li koplegan Uyghur va Uzbek qerdoshlarimiznin bu sahifadin poydolenishiga quloyli bulsin ucin uz kuz qoroshlarimizni imkon bor Uyghur yoki Uzbek tilido yozishimizni tavsiya qipti.shu vajhidin man uz mulohizamni Uyghur tilido yozdim.

Torihqo nazar toshloydigan bulsoq,dunyo torihi malum manedan olip eytqonda,dal millatlarnin qushilish va madaniyatning yug'irilish torihidur.Hozirqi zomon millatlari icida hic qondoy bir millat sof bolgan emas.Lekin mayli u millat bir nacca ,yoki nacca onlagan milli tarkiblarning qushilishidin shakillangan bulsin,ulor homon bir yoki bir nacca ososi tarkibni(qevmni)uzinin ajdodi dep ulig'loydi.jumledan,Uyghur va Uzbek halqlarimi uzoq muddatli torihi taraqqiyot jeryonido nur'gin qevm va etnik tarkiblarni uziga singdurib bugunki Uzbek va Uyghur millatlarini shakillandurgan.Undoy esa bizning ajdodimiz zodi qoysi bir ososi qevm?Mong'ulmi? yoki Turkmi?
Yiroq qadimda,Mayli hozirqi Uzbekiston bulsin yoki Uyghurlor yoshovatkan Torim vodasi bulsin Turki qevmlar uz hokimiyatlarini tiklashdin burin,Tohri,Sok,Bokteritan,Sogdiyan,Azarilar,Siyon pilor qotorli Ushshoq millatlarnin Bekliklari edi.man bu haqqinda kop sozlap ulturmoyman.
Milodi 9-asirlar mobaynida Turki qavmlar Oltoy tog'lari,Urhin-Selingo daryo vodasi va Mon'gul colluklaridan ot copterip zor kulamda janupqo va g'aripka kucti.ham shu joylorda yoshovatkan turki qavmlar bilan birlaship kuclanip ,yarlik kicik millat va davlatlarni uziga buysindirip,Sotuq Bug'rohonning sarkardaligida johonga mashhur buyik"Qoro honilor Sulolasi"ni tikladi.uzoq utmay Arab g'ozotcalarining turtkesida Sotuq Islam dinini Qubil qildi ham budin puqrolarini holis ham majburi vostalar bilan bu dinni qubil qilishqo majburlidi.shunin bilan uzoqqo dovam etkan islamlishish davri boshlandi,shundoqlo bu sulolami mislisiz zor taraqqiyotqo irishti.uning zimini alvatta hozirqi Uttura Osiyo royunin kop qismini tashkil qilgan,oholosi ososliqi Uyghur,Yagma,Qipcoq,Turklashkan Sogdi,Sok qotorli turki tilido sozlashidigan grouplar edi.shuni samingizga salip quyoy,bu cog'do dunyodo Uzbek degan millat nomi tehi mavjud emas edi,siz biz bilan bir qevm edingiz!!
lekin bu osoyishlik kunkar,Turki qavmlarnin mislisiz gullinish davri ,johon talvasi--Cingizhon ning ot tuyoqlari ostida asabilarca honivayron qilindi."Ulor borganlo yarlarida oholini dahshatlik qirdi,masjidlarida otlarini boqti,Mungullornin uzimu azaldin kurib boqmagan ojoyip koromat selingan urdilar kuydirildi,yarliklar ucin huddi budin johon jannaddin biroqlo duzohka oylangan edi."("Mong'ullorning Mahpi Torihi"din qisqortip elindi.)
lekin mayli qondoqlo bulmasin qoloq,yovoyi Mong'ullor ulliqocon Islomleship uzinin johonga mashhur buyik madaniyatini yorotkan ("Turki Tillor Divoni","Qutodg'i Bilig"lar shulor jumlisidindir)Turki millatlarni ot ustida boshquroliganleri bilan,uzliri tuyip-tuymoy Turklishishka qorop yuz tutti.Cinngizhon mustamliklarini uz ug'ulliriga porcilop bergandan keyin bu ahvol tehimu tizlashti.
mono bu buyik Turk madaniyatning kuci!!!
malum manadan eytqondo,shundin keyinki nacca asir Mungullornin uzungo suzilgan Turklishish davri bulip hisoplinidu.bu jaryondo Uyghur-turk,madaniyati yana bir yengi taraqqiyot bosqiciga kerip,"Cog'otoy Turk tili va madaniyati"ni shakillanduridu.Buyik shoerimiz Mavlono Lutfi,Va "Uyghur boxshenin Ug'li" Alishir Novoyi uz asarlarini dal mushu "Cog'otoy Uyghur tili"do yozgan.
Shu jaryonlarida Turklashkan Mung'ullornin avlodlaridin bir bul'gan Uzbekhon tuqilip "Dashti-Qipcaq"royunido "Oltin Urdo Honliqi"nin tahtiga ultirip janupqo zimin kengaytip Mavraunahir royunlarini uziga buysindirip "Uzbek Honligi"ni Tiklaydi.Otolmish "Uzbek"nomi mono mushu voqitta borliqqo kelgan!!!.kaskin qilip eytqondo "Uzbek"hargizmu bir millatnin nomi emas,balki bir istiloqinin nomi .darvaqa u boshlap borgan oz sonli Mung'ullor olliqocon Turklashkan qerdoshlari oldeda birlashmay nema omol?.siz eytqondak qushilmiganlari Qulmiq otilip qolgan.qolganlari yarlik Turki halqlar va Turklashkan Mung'ullorga singip ketkan.lekin Uzbek degan bu nom "Uzbek Hondonlegi"nin zovol tepishi bilan yani Bobur devriga kelganda uz manisini yuqotqon.siz yodloydigan "Bobur Shoh"va uning inasi --biz Uyghurlor Yodloydigan "Sulton Saydhon" garca ikkilasi ham Turklashkan Mung'ullornin ohirqi avlod honlaridan bulsimi lekin Hic qoysasi uzini "Mung'ul" yoki "Uzbek"dep otigan emas.Bobur uzini "Turk"desa,Saydhon uzini "Uyghurning hoqoni"dep otigan.
Toki Uzbeklar Ruslar davrigica,qerdosh millatlar tarapidin "Anjonli","Buhoreli"yoki "Sort"dep otolso,Uyghurlor "Qashqarli","Olta shaharli"yoki uhshoshlo"Sort"dep otolgan.Qozoqlarning Uyghurlorni hozirgica "Sort"dep otishi ana shunin jumlasidindur.
Darvaqa,tarkibimizda Mung'ul qoni yuq emas.lekin siz buningdin uzingizni men Mung'ulning avlodi desingiz tulimi kulkali bulmasmi???
bobingiz Bobur ozi Turklashkan-Mung'ul avlodi turip uzini "men Mung'ul"demagan yerda,bugun uzingizni tomoman "men Uzbek"dep otigan sizga nima juropti???
Garca men malum savaplar tupayladan bazi torihi yilnomilarni kursatmegan bulsommu,uz torihidin oz tola hebari bulgan mayli Uzbek yoki Uyghur bulsin,geplarimni tushinalaydi.
voqit munosivati bilan hayr-xosh!
hammaga omonli quvonish tilap:
Rustam

bu muinozira kishini o'yga soladi.

[sayram]

Assolom aziz qondoshlar,
men bu sahifada Uzbek va Uyghur qerdoshlarnin "biz azaldin bir halq"degan temo ustada olip borgan qizg'in munozirasini kurip hoyojon bilan hammasini uqip ciqtim.Afsus bir Uzbek
qerdoshimiz mundoy yozipti.

Unaqada QOLMIQLAR ham bizga birodar. Ulug'bekning "To'rt ulus tarihi" kitobini bir o'qing, o'zbek halqining kelib chiqishi yozilgan. Unda aytlishicha Mo'g'ul honi O'zbek hon avliyo Zangi Ota da'vatlari bilan Islomni qabul qiladi (gdeto 1300) va u'z ulusi bilan Movaraunahrga keladi, -kelganlardan so'radilar bular kimdir? -Honlarinig nomi O'zbek bo'lgani uchun bu qamvni ham O'ZBEKLAR deb atay boshladilar, dashtda yangi dinni qabul qilmay qolib ketganlarni esa QALMOQLAR yani QOLMIQLAR deb atay boshladilar (aslida esa ular bir ulusdan)

men bu dostimiznin koz qoroshiga qushilolmoyman.
Orimizdin bir suyimli Uzbek og'li koplegan Uyghur va Uzbek qerdoshlarimiznin bu sahifadin poydolenishiga quloyli bulsin ucin uz kuz qoroshlarimizni imkon bor Uyghur yoki Uzbek tilido yozishimizni tavsiya qipti.shu vajhidin man uz mulohizamni Uyghur tilido yozdim.

Torihqo nazar toshloydigan bulsoq,dunyo torihi malum manedan olip eytqonda,dal millatlarnin qushilish va madaniyatning yug'irilish torihidur.Hozirqi zomon millatlari icida hic qondoy bir millat sof bolgan emas.Lekin mayli u millat bir nacca ,yoki nacca onlagan milli tarkiblarning qushilishidin shakillangan bulsin,ulor homon bir yoki bir nacca ososi tarkibni(qevmni)uzinin ajdodi dep ulig'loydi.jumledan,Uyghur va Uzbek halqlarimi uzoq muddatli torihi taraqqiyot jeryonido nur'gin qevm va etnik tarkiblarni uziga singdurib bugunki Uzbek va Uyghur millatlarini shakillandurgan.Undoy esa bizning ajdodimiz zodi qoysi bir ososi qevm?Mong'ulmi? yoki Turkmi?
Yiroq qadimda,Mayli hozirqi Uzbekiston bulsin yoki Uyghurlor yoshovatkan Torim vodasi bulsin Turki qevmlar uz hokimiyatlarini tiklashdin burin,Tohri,Sok,Bokteritan,Sogdiyan,Azarilar,Siyon pilor qotorli Ushshoq millatlarnin Bekliklari edi.man bu haqqinda kop sozlap ulturmoyman.
Milodi 9-asirlar mobaynida Turki qavmlar Oltoy tog'lari,Urhin-Selingo daryo vodasi va Mon'gul colluklaridan ot copterip zor kulamda janupqo va g'aripka kucti.ham shu joylorda yoshovatkan turki qavmlar bilan birlaship kuclanip ,yarlik kicik millat va davlatlarni uziga buysindirip,Sotuq Bug'rohonning sarkardaligida johonga mashhur buyik"Qoro honilor Sulolasi"ni tikladi.uzoq utmay Arab g'ozotcalarining turtkesida Sotuq Islam dinini Qubil qildi ham budin puqrolarini holis ham majburi vostalar bilan bu dinni qubil qilishqo majburlidi.shunin bilan uzoqqo dovam etkan islamlishish davri boshlandi,shundoqlo bu sulolami mislisiz zor taraqqiyotqo irishti.uning zimini alvatta hozirqi Uttura Osiyo royunin kop qismini tashkil qilgan,oholosi ososliqi Uyghur,Yagma,Qipcoq,Turklashkan Sogdi,Sok qotorli turki tilido sozlashidigan grouplar edi.shuni samingizga salip quyoy,bu cog'do dunyodo Uzbek degan millat nomi tehi mavjud emas edi,siz biz bilan bir qevm edingiz!!
lekin bu osoyishlik kunkar,Turki qavmlarnin mislisiz gullinish davri ,johon talvasi--Cingizhon ning ot tuyoqlari ostida asabilarca honivayron qilindi."Ulor borganlo yarlarida oholini dahshatlik qirdi,masjidlarida otlarini boqti,Mungullornin uzimu azaldin kurib boqmagan ojoyip koromat selingan urdilar kuydirildi,yarliklar ucin huddi budin johon jannaddin biroqlo duzohka oylangan edi."("Mong'ullorning Mahpi Torihi"din qisqortip elindi.)
lekin mayli qondoqlo bulmasin qoloq,yovoyi Mong'ullor ulliqocon Islomleship uzinin johonga mashhur buyik madaniyatini yorotkan ("Turki Tillor Divoni","Qutodg'i Bilig"lar shulor jumlisidindir)Turki millatlarni ot ustida boshquroliganleri bilan,uzliri tuyip-tuymoy Turklishishka qorop yuz tutti.Cinngizhon mustamliklarini uz ug'ulliriga porcilop bergandan keyin bu ahvol tehimu tizlashti.
mono bu buyik Turk madaniyatning kuci!!!
malum manadan eytqondo,shundin keyinki nacca asir Mungullornin uzungo suzilgan Turklishish davri bulip hisoplinidu.bu jaryondo Uyghur-turk,madaniyati yana bir yengi taraqqiyot bosqiciga kerip,"Cog'otoy Turk tili va madaniyati"ni shakillanduridu.Buyik shoerimiz Mavlono Lutfi,Va "Uyghur boxshenin Ug'li" Alishir Novoyi uz asarlarini dal mushu "Cog'otoy Uyghur tili"do yozgan.
Shu jaryonlarida Turklashkan Mung'ullornin avlodlaridin bir bul'gan Uzbekhon tuqilip "Dashti-Qipcaq"royunido "Oltin Urdo Honliqi"nin tahtiga ultirip janupqo zimin kengaytip Mavraunahir royunlarini uziga buysindirip "Uzbek Honligi"ni Tiklaydi.Otolmish "Uzbek"nomi mono mushu voqitta borliqqo kelgan!!!.kaskin qilip eytqondo "Uzbek"hargizmu bir millatnin nomi emas,balki bir istiloqinin nomi .darvaqa u boshlap borgan oz sonli Mung'ullor olliqocon Turklashkan qerdoshlari oldeda birlashmay nema omol?.siz eytqondak qushilmiganlari Qulmiq otilip qolgan.qolganlari yarlik Turki halqlar va Turklashkan Mung'ullorga singip ketkan.lekin Uzbek degan bu nom "Uzbek Hondonlegi"nin zovol tepishi bilan yani Bobur devriga kelganda uz manisini yuqotqon.siz yodloydigan "Bobur Shoh"va uning inasi --biz Uyghurlor Yodloydigan "Sulton Saydhon" garca ikkilasi ham Turklashkan Mung'ullornin ohirqi avlod honlaridan bulsimi lekin Hic qoysasi uzini "Mung'ul" yoki "Uzbek"dep otigan emas.Bobur uzini "Turk"desa,Saydhon uzini "Uyghurning hoqoni"dep otigan.
Toki Uzbeklar Ruslar davrigica,qerdosh millatlar tarapidin "Anjonli","Buhoreli"yoki "Sort"dep otolso,Uyghurlor "Qashqarli","Olta shaharli"yoki uhshoshlo"Sort"dep otolgan.Qozoqlarning Uyghurlorni hozirgica "Sort"dep otishi ana shunin jumlasidindur.
Darvaqa,tarkibimizda Mung'ul qoni yuq emas.lekin siz buningdin uzingizni men Mung'ulning avlodi desingiz tulimi kulkali bulmasmi???
bobingiz Bobur ozi Turklashkan-Mung'ul avlodi turip uzini "men Mung'ul"demagan yerda,bugun uzingizni tomoman "men Uzbek"dep otigan sizga nima juropti???
Garca men malum savaplar tupayladan bazi torihi yilnomilarni kursatmegan bulsommu,uz torihidin oz tola hebari bulgan mayli Uzbek yoki Uyghur bulsin,geplarimni tushinalaydi.
voqit munosivati bilan hayr-xosh!
hammaga omonli quvonish tilap:
Rustam

bu munozira kishini o'yga soladi.

[Tangriberdi]

'Turk' so'zi xitoy manba'lariga ko'ra 'turk-yut' kalomidan kelib chiqqan. Turk so'zi xitoycha 'mard, kuchli, jasur, qo'rqmas' degan ma'nolarni anglatadi.
'Turk' so'zi shuningdek yevropa o'lkalarida ko'chma ma'noda ishlatilib 'shafqatsiz, shiddatkor, yovvoyi' degan anglamlarni bildiradi. Bu sifatlar albatta turk millatlarining jangovorlik hususiyatidan kelib chiqqan.
Turk so'zi o'zi qadim Turkcha bir so'zdur. Qadim Turkchada Turuk deb o'rtaga chiqgan bu so'z Turamoq feli bilan tegishli.
Turamoq qadim Turkchada bor bo'lip ko'paymoq manosida ishlatiladi.
Yani kelib chiqgan manosini ham beradi.
Bu asosdan harakat bilan bu so'z Ingilischa creted one so'ziga teng tushadi. Bunday qaraganda so'z inson demoq.

Keybir olimlar ham bu so'zni qadim Turkcha To'ra, Tura yani qanun nizom asos so'zidan manolandirmoqda. Unchalik, so'z qanunga ega, nizomi bor , asosga sohib manosini tushindiradi, Liken bu etimologik manoda dalillandirishga qiyin bo'lip faraziya kebi turib qaladi. O'zbekchadaki g'alatimni kechiringiz.